Kategoria: Gmina Stepnica

Gąsierzyno ( do 1945 Ganserin )

Wieś położona na północny zachód od Stepnicy, przy drodze do Stepnica-Kopice.

Nazwa pochodzi prawdopodobnie z języka polskiego – gęś – gans, gąsior – Gänserich, może też pochodzić od nazwiska założyciela wsi.

W XIX wieku na północny zachód od Gąsierzyna, przy okazji kopania kanału Papenwasser, znaleziono siekierę z brązu.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1291 roku, kiedy to Bogusław IV, Barnim II i Otto I, przekazują dwie części wsi Joanicie  Gerhardowi von Golnow. W 1299 roku, Friedrich von Hinnenborch przekazuje 1/3 wsi na rzecz klasztoru kobiecego w Wolinie. W 1318, wieś jest wzmiankowana w akcie darowizny wsi Kopice.

fot. Gąsierzyno – rok 1910. Zdjęcie z kolekcji Wojciecha Jandy

Czytaj dalej „Gąsierzyno ( do 1945 Ganserin )”

Świętowice ( do 1945 Schwantefitz )

Osada, a kiedyś wieś położona jest na północ od Stepnicy, przy drodze między Gąsierzynem, a Kopicami, nad Zalewem Szczecińskim przy wyspie Chełminek.

Nazwa wsi prawdopodobnie pochodzi od Schwane i Swante See lub z języka polskiego „święty”.

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1280 roku, gdzie wieś występuje pod nazwą Zwantowitz. W 1361 roku wieś jest wzmiankowana pod nazwą Swantevicze, przy okazji sprzedaży przez zakon joannitów, gospody klasztorowi w Wolinie.

W 1594 roku wg rejestru kościelnego, we wsi było 10 zamieszkałych gospodarstw i dwa opuszczone. W 1654 roku urząd w Wolinie zaczął pobierać podatki z dóbr klasztornych, a we wsi mieszkało 9 chałupników oraz jeden właściciel gospody.

fot. Mapa Świętowic z 1835 roku

Czytaj dalej „Świętowice ( do 1945 Schwantefitz )”

Nieistniejący kościół protestancki – Kopice (do 1945 Köpitz)

W Kopicach ( do 1945 Kõpitz ), do końca wojny znajdował się kościół parafialny p.w. Św. Marcina, był to kościół protestancki. Pierwotnie patronem kościoła był klasztor w Wolinie. Parafia posiadała kościół filialny w Gąsierzynie ( Do 1945 Ganserin) oraz kościół w Świętowicach ( do 1945 Schwantefitz). Do parafii należały miejscowości : Kopice, Gąsierzyno, Świętowice, Czarnocin oraz Śmięć.

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z roku 1594, kiedy to wspomina się o budowie wieży kościelnej z dwoma dzwonami. Najprawdopodobniej sam kościół bez wieży powstał wcześniej, lecz nie jest w żadnych dokumentach wymieniany. W roku 1701 odrestaurowano wtedy już 100- letnią wieżę.

fot. Zdjęcie kościoła w Kopicach z roku 1939

Czytaj dalej „Nieistniejący kościół protestancki – Kopice (do 1945 Köpitz)”

Kopice (do 1945 Köpitz)

Wieś w Gminie Stepnica położona przy drodze łączącej Stepnicę  z Czarnocinem.

Nazwa wsi jest tożsama z polskim „Kopiec” jak i czeskim „Kopec”- oznacza wzgórze lub wzgórze graniczne.

W latach 30-tych XX wieku, na terenie wsi odnaleziono pochodzące z czasów wendyjskich, dwie końcówki żelaznej lancy Wikingów.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1291. Wzmiankowana była wtedy pod nazwą Cupezce. W 1310 kolejna wzmianka o wsi już pod nazwą Kopithz, w opisie zbiornika wodnego Schwantefitz.

fot. Zdjęcie Kopic wykonane pod koniec lat 30-tych XX wieku. Widokówka z kolekcji Tomasz Wetta

Czytaj dalej „Kopice (do 1945 Köpitz)”

Śmięć (do 1945 roku Schminz)

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1318, kiedy to występowała pod nazwą Smyntz. Znajdowała się na północ od Czarnocina.

Wioska była położona na piaszczystej wyspie w środku wrzosowisk, w pobliżu laguny. W 1594 roku Schmintz należał do dóbr klasztornych, wzmiankowany jest także jako „Schmintz Ort”. W obu przypadkach są to łąki, których plony można było przenosić jedynie zimą poprzez lód. W 1729 roku narodził się plan hodowli krów mlecznych w pobliżu wsi. W roku 1736 oczyszczono moczary i utworzono hodowlę bydła oraz wybudowano folwark holenderski Schminz.

fot. Zabudowania wsi przed 1945 rokiem. Zdjęcie E-bay

Czytaj dalej „Śmięć (do 1945 roku Schminz)”

Czarnocin (do 1945 roku Zartenthin)

Wieś jest położona na terenach łąkowo-leśnych, podmokłych  10 km na północ od Stepnicy. Na północ od wsi do Zalewu Szczecińskiego uchodzi Kanał Czarnociński.

Na początku XX wieku na terenie wsi znaleziono sztylet krzemienny z epoki kamiennej.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1318 roku, kiedy to nazywała się Ceretin. Około 1780 roku Brüggemann, odnotowuje na terenie wsi podleśnictwo należące do powiatu Stepenitz ( Stepnica). W XIX wieku Czarnocin był ośrodkiem wydobywania torfu. W 1870 roku powierzchnia wsi wynosiła 1768 akrów i liczyła 195 mieszkańców.

Do 1905 r. folwark należał do rodziny Puttkamerów, użytkowany przez Paula Holtza i liczył 859 ha ziemi z dużą hodowlą bydła i świń. Hodowla Holtza liczyła: 22 konie, 110 sztuk bydła i 100 świń. Od 1914 r. folwark należał do Joachima Deicke, a w 1920 r. był własnością Ulricha Patza – fabrykanta z Berlina.

fot. Plan Czarnocina z 1990 roku. Plan z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

Czytaj dalej „Czarnocin (do 1945 roku Zartenthin)”

Miłowo ( do 1945 roku Flacke )

Wieś na skraju Doliny Dolnej Odry oraz Równiny Goleniowskiej ok. 3 km na północ od Stepnicy, przy drodze nr.111 prowadzącej ze Stepnicy do Wolina, na północ od rzeki Gowienicy, na skraju łąk i lasów Puszczy Goleniowskiej.

Na początku XX wieku odkryto tu cmentarzysko z wczesnej epoki brązu.

fot. Plan Miłowa z roku 1837

Czytaj dalej „Miłowo ( do 1945 roku Flacke )”

Jarszewko ( do 1945 roku Jassow am Haff )

Wieś położona około 1,5 km od brzegów Zalewu Szczecińskiego, w Dolinie Dolnej Odry, między terenami podmokłych łąk nad zalewowych i lasów sosnowych Puszczy Goleniowskiej. Około 14 km na północny wschód od Stepnicy, na zachód od drogi prowadzącej do Wolina.

Pierwotnie podzielona na 3 udziały we własności von Flemminga . Lenno Fleminmingów podzielono na części: część A po raz pierwszy wzmiankowana w 1590 roku jako należąca do Paatzig ( wieś Piaski Wielkie). W jej skład wchodziło 3 rolników i 2 chałupników. Części B i C wzmiankowane po raz pierwszy w 1628 roku, należały do Bresow ( wieś Brzozowo). Wtedy to, właściciele wszystkich 3 części zostali opodatkowani, łącznie 9 rolników i 1 chałupnik. W 1594 roku dokonano imiennego spisu 7 rolników, w tym 3 chałupników. Spis był przechowywany w księdze kościoła w Rissnow ( Rzystnowo).

fot. Plan wioski z 1851 roku

Czytaj dalej „Jarszewko ( do 1945 roku Jassow am Haff )”

Żarnówko (do 1945 niem. Neu Sarnow)

Wieś zlokalizowana na zachodnim skraju Puszczy Goleniowskiej, oddalona ok. 7 km na płn.-wschód od Stepnicy, rozlokowana po zachodniej stronie drogi  numer 111 Stepnica – Wolin.

Na początku XX wieku na terenie wsi znaleziono kamienną siekierę z otworem, pochodzącą z epoki kamienia.

Wieś została założona w 1777 roku w pobliżu lasu, ówcześnie nazywanego Krausehorst. Wieś założono jako kolonię holenderską o powierzchni 847 akrów magdeburskich. Administracyjnie kolonia należała początkowo do Żarnowa.

W 1870 roku wieś posiadała 3 właścicieli, 157 mieszkańców, a powierzchnia wsi wynosiła 1042 akrów.

W latach 60-tych XIX wieku folwark jest własnością rodziny Ferno, która była właścicielem majątku w Recławiu. W 1910 roku właścicielem gruntów o powierzchni 253 h był Oscar Ferno. Już w 1928 roku właścicielem był niejaki Zander. Koło folwarku znajdowała się szkoła, po której dziś nie ma śladu, jak i po folwarku.

fot. Budynek szkoły. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Żarnówko (do 1945 niem. Neu Sarnow)”

Kościół w Żarnowie ( do 1945 Altsarnow)

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1491 roku. Wtedy to, pastor z Żarnowa Dionizy Watermann zrezygnował ze swojej funkcji, a jego miejsce na rok zajął Joachim Benter. W roku 1492 proboszczem w Żarnowie został Henning Brendemole.

Kościół był wtedy pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny i nazywany był Kościołem Mariackim ( niem. Marienkirche). Była to tradycyjna nazwa kościoła miejskiego o wezwaniu maryjnym np. Narodzenia, Wniebowzięcia lub Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

fot. Plan kościoła rozebranego w 1843 r.  Rysunek mistrza, architekta Lawrentza z 1830 roku. Plan z archiwum parafialnego Altsarnow

Czytaj dalej „Kościół w Żarnowie ( do 1945 Altsarnow)”