Żarnówko (do 1945 niem. Neu Sarnow)

Wieś zlokalizowana na zachodnim skraju Puszczy Goleniowskiej, oddalona ok. 7 km na płn.-wschód od Stepnicy, rozlokowana po zachodniej stronie drogi  numer 111 Stepnica – Wolin.

Na początku XX wieku na terenie wsi znaleziono kamienną siekierę z otworem, pochodzącą z epoki kamienia.

Wieś została założona w 1777 roku w pobliżu lasu, ówcześnie nazywanego Krausehorst. Wieś założono jako kolonię holenderską o powierzchni 847 akrów magdeburskich. Administracyjnie kolonia należała początkowo do Żarnowa.

W 1870 roku wieś posiadała 3 właścicieli, 157 mieszkańców, a powierzchnia wsi wynosiła 1042 akrów.

W latach 60-tych XIX wieku folwark jest własnością rodziny Ferno, która była właścicielem majątku w Recławiu. W 1910 roku właścicielem gruntów o powierzchni 253 h był Oscar Ferno. Już w 1928 roku właścicielem był niejaki Zander. Koło folwarku znajdowała się szkoła, po której dziś nie ma śladu, jak i po folwarku.

fot. Budynek szkoły. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

W 1930 roku połączono w jedną całość, ówczesne Neusarnow ( Żarnówko), Glinkermühle ( Glinka)  i Graseberg (Zielonczyn), tworząc niezależną gminę Neusarnow . W 1939 roku wieś liczyła 396 mieszkańców i miała powierzchnię 749,9 ha. Do Żarnówka wliczone były: Forsthaus Eichhof ( leśniczówka koło Glinki ), Glinkermühle (j.w.), Graseberg ( j.w.).

Osady wchodzące w skład Żarnówka przed 1945 rokiem.

Glinkermühle ( Glinka )

W 1594 roku wzmiankowany jest tutaj młyn wodny, zwany kwarcowym, służący do rozdrabniania piasku. W 1783 roku znajduje się tu młyn wodny dwubiegowy. W 1870 roku oprócz młyna, znajdował się również tartak, a osada liczyła 89 mieszkańców.

Graseberg ( Zielonczyn)

Osada nazwę wzięła od znajdującej się w pobliżu góry Graseberg. Wg relacji podróżniczej Philippa Hainhofera z 1617 r., na górze znajdowała się pięciokondygnacyjna wieża drewniana książąt pomorskich. Czwarte piętro, służyło jako salon podczas polowań.  Ozdobione było malowidłami ściennymi, napisami i herbami Pomorza. W 1787 roku powstało pierwsze gospodarstwo. W XVIII wieku mieściło się tu nadleśnictwo, które powstało w 1821 roku. W 1870 roku były dwa gospodarstwa leśne i sześć gospodarstw rolnych. Osada posiadała powierzchnię 188 akrów i liczyła 118 mieszkańców.

fot. Góra Graseberg ( Zielonczyn).  Fragment mapy z 1752 r., znajdującej się w archiwum w Szczecinie

W Grasebergu znajdowała się farma Rezlaff . Było to w 1939 roku dobrze zachowane założenie folwarczne, z początku XIX w. z glinianą zabudową o konstrukcji szachulcowej.

Dawną leśniczówkę z 1821 roku w Grasebergu, przerobiono na restaurację Piepenburg.  Ściany budynku były z cegły i gliny, otynkowane.  Wysoki czterospadowy dach z trzecią kondygnacją starego pokrycia z ogonów bobrowych i kalenic. Poręcz schodów z wyciętymi deskami.

fot. Graseberg (Zielonczyn), leśniczówka.  Projekt: 3. G. Dames, 1747. Archiwum Miejskie w Szczecinie

Obecnie wieś o całkowicie innym układzie przestrzennym. Rzędówka północna z folwarkiem została zburzona. Teren po starej wsi został zakupiony i ogrodzony przez prywatnego właściciela. Dawna osada Graseberg, dziś Zielonczyn, jest teraz osobną wsią.

fot. Mapa Żarnówka z roku 1940

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *