Autor: Wojciech Janda

Kościół katolicki – Krępsko (do 1945 kościół ewangelicko-luterański w Hackenwalde)

Na początku XX wieku mieszkańcy Krępska rozpoczęli starania o powołanie nowej gminy ewangelicko – luterańskiej.  W dniu 17 marca 1911 roku, decyzją Ministerstwa Do Spraw Wyznań powołano ową gminę do życia i ustalono granice gminy. W 1914 roku nowa parafia funkcjonowała już oficjalnie. Pierwszym pastorem był Schulz, a do gminy należało w 1911 roku 65 osób. Kościół dla nowej gminy zbudowano w roku 1932 za kadencji proboszcza Noeske i poświęcono 26 czerwca tegoż samego roku. Kościół wybudowano w głównej części wsi, w bocznej uliczce.

fot. Kościół w roku 2025, zdjęcie Michał Janda

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Krępsko (do 1945 kościół ewangelicko-luterański w Hackenwalde)”

Kościół katolicki – Wierzchosław (do 1945 kościół protestancki w Amalienhof)

Obecny kościół wybudowano w latach 1906-1907. Wcześniej we wsi znajdowała się sala modlitewna w budynku szkoły zbudowanym w 1770 roku. Sala modlitewna spłonęła wraz ze szkołą w roku 1896. Obok sali modlitewnej, znajdowała się dzwonnica z dwoma dzwonami, która została usunięta w trakcie budowy kościoła.

fot. Kościół w roku 2013, zdjęcie Mariusz Deremacki

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Wierzchosław (do 1945 kościół protestancki w Amalienhof)”

Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Amalienhof (po 1945 roku Wierzchosław)

Pomnik znajduje się w centrum wsi na terenie cmentarza przykościelnego, po prawej stronie po lewej stronie od wejścia do kościoła. Pomnik w formie stelli, wykonany z szarego granitu, stojący na prostokątnej podstawie.

fot. Pomnik poległych w czasie I wojny światowej, zdjęcie Wojciech Janda

Czytaj dalej „Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Amalienhof (po 1945 roku Wierzchosław)”

Kościół katolicki – Sikorki (do 1945 kościół ewangelicki w Zickerke)

O pierwszym kościele, pochodzącym z okresu średniowiecza niestety nie ma żadnych informacji, poza tą iż kościół z tego okresu został rozebrany w drugiej połowie XVIII wieku. W jego miejscu wybudowano nowy kościół o konstrukcji ryglowej, który przetrwał do dnia dzisiejszego. Pierwotnie ten kościół nie posiadał wieży, którą dobudowano w roku 1834 w tzw. tzw. Naugarder Schema – czyli schemat nowogardzki.

fot. Zdjęcie z 1927 roku. Z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Sikorki (do 1945 kościół ewangelicki w Zickerke)”

Kościół katolicki – Grabin (do 1945 kościół ewangelicki w Gräwenhagen)

Obecny kościół w Grabinie zbudowano w 1910 roku. Lecz wcześniej istniał we wsi tzw. dom modlitewny -Bethaus. Wybudowano go w XIX wieku ze względu na spore oddalenie od najbliższego kościoła, który mieścił się parafii ewangelickiej w Döringshagen (Wołowiec). Był to najprawdopodobniej budynek o konstrukcji ryglowej, w którym pastor z Wołowca odprawiał co jakiś czas nabożeństwa, a nauczyciel ze wsi w każdą niedzielę czytał kazania. Patronem kościoła była gmina, która łożyła 2/3 środków na utrzymanie, a 1/3 łożył skarb państwa. W 1910 roku dom modlitewny został rozebrany, a w jego miejscu postawiono obecny kościół.

fot. Kościół w Grabinie -rok 1927. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Grabin (do 1945 kościół ewangelicki w Gräwenhagen)”

Nieistniejący kościół protestancki – Kikorze (do 1945 Kicker)

Pierwsza wzmianka o kościele pojawia się w roku 1492, kiedy to Heinrich Pammin zastępuje na stanowisku proboszcza Matthäusa Manowa. W ówczesnym czasie był to kościół parafialny do którego należał kościół w Hindenburgu (Kościuszki). Patronat nad kościołem sprawował właściciel majątku ziemskiego w Kikorzy.

fot. Kościół w Kikorzy -rok 1927. Zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Czytaj dalej „Nieistniejący kościół protestancki – Kikorze (do 1945 Kicker)”

Kościół katolicki – Redło (do 1945 kościół protestancki w Pflugrade)

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z roku 1490, kiedy to z  prezentacji panów von Mildenitz i hrabiów von Eberstein, niejaki Johannes Werner został proboszczem w Pflugrade (Redło) oraz w kościele filialnym w Wangeritz (Węgorzyce).

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Redło (do 1945 kościół protestancki w Pflugrade)”

Grabin (do 1945 Gräwenhagen)

Wieś jest położona 10 km na południe od Golczewa, 9 km na północ od Nowogardu.

 Wioska została założona w 1753 roku przez Fryderyka II Wielkiego – króla Prus. Sprowadził on tu 20 rodzin z Meklemburgi, którzy założyli pierwotnie kolonię.

fot. Kościół w Grabinie około roku 1910. Widokówka z e-bay

Czytaj dalej „Grabin (do 1945 Gräwenhagen)”

Redło (do 1945 Pflugrade)

Wieś jest położona 10 km na południe od Nowogardu oraz 5 km na południowy – wschód od Osiny. Należąca do Gminy Osina. W pobliżu osady odkryto cmentarzysko datowane na okres późno lateński brązowym naszyjnikiem zawiasowym i dwoma brązowymi klamrami do pasa.

Nazwa wsi wywodzi się od radła i radlenia (niem. Pflug – radło, pług). Osada założona została więc w lesie lub na nieuprawnej ziemi, którą należało dopiero wykarczować i zaorać. Legenda mówi, iż podczas „morowego powietrza” postawiono wieś oborać srebrnym radłem, na skutek czego zaraza nie przedarła się do osady i nie zebrała tutaj ofiar. Na mapie Lubinusa z 1618 r. oznaczona jako Plochrade.

fot. Widokówka z lat 30-tych XX wieku, widoczna na niej szkoła, kościół, gospoda Jobsta Kleinschmidta i Dom Naczelnika Urzędu. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Redło (do 1945 Pflugrade)”

Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Kopitz, Zartenthin, Schminz (po 1945 roku: Kopice, Czarnocin, Śmięć)

Pierwotnie pomnik w stał na placu przy wjeździe do wioski od strony Stepnicy, przed budynkiem parafii. Usadowiony był na granitowej podstawie, na której znajdował się granitowy sześcian z nazwiskami poległych mieszkańców, który ocalał do dziś. Pomnik zwieńczył obelisk w kształcie ostrosłupa. Na jego czołowym boku, znajdował się „Krzyż Żelazny”, a pod nim pewnie jak na innych tego typu pomnikach napis, iż polegli za króla i ojczyznę oraz komu jest poświęcony , czyli mieszkańcom wsi: Köpitz – Kopice, Zartenthin -Czarnocin, Schminz- Śmięć. Na końcu przeważnie było napisane kto ufundował pomnik.  Teren na którym stał pomnik ogrodzono w formie pięciokąta ozdobnym, pewnie żeliwnym płotem z furtką, na której znajdował się duży „Krzyż Żelazny”.

fot. Widokówka z 1930 roku z widocznym pomnikiem i budynkiem parafii w tle. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Kopitz, Zartenthin, Schminz (po 1945 roku: Kopice, Czarnocin, Śmięć)”