Kategoria: Historia miejscowości

Kościół p.w. św. Katarzyny w Goleniowie

Kościół św. Katarzyny, który znamy współcześnie zbudowano w XV w. częściowo na fundamentach kościoła romańskiego, który wzmiankowany jest w 1271 r. Analiza murów wskazuje, że był on wznoszony w dwóch etapach. W pierwszym (I połowa XV w.) wybudowano na rzucie zbliżonym do kwadratu trójnawowy halowy korpus trzyprzęsłowy, wsparty na czterech filarach, powiększony o wydłużone prezbiterium, zamknięte trójbocznie od strony wschodniej z przyległą od północy parterową zakrystią oraz postawioną na rzucie kwadratu, wysoką wieżą od strony zachodniej. W drugim etapie wykonano od strony północnej, cztery kaplice i podwyższono o jedno piętro zakrystię, stąd zmniejszono okno w ścianie bocznej prezbiterium. Od strony południowej dostawiono kruchtę i kaplicę oraz po obu stronach wieży wysokie kaplice. Bryła korpusu została nakryta dwuspadowym dachem, niższe od korpusu, prezbiterium dachem dwuspadowym, załamanym trójbocznie od wschodu, a wieża górująca nad całością świątyni strzelistym hełmem, który znamy z mapy Lubinusa z roku 1618.

Czytaj dalej „Kościół p.w. św. Katarzyny w Goleniowie”

Baszta Więzienna/Prochowa i Mennicza w Goleniowie

W skład systemu obronnego miasta wchodziło także kilka małych wieżyczek i dwie baszty. Do czasów współczesnych zachowały się obie. Są to Baszta Więzienna, nazywana także Basztą Prochową oraz Baszta Mennicza.

Baszta Więzienna usytuowana jest w narożu murów od strony południowo-zachodniej i tworzyła z odcinkiem murów zamkniętą całość obronną. Pierwotnie posiadała dwie kondygnacje, z których dolna pełniła rolę lochu więziennego, a górna funkcje obronne. Do wnętrza baszty można się dostać tylko wejściem umiejscowionym na wysokości drugiej kondygnacji dostawioną drabiną wciąganą do środka. W późniejszym okresie, gdy w obronie upowszechniła się broń palna, baszta została podwyższona o dwie kolejne kondygnacje, w których umieszczono od zewnętrznej strony na przemian w układzie szachownicy, strzelnicze otwory szczelinowe. Całość wykończono pokładem widokowym z wyprowadzonym z niego ceramicznym stożkiem, w którym od strony wewnętrznej umiejscowiono prostokątne wejście prowadzące w dół na czwartą i trzecią kondygnację obronną. Z chwilą upowszechnienia broni palnej, baszta stała się miejscem przechowywania prochu – stąd jej nowa nazwa – Baszta Prochowa. W średniowieczu baszta nazywana była także Juliusturm (Wieża Juliusza).

Czytaj dalej „Baszta Więzienna/Prochowa i Mennicza w Goleniowie”

Brama Wolińska w Goleniowie

Jedyną ocalałą do czasów współczesnych bramą miasta, jest Brama Wolińska. Obok niej płynęła prawa odnoga Strumienia Młyńskiego, który służył jako fosa.

                Jest ona usytuowana w północnej części obwarowań i reprezentuje typ bramy szczytowej, należącej obecnie do najlepiej zachowanych, w niezmienionej formie na Pomorzu Zachodnim. Założona została na rzucie prostokąta, zbudowana jest w 1/4 z kamienia obejmującego część dolną do wysokości ostrołukowego przejazdu i w trzech czwartych z cegły. Główna elewacja – zewnętrzna i wewnętrzna mają odmienne rozwiązania kompozycyjne ścian, przy czym o elewacji wewnętrznej zadecydowały bardziej względy estetyczne, a przy zewnętrznej obronne. Cała elewacja zewnętrzna podporządkowana jest rozwiązaniom obronnym i wykazuje umiarkowaną oszczędność detalu architektonicznego. Do wysokości trzeciego piętra w występie muru znajduje się nisza zamknięta półkolistym łukiem, w bokach, której umieszczone zostały prowadnice. Poruszała się w nich ciężka, kuta żelazna krata, zwana broną. We wnęce na wysokości pierwszej kondygnacji widoczne są zamurowane dwa szczelinowe otwory strzelnicze, wyżej cztery ceglane wsporniki a w trzeciej kondygnacji, w półkolistym łuku trzy wnęki okienne. Można przypuszczać, że pierwotnie na poziomie trzeciej kondygnacji znajdowała się drewniana galeria, z której obrońcy mogli bronić otworu bramnego.

Czytaj dalej „Brama Wolińska w Goleniowie”

Spichlerz w Goleniowie

Jest to jedna z najbardziej charakterystycznych budowli w Goleniowie. Obecnie stojący spichlerz wybudowany został w 1749 r. Wcześniej na tym miejscu stały dwa mniejsze spichlerze.

Jest to wolnostojąca budowla o trzech kondygnacjach z użytkowym poddaszem. Ze względu na swoje położenie nie został podpiwniczony. Postawiono go na kamienno–ceglanej podmurówce, ok. 12 metrów od brzegu Iny, równolegle do jej biegu. W okresach wysokiego poziomu wody w Inie był wielokrotnie zalewany.

fot. Widokówka z 1902 roku. Kolekcja ODDZG „Żółty Domek”

Czytaj dalej „Spichlerz w Goleniowie”

Szkoła Podstawowa nr.1 im. Noblistów Polskich w Goleniowie

Budynek szkoły oraz budynki towarzyszące zaprojektowane zostały specjalnie na tego typu funkcję. Zostały wybudowane w stylu neogotyckiem w latach 1897 – 1900. W tym czasie wybudowano okazały gmach szkoły, boisko, salę gimnastyczną i toalety.

Budynek szkoły założony jest na rzucie prostokąta i zbudowany z czerwonej cegły. Został ustawiony frontem do ulicy na wysokim profilowanym cokole. Jest to budynek podpiwniczony, trzykondygnacyjny, przykryty dachem wielospadowym krytym dachówką.

fot. Budynek szkoły przed 1945 rokiem. Kolekcja ODDZG ” Żółty Domek”

Czytaj dalej „Szkoła Podstawowa nr.1 im. Noblistów Polskich w Goleniowie”

Kościół katolicki w Stepnicy ( do 1945 kościół protestancki w Groß Stepenitz )

Pierwsza wzmianka o stepnickim proboszczu pochodzi z 1406 rok, kiedy to proboszczem był Hermann Heger.

Starsze rejestry dotyczące historii kościoła zostały zniszczone w pożarze kościoła i plebani w 1564 roku. Kolejna wzmianka o kościele i wieży pochodzi z 1654.  W 1733 roku, kościół ponownie spłonął. W 1735 pojawiła się propozycja nowego kościoła przygotowana przez I.G. Damesa.  Do jego budowy zużyto 24 kłody dębowe na partie fundamentowe, 4 dęby na okna, 50 bali dębowych na podłogę. Na stropy zużyto ponad 200 bali. Całość drewna została podarowana przez Fryderyka Wilhelma I z królewskich lasów.

fot. Widokówka z widokiem na kościół. Kolekcja Tomasz Wetta

Czytaj dalej „Kościół katolicki w Stepnicy ( do 1945 kościół protestancki w Groß Stepenitz )”

Stepnica ( do 1945 Groß Stepenitz/Bad Stepenitz ) – część II

Stepnicę założono na piaszczystej wyspie w bezpośrednim sąsiedztwie torfowisk i zalewu.  Forma wsi przed 1739 rokiem, była wsią ulicową.  Po pożarze w 1739 roku, wieś została uporządkowana. Drogom nadano geometryczny kształt z placem kościelnym po środku. Po obu stronach tej drogi znajdowało się po 6 jednakowych domów gospodarskich o konstrukcji ryglowej.

Według Gerharda Bronischa opisującego wieś w 1939 roku, były to budynki jednokondygnacyjne z muru pruskiego z kolejną kondygnacją na poddaszu. Plan pokazuje typowy układ domów kolonistów z około 1800 roku, z kuchnią umieszczoną między małymi korytarzami z przodu i tyłu oraz salonami i kominkami z tyłu. Dachy były czterospadowe, kryte dachówką ceramiczną. Frontowe fasady były w większości otynkowane.

fot. Widokówka z 1942 roku. Kolekcja Wojciech Janda

Czytaj dalej „Stepnica ( do 1945 Groß Stepenitz/Bad Stepenitz ) – część II”

Stepnica ( do 1945 Groß Stepenitz / Bad Stepenitz ) – część I

Miasto leżące przy ujściu Gowienicy do Zalewu Szczecińskiego, przy drodze wojewódzkiej nr. 111, łączącej Goleniów z Wolinem.

Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od słowa Ščepnica lub z języka polskiego szczepa= holzscheit.

W latach 30-tych XX wieku w wyniku przeprowadzonych badań archeologicznych, na terenie miasta odnaleziono: z epoki kamiennej, motykę z rogu jelenia, fragment siekiery krzemiennej, młotek kamienny z otworem, siekierę kamienną z otworem i trzy krzemienne topory. Z epoki brązu odkryto pole urnowe i kamień krzemienny, a z epoki żelaza ślady kultury lateńskiej określanej terminem La Tène, w postaci urny.

fot. Stepnica na widokówce z roku 1903. Kolekcja Tomasz Wetta

Czytaj dalej „Stepnica ( do 1945 Groß Stepenitz / Bad Stepenitz ) – część I”

Krokorzyce ( do 1945 Köckeritz )

Osada położona przy drodze w Widzieńska do Zielonczyna.

Pierwsza wzmianka pojawia się w roku 1594, kiedy to wzmiankowana jest na tym terenie opuszczona papiernia należąca do urzędu w Wolinie. Według opisu komisji szwedzkiej z roku 1654, papiernia znajdowała się w dobrym stanie. W 1673 roku odbudowano spalony młyn. W 1727 wzniesiono nową konstrukcję młyna. W 1764 roku młyn przeszedł w ręce prywatne. Na miejscu młyna w 1939 roku, znajdowało się nadleśnictwo z gospodarstwem stawów hodowlanych.

Przez krótki czas po zakończeniu II wojny światowej osada nazywała się Kokorzyce.

Dziś w Krokorzycach, również znajduje się leśniczówka, należąca do Nadleśnictwa Goleniów.

Według spisu z 2009 roku mieszkało tu 14 osób.

Czytaj dalej „Krokorzyce ( do 1945 Köckeritz )”

Budzień ( do 1945 Schützendorf )

Wieś położona jest na skraju Doliny Dolnej Odry, Równiny Goleniowskiej i Puszczy Goleniowskiej. Tuż przy drodze wojewódzkiej nr.111 łączącej Goleniów ze Stepnicą.

W latach 30-tych XX wieku, w wyniku przeprowadzonych na terenie wsi prac archeologicznych, odnaleziono siekiery kamienne, siekiery krzemienne i siekiery kamienne z otworem z epoki kamiennej. Odnaleziono również kopiec z urną i skremowanymi szczątkami z nieznanej epoki.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1786 roku, kiedy to Fryderyk II zatwierdził plan założenia wsi dla 40 rodzin tzw. „bei der Stepenitzschen Bache”. Zamiast w/w planu, osiedlono tylko 24 kolonistów z Pomorza, Meklemburgii, Brandenburgii i Frankonii, zgodnie z planem melioracyjnym Wilhelma Schütza. Wybudowano 12 domów w zabudowie bliźniaczej, po południowej stronie drogi, a po północnej wzniesiono stodoły. W 1825 roku spłonęła zachodnia część wsi wraz ze szkołą i 5 budynkami.

fot. Restauracja należąca do Roberta Görsa. Rok 1926. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Budzień ( do 1945 Schützendorf )”