Lapidarium Goleniów – październik 2024

Goleniowskie lapidarium powstawało przez 4 lata. Nagrobki zgromadzone na cmentarzu komunalnym, pochodzą z cmentarzy ewangelickich znajdujących się przy dzisiejszej ulicy Wojska Polskiego oraz ulicy Szczecińskiej. Dziś w miejscu w/w cmentarzy znajdują się parki. Wszyscy pochowani na tych cmentarzach, nigdy nie zostali ekshumowani. Cześć nagrobków została odnaleziona i uratowana, przy budowie drogi powiatowej z Żółwiej Błoci do Niewiadowa. Użyto ich jako utwardzenie drogi w latach 70-tych XX wieku, a przywieziono je z cmentarza przy ulicy Szczecińskiej. Władze Gminy Goleniów w 2020 roku przekazały pod lapidarium miejsce na goleniowskim cmentarzu komunalnym przy ulicy Przestrzennej.

Czytaj dalej „Lapidarium Goleniów – październik 2024”

Kłodzino (do 1945 Klötzin)

Wieś położona jest 4,5 km na południe od Golczewa w powiecie kamieńskim, w Gminie Golczewo.

Nazwa wsi pochodzi od polskiego słowa  kluczyny, co oznacza kawałek pola lub lasu zarośniętego kluczyną.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1314, kiedy to wymieniana jest pod nazwą Clustin jako lenno braci Hermana, Bruna i Heinricha von Besterbele, którzy płacą dożywotnio dziesięcinę z wsi biskupowi kamieńskiemu Heinrichowi. W 1317 wieś wymieniana jest pod nazwą Clostyn. W 1322 roku książęta pomorscy Otto I, Warcisław IV i Barnim III, jako odszkodowanie za zamek Ramelow, dają biskupowi kamieńskiemu Konradowi wieś Klötzin. W 1324 roku wymieniany jest Rolete Plötz, kasztelan z Quarkenburg (Błotno), który pobiera rocznie 6 marek, zamiast dziesięciny od chłopów.

fot. Widokówka z roku 1930. Zdjęcie z polska-org.pl

Czytaj dalej „Kłodzino (do 1945 Klötzin)”

Łęgno (do 1945 Langendorf)

Wieś położona 13 km na północ od Nowogardu, w gminie Nowogard, powiatu goleniowskiego.

W latach 30-tych XX wieku, odnaleziono tu 2 kamienne topory, krzemienną piłę.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1334 roku, kiedy to dziekan katedry w Cammin (Kamień Pomorski) i kasztelan w Quarkenburgu (Błotno) Roleke Plotze uzganiają, że rolnicy z Langendorf powinni oddać dziekanowi to, co jest ogólnie oddawane w obwodzie Quarkenburg. Około roku 1380 wieś należała do Quarkenburg. Od XVI wieku wieś wymieniana jest jako własność von Flemmingów i należała do Böck (Buk).

fot. Mapa wsi z 1941 roku.

Czytaj dalej „Łęgno (do 1945 Langendorf)”

Buk (do 1945 Böck)

Wieś leży około 3 km na wschód od Czarnogłów, 6,5 km na południe-południowy zachód od Golczewa, 6,5 km na wschód od stacji kolejowej Rokita.

W latach 30-tych XX wieku, na terenie wsi znaleziono topór krzemienny z epoki kamienia.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1225 roku kiedy to wspominany jest rycerz Nikolaus z Böck. Wieś to stara siedziba rodu Flemmingów, którzy prawdopodobnie mieszkali tu od XIV wieku obok rodziny von Plötz. W roku 1380, udziały von Plötz nie są już wymieniane w związku z Böck. Od tego czasu miejscowość jest własnością von Flemmingów. Oprócz dwóch zamków, do których prawa własności przez długi czas posiadały wszystkie rody Flemmingów.

fot. Widokówka z 1918 roku. Widoczny na niej pałac, kościół, dwór i szkoła. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Buk (do 1945 Böck)”

Nieistniejący kościół luterański: Włodzisław (do 1945 Baumgarten)

Kościół znajdował się w zachodniej części wsi, tuż przy drodze. Został zbudowany w 1861 roku, w konstrukcji ryglowej z drewna sosnowego z wypełnieniem ceglanym. Na wyposażeniu kościoła znajdowała się ambona i ołtarz oraz cynowy kielich o wysokości 25 cm i średnicy 14 cm i występująca z nim w komplecie patena o głębokości 16 cm. Wszystko datowane na połowę XIX wieku.

fot. Kościół luterański w Włodzisławiu. Zdjęcie z portalu polona.pl

Czytaj dalej „Nieistniejący kościół luterański: Włodzisław (do 1945 Baumgarten)”

Kościół katolicki w Włodzisławiu ( do 1945 kościół protestancki w Baumgarten )

Do 1945 był to kościół protestancki pw. św.Jerzego. Przez wiele lat patronami kościoła był ród Flemmingów z Böck ( Buk). Później von Flemming z Baumgarten ( Włodzisław) i od końca XVII w. von Flemming z Rönz ( Ronice). Ostatnim patronem był dr. Reinharda Leistikow z Baumgarten. Był to kościół parafialny do którego należały kościoły filialne w Buku i Moraczu. Do parafii należały następujące miejscowości: Baumgarten ( Włodzisław), Böck (Buk), Langendorf (Łęgno), Holzhagen (Leszczno), Klötzin (Kłodzino), Rônz(Ronice), Zarnglaff (Czarnogłowy).

fot. Kościół w Włodzisławiu. Zdjęcie Przemysław Budziak

Czytaj dalej „Kościół katolicki w Włodzisławiu ( do 1945 kościół protestancki w Baumgarten )”

Włodzisław (do 1945 Baumgarten)

Wieś położona w odległości ok. 6 km na południowy zachód od Golczewo na drodze wiodącej do Przybiernowa, w gminie Przybiernów, powiatu goleniowskiego.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1438, kiedy to wzmiankowany jest niejaki Johannes Bomgarden z Baumgarten. Od 1440 roku, wieś była we władaniu rodu von Flemming. W 1491 r. wymienianych jest trzech członków rodu jako współwłaściciele: Heinrich, Kurt i Joachim.

fot. Widokówka z 1913 roku. Kolekcja Wojciech Janda

Czytaj dalej „Włodzisław (do 1945 Baumgarten)”

Leszczno ( do 1945 Holzhagen )

Osada leżąca na północ od Moracza w Gminie Przybiernów, w powiecie goleniowskim.

W latach 30-tych XX wieku we wsi znaleziono 2 siekiery z otworami, pochodzące z epoki kamienia.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1504 roku, kiedy to Heinrich von Flemming, otrzymał całe Holzhagen w drodze wymiany, do którego należały w 1559 roku pola i łąki. W 1586 roku pojawiła się wzmianka o „newlich angelegenen Rittersiztes” – nowopowstała siedziba rycerska. W 1595 roku, podobna wzmianka pojawia się w rejestrze kościelnym Baumgarten (Włodzisław).

fot. Mapa Leszczna z 1941 roku

Czytaj dalej „Leszczno ( do 1945 Holzhagen )”

Kościół katolicki w Moraczu (do 1945 kościół protestancki w Moratz)

Pierwsza wzmianka o kościele w Moraczu pochodzi z roku 1448, kiedy to wymieniany jest ksiądz z Moratz – Heinrich Grabow. W 1491 roku po śmierci ówczesnego księdza Ni Blafferta, niejaki Johannes Hartke zostaje mianowany na księdza w Moratz przez Heinricha von Köllera. Patronat nad kościołem utrzymywali: Volling z Moratz (Moracz) i von Köller z Dobberphul ( Dobropole), a do czasu podziału majątku von Flemming i von Köller. W owym czasie kościół w Moraczu był kościołem filialnym w Baumgarten ( Włodzisław). Do czasów reformacji w XVI wieku, w Moraczu istniała parafia katolicka.

fot. Kościół w Moraczu, rok 2024 – zdjęcie Zbigniew Wilkowski

Czytaj dalej „Kościół katolicki w Moraczu (do 1945 kościół protestancki w Moratz)”

Moracz (do 1945 Moratz)

Wieś leży w gminie Przybiernów, przy drodze Przybiernów–Golczewo, nad rzeką Wołczenicą.

Nazwa wsi pochodzi z języka Słowian wendyjskich – oznacza bagna lub z języka czeskiego – Moravec, Moravitze. W roku 1308 wymieniane jest jako Moratz, ale w 1427 w księgach klasztoru kamieńskiego jako Morovitze.

W czasie poszukiwań archeologicznych w latach 30-tych XX wieku, w Moraczu znaleziono klin pługa pochodzący z epoki kamienia.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1308 roku. W 1425 wieś należy do rodu Muckerwittz. W 1427 do Scire i Slaweke Muckerwittz. W roku 1448 wieś przechodzi w ręce rodu von Köller, a dokładnie Wernera von Köller.

fot. Zdjęcie Moracza -rok 2024. Zdjęcie Zbigniew Wilkowski

Czytaj dalej „Moracz (do 1945 Moratz)”