Historia – zachodniopomorskie

Łozienica  leży na skraju Puszczy Goleniowskiej, około 4 km na zachód od Goleniowa ,przy drodze w kierunku Lubczyny i niedaleko od drogi ekspresowej S-3.

       Wieś powstała ona na osuszonych terenach podmokłych. Obszar, na którym powstała wieś, należał od XIV w. do posiadłości wiejskich Goleniowa. Był to teren podmokły, bagienny, o czym świadczy nazwa niemiecka Lotnitz Bruch. W końcu XVIII i początkach XIX wieku miasto szukając dodatkowych źródeł dochodu przeprowadziło tu prace melioracyjne i na uzyskanych gruntach uprawnych założyło jeden z większych swoich folwarków – Neuhof, o powierzchni 498 morgów. W 1874 r. istniały na tym terenie trzy folwarki – Neuhof I z 3 domami i 41 mieszkańcami; – Neuhof II z 1 domem i 9 ludźmi; – Neuhof III z 1 domem i 10 ludźmi.

 Pod koniec stulecia utworzono tam także wieś Neuhof, powstałą na planie rzędówki przy drodze gruntowej, była to typowa wieś rolnicza, a dzierżawcą był H. Rodenwaldt. Gospodarstwo liczyło 151 ha ziemi, hodowano 67 sztuk bydła, 33 świnie i 8 koni. We wsi znajdował się zespół folwarczny oraz wyrobisko piasku.

Po r. 1945 wieś była długo niezasiedlona, opuszczona, uległa częściowemu zniszczeniu, podobny los spotkał folwark, na terenie którego w późniejszym czasie utworzono dokonując wielu przebudowań tuczarnię. W pierwszych latach powojennych wieś przejściowo nazywała się Jankowo a od lat sześćdziesiątych nosi nazwę Łozienica. Potocznie obydwie nazwy funkcjonują obok siebie nawet do dzisiaj.

Obecnie w okolicach wsi funkcjonuje świetnie rozwijający się Goleniowski Park  Przemysłowy ,którego działalność rozpoczęła się na przełomie 2003/2004 roku .

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1929- 114 mieszkańców

2000- 60 mieszkańców

2009- 65 mieszkańców

fot. Mapa Łozienicy przed 1945 rokiem

Lubczyna jest wsią sołecką położoną 10 kilometrów na zachód od Goleniowa. Wieś leży nad jeziorem Dąbie w Dolinie Dolnej Odry.

Pierwsze osadnictwo na tym terenie pojawiło się już w epoce ceramiki sznurkowej co potwierdzają liczne znaleziska z tego okresu. Znajdywano tutaj również pojedyncze znaleziska kultury łużyckiej przypadające na epokę brązu jak i szklane paciorki z okresu wpływów rzymskich. Prawdopodobnie w rejonie Lubczyny istniała ciągłość osadnicza już od czasów średniowiecza-głownie ze względu na bliskość wody oraz obfitość lasów, które zapewniały możliwości do utrzymania się ludności.

Pierwsza wzmianka o Lubczynie pochodzi z roku 1124. W XII wieku książę Barnim I posiadał tutaj swoją letnią rezydencję, skąd wyruszał na polowania w pobliskie lasy. To właśnie książę Barnim sprowadził na te tereny osadników z Niemiec i Holandii, którzy osuszali podmokłe tereny.

12.03.1303 roku książę Otto I nadał wieś Johannesowi von Wussow. Wtedy też po raz pierwszy Lubczyna pojawia się w oficjalnych dokumentach pod nazwą Lubzin. W dokumencie napisano: „Dorf Luebzin durch Herzog Otto I an Johannesowi Wussow”. Część wsi była własnością Szczecina, dla którego płaciła podatki. Poprzez Lubczynę wiodła główna droga z Goleniowa do szczecina, to tędy szedł Transport drewna i bydła. Istniało również regularne połączenie wodne ze Szczecinem.

fot. Lubczyna przed 1945 rokiem

Cała wieś została założona na planie ulicówki o zwartej zabudowie, rozmieszczonej przy drodze na osi wschód-zachód. Od XV do XIX wieku wieś w całości należała do rodziny von Wussow.  Po śmierci Ludwiga von Wussow, wymiera linia męska rodu i wieś w roku 1805 zostaje sprzedana na rzecz Augusta von Bogstede, których to własnością była do 1939 roku. W XIX wieku wieś bardzo się rozwija i posiada w ówczesnym czasie posiadłości rozrzucone na jej obszarze: folwark Althof (Zamięcie) i kolonię Luisenthal(Borzysławiec) ,a jej obszar wynosił 2548,34 ha. Większość mieszkańców wsi stanowili rolnicy i rybacy, ale i mieszkali tu rzemieślnicy, handlarze rybi żeglarze. We wsi był kościół, zniszczony w czasie działań wojennych, cmentarz i szkoła. W Lubczynie w roku 1871 mieszkało 1581 mieszkańców wyznania ewangelickiego,26 katolików i 7 Żydów.

fot. Nieistniejący kościół w Lubczynie z widocznym pomnikiem poświęconym poległym mieszkańcom wsi w czasie I WŚ

W marcu 1945 roku we wsi stacjonował sztab 23 Dywizji Grenadierów Pancernych „ Nederland”

W wyniku działań wojennych większa część zabudowań wsi została zniszczona, a pozostałości zostały rozebrane i wywiezione na odbudowę Warszawy.

Po wojnie w roku 1945-46 rozpoczęło się polskie osadnictwo. Wraz z napływem osadników zaczęły powstawać we wsi instytucje jak szkoła podstawowa, która mieściła się pierwotnie w byłym niemieckim budynku szkoły. Dziś we wsi mieści się Goleniowski Młodzieżowy Dom Sportu, istnieje przystań żeglarska, wypożyczalnia sprzętu wodnego, a plażą w sezonie jest pełna wypoczywających tutaj mieszkańców Goleniowa jaki i okolicznych wsi. W Lubczynie znajduje się też Ochotnicza Straż Pożarna i mieści się tutaj punkt lekarski.

W centralnej części wsi znajduje się lapidarium utworzone w 2003 roku, na którym znajdują się krzyże i nagrobki z nieistniejących już cmentarzy. Na środku lapidarium stoi kamień pamięci poświęcony mieszkańcom Lubczyny którzy zginęli na frontach I wojny światowej.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1734 – 190-210 mieszkańców

1871 – 1614 mieszkańców w tym 764 mężczyzn i 850 kobiet, 468 dzieci poniżej 10 roku życia, 1002 osoby powyżej 10 roku życia umiejące czytać i pisać.

1905 – 913 mieszkańców

1939 – 1440 mieszkańców

2000 – 473 mieszkańców

2004 – 498 mieszkańców

2009 – 542 mieszkańców

Mapa Lubczyny przed 1945 rokiem

Wieś jest  położona 15 km na południe od Goleniowa bezpośrednio przy linii kolejowej i drodze szybkiego ruchu Szczecin-Świnoujście.

Początki osadnictwa w tym rejonie sięgają dalekiej przeszłości, znaleziska fragmentów narzędzi, glinianych naczyń oraz krzemiennych grotów i sztyletów wskazują na przebywanie w tych okolicach ludności kultury ceramiki sznurowej już około 2000 lat przed Chrystusem. Inne pojedyncze znaleziska naczyń i ozdób, które można łączyć z kulturą łużycką, pozwalają sądzić o ciągłości osadnictwa również w epoce brązu i początkach epoki żelaza. Przypuszczalnie nastąpiła potem krótka przerwa osadnicza, sięgająca czasów wczesnego średniowiecza. W IX – XI wieku istniał tu już nieduży gród obronny. Prowadzone wykopaliska archeologiczne w końcu XIX wieku dały wiele znalezisk broni, narzędzi, ceramiki i poświadczyły istnienie aż do XI wieku osady obronnej otoczonej fosą, do której wodę doprowadzał rów aż z jeziora Dąbie. W XIII wieku obszary te, podobnie jak należące do Rurzycy, dostały się w ręce Cystersów z Kołbacza. Po roku 1534, gdy na Pomorzu zwyciężyła reformacja, dobra te przeszły na własność książąt pomorskich, a po zajęciu Pomorza Zachodniego przez państwo brandenbursko-pruskie stały się domeną państwową. W połowie XVIII wieku państwo pruskie rozpoczęło szeroko zakrojoną akcję kolonizacyjną na tym obszarze.

Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1754 roku, a niemiecka nazwa wsi pochodzi od imienia żony Fryderyka II – Elizabeth Christine. W roku 1754 sprowadzono osadników holenderskich i niemieckich umiejących osuszać i gospodarzyć na podmokłych terenach. Założono wieś na planie regularnej ulicówki która otrzymała nazwę Gross Christianenberg. W tym samym roku założono na północ od wsi małą kolonię na planie ulicówki o nazwie Klein Christinenberg administracyjnie połączoną z Gross Christianenberg . Do końca XIX wieku jest to wieś typowo rolnicza. Po wybudowaniu połączenia kolejowego Szczecin – Goleniów, zaczyna osiedlać się tu wielu kolejarzy, później pracowników leśnych i rzemieślników. Pierwotnie ulicówka regularna, zwarta, zaczyna się rozbudowywać w kierunku wsi wielodrożnej. Proces ten zatrzymał się po wojnie, a wiele zagród uległo zniszczeniu. W skład obecnych Klinisk Wielkich wchodzi kilka dawniej samodzielnych osad, z których najciekawszą jest Pucko (niemiecka nazwa O.F.Putt), powstałe w XVIII wieku. W 1784 roku odnotowano w dokumentach i na mapie dwie zagrody, a w 1872 jedną – siedzibę nadleśnictwa, które zarządzało 4841 ha lasów państwowych. Obecnie jest to osada jednodworcza, w której znajduje się siedziba Nadleśnictwa Kliniska. Budynek ten został postawiony na miejscu rozebranej starej leśniczówki.

Obecnie wieś zaczyna się mocno rozbudowywać i należy do większych i najprężniej się rozwijających miejscowości w gminie Goleniów.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1827 – 425 mieszkańców

1925 – 573 mieszkańców

2000 – 860 mieszkańców

2009 –  1168 mieszkańców

Mapa Klinisk przed 1945 rokiem

           Wieś, leży ok. 12 km na północny zachód od Goleniowa, przy drodze wojewódzkiej nr 112, na skraju Doliny Dolnej Odry i Równiny Goleniowskiej (Puszczy Goleniowskiej), nad rzeką Krępą.

           Wieś została założona w 1748 roku przez miasto Goleniów, do którego to należały tereny, na których powstała wioska. Pierwszymi osadnikami we wsi byli:

– Michał Kayse z Polski

– Ephraim Wendland z Meklemburgii

– Weege nieznanego pochodzenia

– Siegfried Wellnitz nieznanego pochodzenia

fot. Kąty na widokówce z początku lat 20-tych XX wieku. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Kąty (do 1945 roku: Kattenhof)”

       Wieś leży w Dolinie Dolnej Odry, ok. 600 m na wschód od jeziora Dąbie, ok. 16 km na południowy zachód od Goleniowa, przy drodze łączącej Lubczynę ze Szczecinem.

      Czarna Łąka powstała z połączenia wsi Wilhelmsfelde z wsią Bergland (Bystra). Tę drugą wzmiankowano już w XIV wieku, kiedy istniał tutaj folwark książęcy podarowany miastu Szczecin. W roku 1750 niejaki von Sydow, otrzymawszy te tereny od Fryderyka II, założył tutaj wieś, osiedlając Holendrów, powstaje wieś ulicówka. Mieszkańcy trudnili się głównie połowem ryb w jeziorze Dąbie. Obok folwarku znajdował się tutaj młyn, leśniczówka, kościół, szkoła, cmentarz i przystań rybacka. Podczas II wojny światowej Bystra została prawie całkowicie zniszczona. Zniknął kościół, młyn i inne ważne budynki, resztki zagród zostały włączone do Czarnej Łąki.

          Zabudowa wsi pochodzi w większości z lat 30. XX wieku (domy ceglane) oraz z okresu polskiego. Wieś, niegdyś rybacka, stopniowo zmieniła swój charakter na rolniczo-wypoczynkowy. Jedyną atrakcją położonej wśród łąk i pastwisk miejscowości jest jezioro Dąbie. W Czarnej Łące znajduje się plaża, ośrodek wypoczynkowy i wiele prywatnych domków letniskowych nad brzegiem jeziora. Wieś chętnie odwiedzają mieszkańcy Szczecina oraz Goleniowa. Wieś znajduje się także na obszarze podmiejskim Szczecina, który może być w przyszłości dużo gęściej zaludniony

         Po II wojnie światowej Czarna Łąka nosiła przejściowo nazwę Stefanowo. Obecną nazwę wprowadzono urzędowo 9 grudnia 1947 roku.

 Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

 1915- 290 mieszkańców

2009- 230 mieszkańców

Mapa Czarnej Łąki z roku 1921

        Wieś leży na Równinie Nowogardzkiej, terenie pagórkowatym, na skraju Puszczy Goleniowskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 113 prowadzącej do Maszewa, ok. 6 km na wschód od Goleniowa, nad dopływem strugi Wiśniówki, ok. 2 km na południe od linii kolejowej nr 402, nieopodal znajduje się port lotniczy Szczecin-Goleniów oraz jednostka wojskowa w Mostach-Osiedlu.

          Początki osadnictwa na terenie wsi to okres kultury lateńskiej, z ok. 400 lat p.n.e. W tym okresie znajduje się tutaj osada, co potwierdzają znaleziska archeologiczne. Osada kończy swój żywot po okresie rzymskim, a ludzie wracają na tereny dzisiejszego Imna dopiero w XIX w. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1812 r. Wieś została założona na planie regularnej ulicówki przez Karla Krabe, właściciela dworu i folwarku w Mostach. Znajdował się tutaj cmentarz, wiatrak, kilka zagród chłopskich oraz piaskownia.

Czytaj dalej „Imno (do 1945 Immenthal)”

Wieś leży ok. 5 km na południowy wschód od Goleniowa, na Równinie Nowogardzkiej, przy drodze prowadzącej do Maszewa.

         Początki stałego osadnictwa na terenie Budna to epoka kultury łużyckiej. W czasie średniowiecza znajdowało się tutaj grodzisko, którego mieszkańcy zajmowali się uprawą roli i hodowlą zwierząt. W okresie wczesnego średniowiecza istniało tu grodzisko należące do pasa grodów – Budno -Mosty-Krzywice -Niewiadowo, wokół których skupiało się osadnictwo wykorzystując dobre warunki rolniczo-hodowlane na wykarczowanych polach śródleśnych. W XIII wieku zbudowano tutaj zamek Kamieniec, opisany w 1269 roku w sporze między Barnimem I a biskupem kamieńskim. Wzmianka o wsi pochodzi również z dokumentu lokacyjnego miasta Goleniowa z roku 1314 (prawa lubeckie), w którym mowa jest o włościach miasta, docierających do wsi Buddendorf.

Czytaj dalej „Budno (do 1945 roku Buddendorf)”

Wieś leży ok. 7 km na południe od Goleniowa, na Równinie Goleniowskiej, w Puszczy Goleniowskiej, przy drodze łączącej Goleniów ze Stawnem, ok. 800 m na północ od rzeki Wisełki, ok. 1,5 km na wschód od rzeki Iny.

 W 1932 roku na północnym krańcu wsi podczas prac leśnych odkryto kilkanaście ułamków naczyń z młodszej epoki kamienia i są one związane z tzw. kręgiem kultury ceramiki dołkowo-grzebykowej i kultury ceramiki sznurowej. Na terenie wsi i w okolicach istniało dość rozwinięte osadnictwo pierwszej z wymienionych kultur. Znaleziono tutaj m.in. elementy broni, ułamki naczyń i narzędzi. Wykopaliska archeologiczne potwierdzają również istnienie osady w epoce brązu i żelaza.

fot. Widok na Bolechowo z powietrza-marzec 2025. Zdjęcie Michał Janda

Czytaj dalej „Bolechowo (do 1945 roku Diedrichsdorf)”