Stepnicę założono na piaszczystej wyspie w bezpośrednim sąsiedztwie torfowisk i zalewu. Forma wsi przed 1739 rokiem, była wsią ulicową. Po pożarze w 1739 roku, wieś została uporządkowana. Drogom nadano geometryczny kształt z placem kościelnym po środku. Po obu stronach tej drogi znajdowało się po 6 jednakowych domów gospodarskich o konstrukcji ryglowej.
Według Gerharda Bronischa opisującego wieś w 1939 roku, były to budynki jednokondygnacyjne z muru pruskiego z kolejną kondygnacją na poddaszu. Plan pokazuje typowy układ domów kolonistów z około 1800 roku, z kuchnią umieszczoną między małymi korytarzami z przodu i tyłu oraz salonami i kominkami z tyłu. Dachy były czterospadowe, kryte dachówką ceramiczną. Frontowe fasady były w większości otynkowane.
fot. Widokówka z 1942 roku. Kolekcja Wojciech Janda
fot. Dom mieszkalny ze skrzydłem gospodarczym i projekt rozbudowy. Rysunek budowlany mistrza budowlanego D.C. Meyer z 1796 roku. Zbiory Archiwum w Szczecinie
W kolejnych dziesięcioleciach budynki były kilkakrotnie przebudowywane, a niektóre stare budynki zastąpiono nowymi. W wyniku ożywionej działalności budowlanej na dzisiejszej ulicy Kościuszki usunięto całkowicie stare domy rybaków i żeglarzy. W ich miejsce wybudowano całkiem nowe budynki. Przy budowie nowych domów, często wykorzystywano stare drzwi frontowe ze starych budynków z końca XVIII wieku i początku XIX. Zachowały się drzwi o prostej konstrukcji, jak i o bogatym wzornictwie z podwójnymi gwoździami. Czy przetrwały do dziś ? to już Państwo muszą zobaczyć sami.
fot. Projekt gospody w Stepnicy autorstwa J. G. Damesa, 1739, Archiwum Państwowe Szczecin
W 1939 roku, wśród nielicznych zachowanych budynków dwukondygnacyjnych ze starszego okresu znajdował się budynek szkoły. Był to budynek murowany z cegły, otynkowany, z dachem czterospadowym, krytym dachówką karpiówką.
fot. Budynek szkoły, rok 1939
fot. Budynek szkoły lub jak również zwano ten budynek – kantorat
fot. Projekty gospody i domu księdza. Rysunek mistrza budowlanego Schwadtke, 1739 r., Archiwum Państwowe Szczecin
Budynek sądu był otynkowany z czterospadowym dachem i prostym pokryciem dachówką, został wzniesiony na miejscu dawnego urzędu. W budynku, było dwoje symetrycznie rozmieszczonych drzwi wejściowych.
fot. Budynek sądu. Projekt według eksperta z departamentu budownictwa, narysowany przez mistrz budowlanego D.C Meyer z 1796 r. Zbiory Archiwum w Szczecinie
fot. Budynek sądu i kasy leśnictwa, rok 1939
fot. Budynek sądu- 1939 rok
Pod koniec lat 30-tych XX wieku, w Stepnicy znajdowały się dobrze zachowane stare pierwotne podwórza, znajdujące się po zachodniej strony ulicy. Należały one do gospodarzy: Zarnott i Sparberg. Oprócz nich istniały 4 gospodarstwa : Pankow, Zarnott II, Brendemühl i Göbner, które w 1939 roku posiadały jeszcze stare domy mieszkalne. W zabudowaniach w części podwórka od strony ulicy, znajdowały się ogrody. Wzdłuż ulic, po obu jej stronach rosły wysokie kasztanowce.
fot. Plan osiedla w okolicach dzisiejszej ul. B. Chrobrego. Rysunek mistrza budowlanego D. C. Meyera, 1794, Archiwum Państwowe Szczecin
fot. Tymczasowy dom mieszkalny w Stepnicy – rok 1939
Po południowej stronie wsi znajdowały się dwa wiatraki. Pierwszy z nich „Strandmühle”, został zburzony w 1922 roku, a drugi „Hausmühle” spłonął w 1925 roku.
W gabinecie ówczesnego burmistrza, w 1939 roku znajdowały się dwa cynowe kufle i cynowy puchar z cechu krawców.
fot. Widok na główną ulicę w ówczesnej Stepnicy i kościół. Kolekcja Tomasz Wetta
fot. Port kolejowy. Kolekcja Tomasz Wetta
fot. Willa „Ilse” w Stepnicy. Kolekcja Tomasz Wetta
fot. Widokówka z 1940 roku. Kolekcja Wojciech Janda
Po zakończeniu II wojny światowej, Stepnica została przekazana administracji polskiej. Pierwotnie w pierwszych miesiącach po zakończeniu działań wojennych, Stepnicę nazywano Stepenikiem, Stepetnikiem czy też Stepenicami. Następnie przez kilka miesięcy nazywano ja Stobnicą, by od 12 listopada 1946 roku rozporządzeniem ministrów oficjalnie wprowadzono nazwę Stepnica.
Po 1945 r. do Stepnicy przyłączono kolonię Czerwonak. W latach 2008- 2013 przy wykorzystaniu funduszy unijnych powstały nowe ulice, chodniki, obiekty sportowe (boiska, hala widowiskowo-sportowa, skatepark), infrastruktura żeglarska, place zabaw, nowe osiedle mieszkań komunalnych. Odrestaurowano porty, przystanie, plaże i wiele innych obiektów.
W dniu 1 stycznia 2014 r. otrzymała prawa miejskie i stała się miastem, co tak naprawdę planowały jeszcze władze niemieckie przed 1945 rokiem, jak i władze polskie po 1945 roku. Wielokrotnie przymierzano się do nadania praw miejskich Stepnicy na przestrzeni od 1945 do 2014 roku. Dzięki staraniu dzisiejszych władz w końcu doprowadzono sprawę do końca.
W 2020 roku Stepnica liczyła 2067 mieszkańców, a dziś jest dosyć prężnie rozwijającym się miastem z dużym potencjałem, głównie turystycznym.
Tłumaczenie z języka niemieckiego Tomasz Wetta