Stepnica ( do 1945 Groß Stepenitz / Bad Stepenitz ) – część I

Miasto leżące przy ujściu Gowienicy do Zalewu Szczecińskiego, przy drodze wojewódzkiej nr. 111, łączącej Goleniów z Wolinem.

Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od słowa Ščepnica lub z języka polskiego szczepa= holzscheit.

W latach 30-tych XX wieku w wyniku przeprowadzonych badań archeologicznych, na terenie miasta odnaleziono: z epoki kamiennej, motykę z rogu jelenia, fragment siekiery krzemiennej, młotek kamienny z otworem, siekierę kamienną z otworem i trzy krzemienne topory. Z epoki brązu odkryto pole urnowe i kamień krzemienny, a z epoki żelaza ślady kultury lateńskiej określanej terminem La Tène, w postaci urny.

fot. Stepnica na widokówce z roku 1903. Kolekcja Tomasz Wetta

Pierwsza wzmianka o miejscowości, ówcześnie wsi, pochodzi z 1278 roku. Wtedy to książę Barnim nadał wieś Stepenitz Gottfriedowi von Breslau. W 1280 roku, książę Bogusław IV potwierdza nadanie wsi Stepenitz szczecińskiemu mieszczaninowi  Gottfriedowi von Breslau. Następnymi właścicielami wsi zostaje ród von Flemming. W 1347 roku książę Barnim oświadcza, że przekazał klasztorowi dla kobiet, wieś Stepenitz wraz z należącym do niego polem, które graniczy z wrzosowiskami i lasami Stettin Marienstifts. W 1366 roku bracia von Flemming: Timmo, Dietrich i Henning przekazują wieś klasztorowi żeńskiemu w Szczecinie. W 1374 roku, następuje potwierdzenie aktu z 1347 przez biskupa kamieńskiego Philippa Lumbach von Rehberg.

W wyniku reformacji Stepnica wchodzi w skład książęcego urzędu Alten Stettin. W 1564 roku według rejestru kościelnego z 1594 roku, w wyniku pożaru spłonęła wieś oraz kościół. W 1628 roku, wieś należąca do Amt Alten Stettin, opodatkowuje 20 półrolników, 2 gospody, kowala, pasterza, 12 robotników rolnych i  2 rzemieślników. W 1654 Stepnica wraz z przynależnościami i wrzosowiskiem, zostaje zastawiona urzędowi w Wolinie. W ówczesnym czasie w Stepnicy mieszkało 20 półrolników, było 20 gospodarstw w tym 4 opuszczone i sołtys wsi z gospodą. W 1686 roku sprzedano przez hrabiego Karla Friedricha von Schlippenbacha, nowo utworzone Amt Stepenitz elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi Wilhelmowi I zwanym Wielkim Elektorem ( 1620-1688). W 1713 roku, znajdowało się w Stepnicy 14 gospodarstw. Od 1721 roku, kiedy to wprowadzono podatek akcyzowy, Stepnicę określano jako miasto lub miasteczko. Skąd miasteczko? Ponieważ była to miejscowość silna pod względem gospodarczym. Rozwinięty handel, port, silne rzemieślnictwo i zwarta zabudowa pozwalała na określenie jej jako miasteczko. Niestety pod względem administracyjnym dalej była wioską, bez prawa miejskiego. W 1729, opracowano plan założenia gospodarstwa dla krów mlecznych w celu lepszego wykorzystania stepnickich łąk.  W roku 1732 w Stepnicy mieszkało 12 rolników, 16 chałupników i kowal.

fot. Widok na Stepnicę z lotu ptaka. Kolekcja Tomasz Wetta

W 1739 Stepnicę strawił pożar. Wieś spłonęła od Gubenbach ( rzeka Gowienica ) do Amtsvorwerk ( nie umiejscowiono tego miejsca). W pożarze ucierpiały: nowo wybudowany kościół, parafia, 12 rolników, 13 żeglarzy, 13 rzemieślników, 16 chałupników i 27 robotników rolnych. Po pożarze, jeszcze w tym samym roku odbudowano 12 gospodarstw.

fot. Plan Stepnicy przed ( po lewej) i po ( po prawej) pożarze z 1739 roku.

W 1748 roku na sugestię księcia Moritza von Anhalt Dessau, aby zbudować 10 domostw na opuszczonych miejscach w Stepnicy i 10 kolejnych przed Stepnicą w pobliżu leśniczówki, zdecydowano, że 14 opuszczonych miejsc powinno zostać zbudowanych w pierwszej kolejności, a pozostałe 6 domostw powinno zostać zbudowanych na gruntach ornych Vorwerkss obok nowej gospody. W 1753 r. wybudowano 12 domów, w tym 6 dwurodzinnych.

W drugiej połowie XVIII wieku w Stepnicy budowano 2-3 statki motorowe rocznie. W 1794 roku kolejny raz część Stepnicy strawił pożar. Tym razem spłonęło 8 z 12 gospodarstw, plebania i jeden dom dwurodzinny. Na przestrzeni 50 lat, w Stepnicy 5 razy wybuchł pożar, a sama wioska ulegała rozległym zniszczeniom. Spalone gospodarstwa zostały odbudowane w nowej lokalizacji na wschód od Stepnicy, gdzie przeniesiono również pozostałe 4 gospodarstwa. Osiem gospodarstw odbudowano do roku 1795.  

fot. Widok na Stepnicę od strony zalewu, rok 1913. Kolekcja Wojciech Janda

W 1805 roku sprzedano folwark Amtsvorwerk Oberamtmannowi Caftnerowi, który powiększył posiadłości ziemskie poprzez zakup dodatkowych gruntów i założył nowy folwark Vorwerk Birkenwalde ( Bogusławie) na wschód od Stepnicy, zamiast starego.

W 1870 roku Stepnica, traktowano jako miasteczko targowe liczyła 1644 mieszkańców, w tym 99 chałupników. Do Stepnicy należał również folwark Schiebenhorst ( Świbno) założony w 1786 roku oraz majątek Birkenwelde z 1518 morgami i 60 mieszkańcami. W 1939 roku we wsi było 5 gospodarstw dziedzicznych o  powierzchni 177 ha.

W dniu 01.04. 1936 roku w ramach reformy administracyjnej, nastąpiła zmiana granic administracyjnych. W jej wyniku Stepnica stała się miejscowością turystyczną. Zmieniła się nazwa na Bad Stepenitz i w jej skład włączono:

-Bogusławie ( Birkenwelde )

– Ostrowo ( Ferdinandshof )

– Czerwonak ( Rothsand )

– Świbno ( Schiebenhorst )

– Sikorze ( Schöneiche )

– Stepniczka ( Klein Stepenitz )

– Piaski Małe ( Sandhof )

W związku dołączeniem w/w osad i folwarków do Stepnicy, jej ludność w 1939 wzrosła do 2866 mieszkańców.

fot. Mapa Stepnicy z 1922 roku

Stepnica była bardzo szybko rozwijającą się wsią. 1 grudnia 1902 roku rozpoczęto budowę kolei wąskotorowej łączącej Golczewo ze Stepnicą. Dzięki temu Stepnica uzyskała połączenie z Gryficami oraz z normalnotorową koleją w miejscowości Łoźnica. Odbywał się na niej ruch towarowy i pasażerski. W 1997 roku linia do Golczewa została zlikwidowana.

fot. Dworzec w Stepnicy

fot. Stepnica- kościół, dworzec i ratusz. Kolekcja Wojciech Janda

Przed wojną prężnie rozwijał się port.  W latach trzydziestych XX wieku, wybudowano nowoczesne nabrzeże. Po obu jego brzegach znajdowały się tory, a przy nabrzeżu przeładunkowym znajdował trzy tonowy żuraw. Oprócz portu przeładunkowego znajdowały się jeszcze dwa porty. Tzw. port zimowy ( Winterhafen) oddzielony od plaży molem, przeznaczony dla statków pasażerskich i jachtów oraz przystań rybacka przy dzisiejszej ulicy Portowej ( do 1945 Hafenstrasse ).

fot. Widok na port. Kolekcja Wojciech Janda

Ulubionym miejscem szczecinian była stepnicka plaża. Przypływały do Stepnicy statki turystyczne z wycieczkami. W miejscowości znajdowały się kawiarnie, restauracje i hotele. Można by było wymienić długą listę punktów dla turystów. Wg ówczesnych zapisków, w okresie letnim w  ówczesnej Stepnicy dziennie wypoczywało kilka tysięcy turystów i wczasowiczów.

fot. Plaża w Stepnicy. Kolekcja Wojciech Janda

fot. Restauracja w Stepnicy

fot. Plażowicze na plaży w Stepnicy przed 1945 rokiem. Kolekcja Tomasz Wetta

fot. Molo przy stepnickiej restauracji. Kolekcja Tomasz Wetta

fot. Port żeglarski w Stepnicy. Kolekcja Tomasz Wetta

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *