Kategoria: Gmina Goleniów

Wieś leży na zachód od drogi ekspresowej S3, przy drodze Goleniów – Kliniska, na skraju Puszczy Goleniowskiej.

Wieś utworzona w 1975 r. z domów wsi Rurzyca (Rörchen), Dobroszyn (dawniej Klein – Sophienthal) i Warcisławiec (dawniej Gross – Sophienthal).

 Historia trzech pierwszych wsi jest podobna. Jedynie historia Rurzycy sięga czasów odleglejszych, gdyż osadnictwo na tych ziemiach rozwinęło się już w XIII wieku i było związane z klasztorem w Kołbaczu. Wszystkie miejscowości zostały założone w połowie XVIII wieku na planie ulicówek, a ich założycielem było państwo pruskie. Wieś Sophienthal zostaje zasiedlona przez osadników holenderskich po osuszeniu terenów przyjeziornych, zaś na terenie Rörchen powstaje folwark. Od 1785 folwark należał do kupca Marcina Frederyka  von Dommow, a od roku 1800 do Christiana von Hiligendorf i od roku 1803 do żydowskiego kupca Mojżesza Benjamina Itzige. W 1822 r. przejęła go rodzina von Borgstede, która władała nim do rozpoczęcia II wojny światowej. W dawnej Rurzycy znajdował się kościół ewangelicki z cmentarzem, wiatrak, dwór i szkoła, zaś w Dobroszynie kościół i cmentarz. Obecnie żadna z tych budowli się nie zachowała, chociaż ze starej zabudowy pozostało kilkanaście ciekawych domów mieszkalnych. Na szczególną uwagę zasługują domy ryglowe i niektóre już murowane, stylizowane na dworki.

We wsi Dobroszyn w roku 1872 mieszkało 104 mieszkańców, natomiast w roku 1925- 84 mieszkańców.

We wsi Warcisławiec  w latach 1832-34 było 6 dużych gospodarstw po 83 morgi, 12 parceli gruntowych, 16 budynków wolnych od podatku i 13 domów ,a do wsi należało 677 morg ziemi. W 1872 roku wieś liczyła 21 gospodarstw domowych, 13 domów i 110 mieszkańców. W latach 20-tych XX wieku, wieś liczyła 85 mieszkańców.

Znajduje się tutaj kościół wybudowany w roku 1906, z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim. Szczególnie ciekawe są dębowe drzwi wejściowe i ich dekoracyjne elementy metalowe. Kościół ma budowę salową z wyraźnie wydzielonym prezbiterium). Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z okresu polskiego. Na uwagę zwracają okna witrażowe. Niektóre otwory okienne zostały zamurowane. Na niewysokiej, dwuspadzistej wieży znajdują się dwa dzwony żeliwne z 1870 r.

fot. Jeden z dzwonów

fot. Zdjęcia kościoła ,dzwonu i zabytkowych drzwi

fot. Zabytkowe ograny Grüneberga z kolejnym numerem produkcyjnym 670 z roku 1912. Wg spisu fabryki w Rurzycy zainstalowane były organy z numerem 608. Świadczy to zamianie organów po 1945 roku.

W marcu 1945 r. stacjonował w miejscowości sztab 10. Dywizji Pancernej SS „Frundsberg”, dowodzonej przez SS-Sturmbannführera Heinricha Brinkmanna.

Mapa Rurzycy przed 1945 rokiem

Wieś leży na skraju Równiny Goleniowskiej i Doliny Dolnej Odry, przy drodze łączącej Rurzycę ze Szczecinem, ok. 15 km na południowy zachód od Goleniowa.

Pierwsza wzmianka datowana jest na wiek XVIII, kiedy to założono tutaj osadę, która jednak nie przetrwała długo. Dopiero na początku XX wieku postawiono tu folwark, który posiadał ok. 125 ha ziemi uprawnej i łąk. Zespół folwarczny został zniszczony po II wojnie światowej.

Dzisiejsza zabudowa wsi pochodzi z okresu powojennego i są to głównie wielorodzinne domy mieszkalne. Po transformacji roku 1989 powstają również w dużej liczbie nowe domy jednorodzinne. Wieś rozrasta się w stronę Załomia, stanowiąc obszar przedmieść miasta Szczecina.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

2009- 495 mieszkańców

fot. Mapa Pucic przed 1945 rokiem

Miejscowość leży 1 km na południe od Goleniowa, przy drodze prowadzącej do Stargardu, nieopodal przepływa rzeka Wiśniówka, prawy dopływ Iny.

Najstarsze osadnictwo na terenie Podańska miało miejsce w młodszej epoce kamienia neolit i epoce brązu (kultura łużycka), o czym świadczą przedwojenne znaleziska na polach i na dawnym cmentarzysku, następny duży rozwój osadniczy zanotowano w czasach rozwoju Cesarstwa Rzymskiego, o czym również świadczą znaleziska archeologiczne – rzymskie zapinki i paciorki. W 1268 roku wieś została wymieniona w dokumencie lokacyjnym miasta Goleniowa, w którym książę Barnim I darował ją miastu.

fot. Podańsko z lotu ptaka – styczeń 2025- zdjęcie Michał Janda

Czytaj dalej „Podańsko (do 1945 Puddenzig)”

Wieś leży przy drodze z Żółwiej Błoci do Łożnicy, ok. 12 km na północny wschód od Goleniowa, na Równinie Goleniowskiej w sercu Puszczy Goleniowskiej, nad rzeką Gowienicą.

Przed rokiem 1939 na terenie wsi znaleziono krzemienny grot, topór kamienny z epoki kamienia oraz urny z nieznanego okresu.

Na przestrzeni lat wieś niejednokrotnie zmieniała nazwę. Pierwsza nazwa z 1508 roku to Hermensterp, później Hermansdorff, Harmsderp, Hermannsdorf, Harmensterp i Harmsdorf, która obowiązywała od początku XIX wieku do 1945 r.

Początki wsi znajdują się w okresie średniowiecza. W 1539 wzmiankowany jest Herman z Hermensterpu, który wizytował niewiadowski kościół. W 1580 wymienia się wieś o charakterze rolniczym należącą do lenna Basenthin ( Bodzęcin) i rodziny von Flemming.

fot. Kościół i szkoła – lata 20-te XX w. Zdjęcie z E-bay.de

Czytaj dalej „Niewiadowo (do 1945 Harmsdorf)”

Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 113 Goleniów – Święta, nad rzeką Iną, na skraju Doliny Dolnej Odry i Puszczy Goleniowskiej.

Początki osadnictwa sięgają środkowego neolitu odkąd przybyła na te ziemie ludność kultury pucharów lejkowatych oraz późniejsza kultury ceramiki sznurowej, na pobliskich wydmach w zachodnim krańcu wsi znajdują sie pozostałości kilku kurhanów i osad neolitycznych . W 1268 roku obszar ten został nadany przez Barnima I miastu Goleniów. Pierwsza wzmianka pochodzi z XIX wieku. W 1842 założono tu folwark (właściciel Redepennig). W 1871 we wsi znajdowało się 16 domów. Sama wieś powstała kilka lat wcześniej na planie rzędówki, na osi wschód-zachód.

Dziś znajduje się w niej kilka niewielkich zakładów przemysłowych i usługowych, dość duża stadnina koni oraz kilka gospodarstw rolnych.

Za wsią po lewej stronie znajdują się umocnienia z okresu II wojny światowej . Ukształtowanie umocnień świadczy, iż były to stanowiska obrony przeciwlotniczej wraz ze stanowiskami radarowymi.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1871 –  204 mieszkańców
1928 – 156 mieszkańców
2000 –  127 mieszkańców

fot. Mapa Modrzewia przed 1945 rokiem

Miękowo leży przy drodze ekspresowej S3 stanowiącej jego obwodnicę, 5 km na północ od Goleniowa, na niewielkim obszarze niezadrzewionym, wśród lasów Puszczy Goleniowskiej.

Osadnictwo na terenie Miękowa rozpoczęło się w młodszej epoce kamienia. Przypuszczenia te są potwierdzone znaleziskami osad kultury pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej. W XIII wieku wieś pojawiła się w dokumencie mówiącym o jej przynależności do klasztoru w Uckermünde, a później Jasienicy, o czym świadczy niemiecka nazwa wsi Münchendorf – dosł. Mnichowo. Na początku XIV wieku Miękowo przeszło pod własność księcia Ottona I, w 1309 zostało podarowane miastu Goleniów. W 1321 roku odbył się tutaj zjazd książąt zachodniopomorskich (Warcisław IV, Barnim III, Otton I), dotyczący spraw granicznych. Sama wieś została założona na planie owalnicy, który zatarł się w XIX wieku. Zaraz po II wojnie światowej wieś nazywała się Nowina, później Miękowo

We wsi znajduje się tu kościół pw. Świętej Trójcy należy do parafii w Krępsku.

Jest to budowla barokowa, powstała w 1782 roku, kościółek o konstrukcji ryglowej. Kościół i wieża (tworzą jedność) posiadają szkielet z belek dębowych. Jest to prosty, salowy budynek, wieża natomiast posiada trzy kondygnacje, została także zwieńczona faliście spływającym barokowym hełmem. Pod koniec XIX wieku, w trakcie remontu kościołowi nadano elementy neogotyckie (ostrołukowe okna) oraz położono dachówki. Okna witrażowe, wyposażenie pochodzi w większości z XX wieku (ambona, ławki, ołtarz). Posadzka z płytki ceramicznej ułożonej w biało czarną szachownicę. Kościół posiada jedno wejście, od strony południowej, otoczony jest cennym starodrzewem. Dzięki staraniom mieszkańców wsi oraz pomocy władz samorządowych oraz środków zewnętrznych udało się w 2008 roku zakończyć prace remontowe.

fot. Zdjęcie kościoła z 1947 roku. Zakupione na www.fotomemoria.pl

fot. Zdjęcie z 1968 roku

fot. Wnętrze kościoła współcześnie

Znajdowały się tutaj dwa  cmentarze: pierwszy był przy kościele do czasu zniwelowania terenu w  60 –latach XX wieku ,a drugi pochodzący z XIX wieku znajdował się w południowej części wsi ,ok. 100 m od drogi ,na skraju lasu ( dziś jest to miejsce za warsztatem mechanicznym).

fot. Kamień pamięci przy kościele

1,5 km na północ od wsi znajduje się osada Twarogi, do 1945 Schnitsall, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z połowy XIX wieku, w latach 20. XX wieku znajdowała się tutaj leśniczówka, obecnie znajduje się tutaj jeden dom mieszkalny oraz chlewnia.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1734 – 110 mieszkańców

1871 – 408 mieszkańców w tym 210 mężczyzn i 198 kobiet, w tym 103 dzieci poniżej 10 roku życia. W tym 284 osoby powyżej 10 roku życia umiejące czytać i pisać

1905 – 330 mieszkańców

1925 – 344 mieszkańców

1939 – 340 mieszkańców

2000 – 188 mieszkańców

2004 – 200 mieszkańców

fot.Mapa Miękowa przed 1945 rokiem

fot. Zdjęcia przedwojennego Miękowa

Łaniewo to wieś  położona na skraju Doliny Dolnej Odry i Równiny Goleniowskiej (Puszczy Goleniowskiej) ,odległa od Goleniowa o około 6 km .

Najstarsze ślady osadnictwa sięgają neolitu. Znaleziska świadczą o obecności na tych ziemiach grup osadniczych ludzi kultur ceramiki dołkowo-grzebykowej i ceramiki sznurowej. Od XIII do XIX w. obszar ten podlegał miastu Goleniów. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z połowy XIX w.

Zabudowa wsi pochodzi z początków XX wieku. Najciekawsze zabytki to domy ryglowe z 4. ćwierci XIX w. Niedaleko znajdują się łąki Doliny Dolnej Odry oraz lasy sosnowe Puszczy Goleniowskiej.

Obecnie wieś rozwija się w kierunku wschodnim ,mocno się rozbudowując poprzez nowe budownictwo jednorodzinne.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1871- 168 mieszkańców
1905- 131 mieszkańców
1928- 76 mieszkańców
2000- 60 mieszkańców

fot. Mapa Łaniewa przed 1945 rokiem

Łozienica  leży na skraju Puszczy Goleniowskiej, około 4 km na zachód od Goleniowa ,przy drodze w kierunku Lubczyny i niedaleko od drogi ekspresowej S-3.

       Wieś powstała ona na osuszonych terenach podmokłych. Obszar, na którym powstała wieś, należał od XIV w. do posiadłości wiejskich Goleniowa. Był to teren podmokły, bagienny, o czym świadczy nazwa niemiecka Lotnitz Bruch. W końcu XVIII i początkach XIX wieku miasto szukając dodatkowych źródeł dochodu przeprowadziło tu prace melioracyjne i na uzyskanych gruntach uprawnych założyło jeden z większych swoich folwarków – Neuhof, o powierzchni 498 morgów. W 1874 r. istniały na tym terenie trzy folwarki – Neuhof I z 3 domami i 41 mieszkańcami; – Neuhof II z 1 domem i 9 ludźmi; – Neuhof III z 1 domem i 10 ludźmi.

 Pod koniec stulecia utworzono tam także wieś Neuhof, powstałą na planie rzędówki przy drodze gruntowej, była to typowa wieś rolnicza, a dzierżawcą był H. Rodenwaldt. Gospodarstwo liczyło 151 ha ziemi, hodowano 67 sztuk bydła, 33 świnie i 8 koni. We wsi znajdował się zespół folwarczny oraz wyrobisko piasku.

Po r. 1945 wieś była długo niezasiedlona, opuszczona, uległa częściowemu zniszczeniu, podobny los spotkał folwark, na terenie którego w późniejszym czasie utworzono dokonując wielu przebudowań tuczarnię. W pierwszych latach powojennych wieś przejściowo nazywała się Jankowo a od lat sześćdziesiątych nosi nazwę Łozienica. Potocznie obydwie nazwy funkcjonują obok siebie nawet do dzisiaj.

Obecnie w okolicach wsi funkcjonuje świetnie rozwijający się Goleniowski Park  Przemysłowy ,którego działalność rozpoczęła się na przełomie 2003/2004 roku .

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1929- 114 mieszkańców

2000- 60 mieszkańców

2009- 65 mieszkańców

fot. Mapa Łozienicy przed 1945 rokiem

Lubczyna jest wsią sołecką położoną 10 kilometrów na zachód od Goleniowa. Wieś leży nad jeziorem Dąbie w Dolinie Dolnej Odry.

Pierwsze osadnictwo na tym terenie pojawiło się już w epoce ceramiki sznurkowej co potwierdzają liczne znaleziska z tego okresu. Znajdywano tutaj również pojedyncze znaleziska kultury łużyckiej przypadające na epokę brązu jak i szklane paciorki z okresu wpływów rzymskich. Prawdopodobnie w rejonie Lubczyny istniała ciągłość osadnicza już od czasów średniowiecza-głownie ze względu na bliskość wody oraz obfitość lasów, które zapewniały możliwości do utrzymania się ludności.

fot. Główna ulica, kościół z pomnikiem i plaża w Lubczynie w 1928 roku. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Lubczyna (do 1945 Lübzin)”

Wieś jest  położona 15 km na południe od Goleniowa bezpośrednio przy linii kolejowej i drodze szybkiego ruchu Szczecin-Świnoujście.

Początki osadnictwa w tym rejonie sięgają dalekiej przeszłości, znaleziska fragmentów narzędzi, glinianych naczyń oraz krzemiennych grotów i sztyletów wskazują na przebywanie w tych okolicach ludności kultury ceramiki sznurowej już około 2000 lat przed Chrystusem. Inne pojedyncze znaleziska naczyń i ozdób, które można łączyć z kulturą łużycką, pozwalają sądzić o ciągłości osadnictwa również w epoce brązu i początkach epoki żelaza. Przypuszczalnie nastąpiła potem krótka przerwa osadnicza, sięgająca czasów wczesnego średniowiecza. W IX – XI wieku istniał tu już nieduży gród obronny. Prowadzone wykopaliska archeologiczne w końcu XIX wieku dały wiele znalezisk broni, narzędzi, ceramiki i poświadczyły istnienie aż do XI wieku osady obronnej otoczonej fosą, do której wodę doprowadzał rów aż z jeziora Dąbie. W XIII wieku obszary te, podobnie jak należące do Rurzycy, dostały się w ręce Cystersów z Kołbacza. Po roku 1534, gdy na Pomorzu zwyciężyła reformacja, dobra te przeszły na własność książąt pomorskich, a po zajęciu Pomorza Zachodniego przez państwo brandenbursko-pruskie stały się domeną państwową. W połowie XVIII wieku państwo pruskie rozpoczęło szeroko zakrojoną akcję kolonizacyjną na tym obszarze.

Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1754 roku, a niemiecka nazwa wsi pochodzi od imienia żony Fryderyka II – Elizabeth Christine. W roku 1754 sprowadzono osadników holenderskich i niemieckich umiejących osuszać i gospodarzyć na podmokłych terenach. Założono wieś na planie regularnej ulicówki która otrzymała nazwę Gross Christianenberg. W tym samym roku założono na północ od wsi małą kolonię na planie ulicówki o nazwie Klein Christinenberg administracyjnie połączoną z Gross Christianenberg . Do końca XIX wieku jest to wieś typowo rolnicza. Po wybudowaniu połączenia kolejowego Szczecin – Goleniów, zaczyna osiedlać się tu wielu kolejarzy, później pracowników leśnych i rzemieślników. Pierwotnie ulicówka regularna, zwarta, zaczyna się rozbudowywać w kierunku wsi wielodrożnej. Proces ten zatrzymał się po wojnie, a wiele zagród uległo zniszczeniu. W skład obecnych Klinisk Wielkich wchodzi kilka dawniej samodzielnych osad, z których najciekawszą jest Pucko (niemiecka nazwa O.F.Putt), powstałe w XVIII wieku. W 1784 roku odnotowano w dokumentach i na mapie dwie zagrody, a w 1872 jedną – siedzibę nadleśnictwa, które zarządzało 4841 ha lasów państwowych. Obecnie jest to osada jednodworcza, w której znajduje się siedziba Nadleśnictwa Kliniska. Budynek ten został postawiony na miejscu rozebranej starej leśniczówki.

Obecnie wieś zaczyna się mocno rozbudowywać i należy do większych i najprężniej się rozwijających miejscowości w gminie Goleniów.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1827 – 425 mieszkańców

1925 – 573 mieszkańców

2000 – 860 mieszkańców

2009 –  1168 mieszkańców

Mapa Klinisk przed 1945 rokiem