Kategoria: Gmina Goleniów

Wieś leży na zachód od drogi ekspresowej S3, przy drodze Goleniów – Kliniska, na skraju Puszczy Goleniowskiej.

Wieś utworzona w 1975 r. z domów wsi Rurzyca (Rörchen), Dobroszyn (dawniej Klein – Sophienthal) i Warcisławiec (dawniej Gross – Sophienthal).

 Historia trzech pierwszych wsi jest podobna. Jedynie historia Rurzycy sięga czasów odleglejszych, gdyż osadnictwo na tych ziemiach rozwinęło się już w XIII wieku i było związane z klasztorem w Kołbaczu. Wszystkie miejscowości zostały założone w połowie XVIII wieku na planie ulicówek, a ich założycielem było państwo pruskie. Wieś Sophienthal zostaje zasiedlona przez osadników holenderskich po osuszeniu terenów przyjeziornych, zaś na terenie Rörchen powstaje folwark. Od 1785 folwark należał do kupca Marcina Frederyka  von Dommow, a od roku 1800 do Christiana von Hiligendorf i od roku 1803 do żydowskiego kupca Mojżesza Benjamina Itzige. W 1822 r. przejęła go rodzina von Borgstede, która władała nim do rozpoczęcia II wojny światowej. W dawnej Rurzycy znajdował się kościół ewangelicki z cmentarzem, wiatrak, dwór i szkoła, zaś w Dobroszynie kościół i cmentarz. Obecnie żadna z tych budowli się nie zachowała, chociaż ze starej zabudowy pozostało kilkanaście ciekawych domów mieszkalnych. Na szczególną uwagę zasługują domy ryglowe i niektóre już murowane, stylizowane na dworki.

We wsi Dobroszyn w roku 1872 mieszkało 104 mieszkańców, natomiast w roku 1925- 84 mieszkańców.

We wsi Warcisławiec  w latach 1832-34 było 6 dużych gospodarstw po 83 morgi, 12 parceli gruntowych, 16 budynków wolnych od podatku i 13 domów ,a do wsi należało 677 morg ziemi. W 1872 roku wieś liczyła 21 gospodarstw domowych, 13 domów i 110 mieszkańców. W latach 20-tych XX wieku, wieś liczyła 85 mieszkańców.

Znajduje się tutaj kościół wybudowany w roku 1906, z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim. Szczególnie ciekawe są dębowe drzwi wejściowe i ich dekoracyjne elementy metalowe. Kościół ma budowę salową z wyraźnie wydzielonym prezbiterium). Wyposażenie kościoła pochodzi głównie z okresu polskiego. Na uwagę zwracają okna witrażowe. Niektóre otwory okienne zostały zamurowane. Na niewysokiej, dwuspadzistej wieży znajdują się dwa dzwony żeliwne z 1870 r.

fot. Jeden z dzwonów

fot. Zdjęcia kościoła ,dzwonu i zabytkowych drzwi

fot. Zabytkowe ograny Grüneberga z kolejnym numerem produkcyjnym 670 z roku 1912. Wg spisu fabryki w Rurzycy zainstalowane były organy z numerem 608. Świadczy to zamianie organów po 1945 roku.

W marcu 1945 r. stacjonował w miejscowości sztab 10. Dywizji Pancernej SS „Frundsberg”, dowodzonej przez SS-Sturmbannführera Heinricha Brinkmanna.

Mapa Rurzycy przed 1945 rokiem

Wieś leży na skraju Równiny Goleniowskiej i Doliny Dolnej Odry, przy drodze łączącej Rurzycę ze Szczecinem, ok. 15 km na południowy zachód od Goleniowa.

Pierwsza wzmianka datowana jest na wiek XVIII, kiedy to założono tutaj osadę, która jednak nie przetrwała długo. Dopiero na początku XX wieku postawiono tu folwark, który posiadał ok. 125 ha ziemi uprawnej i łąk. Zespół folwarczny został zniszczony po II wojnie światowej.

Dzisiejsza zabudowa wsi pochodzi z okresu powojennego i są to głównie wielorodzinne domy mieszkalne. Po transformacji roku 1989 powstają również w dużej liczbie nowe domy jednorodzinne. Wieś rozrasta się w stronę Załomia, stanowiąc obszar przedmieść miasta Szczecina.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

2009- 495 mieszkańców

fot. Mapa Pucic przed 1945 rokiem

Miejscowość leży 1 km na południe od Goleniowa, przy drodze prowadzącej do Stargardu, nieopodal przepływa rzeka Wiśniówka, prawy dopływ Iny.

Najstarsze osadnictwo na terenie Podańska miało miejsce w młodszej epoce kamienia neolit i epoce brązu (kultura łużycka), o czym świadczą przedwojenne znaleziska na polach i na dawnym cmentarzysku, następny duży rozwój osadniczy zanotowano w czasach rozwoju Cesarstwa Rzymskiego, o czym również świadczą znaleziska archeologiczne – rzymskie zapinki i paciorki. W 1268 roku wieś została wymieniona w dokumencie lokacyjnym miasta Goleniowa, w którym książę Barnim I darował ją miastu.

fot. Podańsko z lotu ptaka – styczeń 2025- zdjęcie Michał Janda

Czytaj dalej „Podańsko (do 1945 Puddenzig)”

Wieś leży przy drodze z Żółwiej Błoci do Łożnicy, ok. 12 km na północny wschód od Goleniowa, na Równinie Goleniowskiej w sercu Puszczy Goleniowskiej, nad rzeką Gowienicą.

Przed rokiem 1939 na terenie wsi znaleziono krzemienny grot, topór kamienny z epoki kamienia oraz urny z nieznanego okresu.

Na przestrzeni lat wieś niejednokrotnie zmieniała nazwę. Pierwsza nazwa z 1508 roku to Hermensterp, później Hermansdorff, Harmsderp, Hermannsdorf, Harmensterp i Harmsdorf, która obowiązywała od początku XIX wieku do 1945 r.

Początki wsi znajdują się w okresie średniowiecza. W 1539 wzmiankowany jest Herman z Hermensterpu, który wizytował niewiadowski kościół. W 1580 wymienia się wieś o charakterze rolniczym należącą do lenna Basenthin ( Bodzęcin) i rodziny von Flemming.

fot. Kościół i szkoła – lata 20-te XX w. Zdjęcie z E-bay.de

Czytaj dalej „Niewiadowo (do 1945 Harmsdorf)”

Wieś leży przy drodze wojewódzkiej nr 113 Goleniów – Święta, nad rzeką Iną, na skraju Doliny Dolnej Odry i Puszczy Goleniowskiej.

Początki osadnictwa sięgają środkowego neolitu odkąd przybyła na te ziemie ludność kultury pucharów lejkowatych oraz późniejsza kultury ceramiki sznurowej, na pobliskich wydmach w zachodnim krańcu wsi znajdują sie pozostałości kilku kurhanów i osad neolitycznych . W 1268 roku obszar ten został nadany przez Barnima I miastu Goleniów. Pierwsza wzmianka pochodzi z XIX wieku. W 1842 założono tu folwark (właściciel Redepennig). W 1871 we wsi znajdowało się 16 domów. Sama wieś powstała kilka lat wcześniej na planie rzędówki, na osi wschód-zachód.

Dziś znajduje się w niej kilka niewielkich zakładów przemysłowych i usługowych, dość duża stadnina koni oraz kilka gospodarstw rolnych.

Za wsią po lewej stronie znajdują się umocnienia z okresu II wojny światowej . Ukształtowanie umocnień świadczy, iż były to stanowiska obrony przeciwlotniczej wraz ze stanowiskami radarowymi.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1871 –  204 mieszkańców
1928 – 156 mieszkańców
2000 –  127 mieszkańców

fot. Mapa Modrzewia przed 1945 rokiem

Miękowo leży przy drodze ekspresowej S3 stanowiącej jego obwodnicę, 5 km na północ od Goleniowa, na niewielkim obszarze niezadrzewionym, wśród lasów Puszczy Goleniowskiej.

Osadnictwo na terenie Miękowa rozpoczęło się w młodszej epoce kamienia. Przypuszczenia te są potwierdzone znaleziskami osad kultury pucharów lejkowatych i ceramiki sznurowej. W XIII wieku wieś pojawiła się w dokumencie mówiącym o jej przynależności do klasztoru w Uckermünde, a później Jasienicy, o czym świadczy niemiecka nazwa wsi Münchendorf – dosł. Mnichowo. Na początku XIV wieku Miękowo przeszło pod własność księcia Ottona I, w 1309 zostało podarowane miastu Goleniów. W 1321 roku odbył się tutaj zjazd książąt zachodniopomorskich (Warcisław IV, Barnim III, Otton I), dotyczący spraw granicznych. Sama wieś została założona na planie owalnicy, który zatarł się w XIX wieku. Zaraz po II wojnie światowej wieś nazywała się Nowina, później Miękowo

We wsi znajduje się tu kościół pw. Świętej Trójcy należy do parafii w Krępsku.

Jest to budowla barokowa, powstała w 1782 roku, kościółek o konstrukcji ryglowej. Kościół i wieża (tworzą jedność) posiadają szkielet z belek dębowych. Jest to prosty, salowy budynek, wieża natomiast posiada trzy kondygnacje, została także zwieńczona faliście spływającym barokowym hełmem. Pod koniec XIX wieku, w trakcie remontu kościołowi nadano elementy neogotyckie (ostrołukowe okna) oraz położono dachówki. Okna witrażowe, wyposażenie pochodzi w większości z XX wieku (ambona, ławki, ołtarz). Posadzka z płytki ceramicznej ułożonej w biało czarną szachownicę. Kościół posiada jedno wejście, od strony południowej, otoczony jest cennym starodrzewem. Dzięki staraniom mieszkańców wsi oraz pomocy władz samorządowych oraz środków zewnętrznych udało się w 2008 roku zakończyć prace remontowe.

fot. Zdjęcie kościoła z 1947 roku. Zakupione na www.fotomemoria.pl

fot. Zdjęcie z 1968 roku

fot. Wnętrze kościoła współcześnie

Znajdowały się tutaj dwa  cmentarze: pierwszy był przy kościele do czasu zniwelowania terenu w  60 –latach XX wieku ,a drugi pochodzący z XIX wieku znajdował się w południowej części wsi ,ok. 100 m od drogi ,na skraju lasu ( dziś jest to miejsce za warsztatem mechanicznym).

fot. Kamień pamięci przy kościele

1,5 km na północ od wsi znajduje się osada Twarogi, do 1945 Schnitsall, pierwsza wzmianka o niej pochodzi z połowy XIX wieku, w latach 20. XX wieku znajdowała się tutaj leśniczówka, obecnie znajduje się tutaj jeden dom mieszkalny oraz chlewnia.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1734 – 110 mieszkańców

1871 – 408 mieszkańców w tym 210 mężczyzn i 198 kobiet, w tym 103 dzieci poniżej 10 roku życia. W tym 284 osoby powyżej 10 roku życia umiejące czytać i pisać

1905 – 330 mieszkańców

1925 – 344 mieszkańców

1939 – 340 mieszkańców

2000 – 188 mieszkańców

2004 – 200 mieszkańców

fot.Mapa Miękowa przed 1945 rokiem

fot. Zdjęcia przedwojennego Miękowa

Marszewo jest położone około 3 km na wschód od Goleniowa.

Pierwsze ślady osadnictwa na w tym rejonie są datowane na 2000 r. p.n.e. Należały one do kultury sznurkowej. Znaleziono również ślady osadnictwa z okresu lateńskiego ( 400 r.p.n.e ). Ślady te świadczą o ciągłości osadnictwa w tym miejscu.

W roku 1314 pojawiła się pierwsza wzmianka o Marszewie, przy okazji nadania miastu Goleniów prawa lubeckiego i wytyczeniu granic. W roku 1318 wieś jest własnością Arnolda Schwana. Natomiast w roku 1393 większa część wsi przechodzi na własność Kościoła Mariackiego w Szczecinie, a mniejsza zostaje własnością miasta Goleniów. Po sekulacji Pomorza w roku 1534 2/3 wsi stanowiła własność Fundacji Mariackiej w Szczecinie, a 1/3 należała do Goleniowa. W 1811 we wsi było 21 gospodarstw chłopskich, w tym 7 należących do Goleniowa. Gospodarstwa goleniowskie były dosyć duże, bo posiadały od 50 do 300 morg. Uzyskiwane z nich dochody były przeznaczane na zabezpieczenie materialne: z 5 1/3 gospodarstw na Szpital Św. Ducha w Goleniowie i 1 2/3 na kościół Św. Katarzyny w Goleniowie.

fot. Zabudowania w Marszewie w latach 30-tych XX wieku

Pozostałe 14 gospodarstw tak jak i XVI wieku należało do Fundacji Mariackiej w Szczecinie. W XIX wieku funkcjonowała tutaj szkoła, młyn i kościół. Na północny zachód od wsi znajdował się wiatrak, a na południe od wsi, za linią kolejową prowadzącą do Kołobrzegu założono folwark należący do Fundacji Maryjnej w Szczecinie. Folwark ten posiadał 700 ha ziemi. Do dziś zachowały się ruiny i pozostałości tej posiadłości.

Cała wieś został założona na planie owalnicy, gdzie w części centralnej znajdowała się kościół wraz z cmentarzem. Do dziś przetrwał kościół, a cmentarz niestety został zdewastowany. Przy kościele na uwagę zasługuje chrzcielnica z XV wieku, wykonana z jednego bloku granitu.

W marcu 1945 roku stacjonował tutaj II dywizjon 10 pułku artylerii pancernej SS  należącej do 10 dywizji pancernej SS „Frundsberg”dowodzonym przez  SS-Sturmbannführera Heinricha Brinkmanna.

Dziś Marszewo to głownie wieś a charakterze mieszkalnym, gdzie buduje się dużo domków jednorodzinnych ze względu na bliskość Goleniowa.

Pozostałe budynki są murowane i pochodzą z wieku XX. Na nawisiu znajduje się późnogotycki kościół filialny pw. Wniebowstąpienia Pańskiego, filia parafii św. Katarzyny w Goleniowie. Został on zbudowany na przełomie XV i XVI wieku. Jest to prosta świątynia salowa z ostrołukowymi oknami. Wejście od strony XIX-wiecznej drewnianej wieży dzwonnej. Kościół znajduje się na zboczu wzgórza, ok. 30 cm ponad poziomem ulicy, w centrum dawnego cmentarza. Obecnie wieś rozbudowuje się szczególnie w kierunku zachodnim i północnym. Okolice wsi to tereny leśne, polne i pagórkowate. Sołectwo graniczy z portem lotniczym. Marszewo pełni funkcje rolniczo-mieszkalne.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1734- 110-130 mieszkańców

1871- 390 mieszkańców w tym: 202 mężczyzn, 188 kobiet, 94 dzieci do lat 10, oraz 257osób powyżej 10 roku życia umiejących czytać i pisać ,39 analfabetów

1905- 313 mieszkańców

1925- 325 mieszkańców

1939- 315 mieszkańców

2000- 190 mieszkańców

2001- 200 mieszkańców

fot.Mapa Marszewa przed 1945 rokiem

Łaniewo to wieś  położona na skraju Doliny Dolnej Odry i Równiny Goleniowskiej (Puszczy Goleniowskiej) ,odległa od Goleniowa o około 6 km .

Najstarsze ślady osadnictwa sięgają neolitu. Znaleziska świadczą o obecności na tych ziemiach grup osadniczych ludzi kultur ceramiki dołkowo-grzebykowej i ceramiki sznurowej. Od XIII do XIX w. obszar ten podlegał miastu Goleniów. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z połowy XIX w.

Zabudowa wsi pochodzi z początków XX wieku. Najciekawsze zabytki to domy ryglowe z 4. ćwierci XIX w. Niedaleko znajdują się łąki Doliny Dolnej Odry oraz lasy sosnowe Puszczy Goleniowskiej.

Obecnie wieś rozwija się w kierunku wschodnim ,mocno się rozbudowując poprzez nowe budownictwo jednorodzinne.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1871- 168 mieszkańców
1905- 131 mieszkańców
1928- 76 mieszkańców
2000- 60 mieszkańców

fot. Mapa Łaniewa przed 1945 rokiem

Łozienica  leży na skraju Puszczy Goleniowskiej, około 4 km na zachód od Goleniowa ,przy drodze w kierunku Lubczyny i niedaleko od drogi ekspresowej S-3.

       Wieś powstała ona na osuszonych terenach podmokłych. Obszar, na którym powstała wieś, należał od XIV w. do posiadłości wiejskich Goleniowa. Był to teren podmokły, bagienny, o czym świadczy nazwa niemiecka Lotnitz Bruch. W końcu XVIII i początkach XIX wieku miasto szukając dodatkowych źródeł dochodu przeprowadziło tu prace melioracyjne i na uzyskanych gruntach uprawnych założyło jeden z większych swoich folwarków – Neuhof, o powierzchni 498 morgów. W 1874 r. istniały na tym terenie trzy folwarki – Neuhof I z 3 domami i 41 mieszkańcami; – Neuhof II z 1 domem i 9 ludźmi; – Neuhof III z 1 domem i 10 ludźmi.

 Pod koniec stulecia utworzono tam także wieś Neuhof, powstałą na planie rzędówki przy drodze gruntowej, była to typowa wieś rolnicza, a dzierżawcą był H. Rodenwaldt. Gospodarstwo liczyło 151 ha ziemi, hodowano 67 sztuk bydła, 33 świnie i 8 koni. We wsi znajdował się zespół folwarczny oraz wyrobisko piasku.

Po r. 1945 wieś była długo niezasiedlona, opuszczona, uległa częściowemu zniszczeniu, podobny los spotkał folwark, na terenie którego w późniejszym czasie utworzono dokonując wielu przebudowań tuczarnię. W pierwszych latach powojennych wieś przejściowo nazywała się Jankowo a od lat sześćdziesiątych nosi nazwę Łozienica. Potocznie obydwie nazwy funkcjonują obok siebie nawet do dzisiaj.

Obecnie w okolicach wsi funkcjonuje świetnie rozwijający się Goleniowski Park  Przemysłowy ,którego działalność rozpoczęła się na przełomie 2003/2004 roku .

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1929- 114 mieszkańców

2000- 60 mieszkańców

2009- 65 mieszkańców

fot. Mapa Łozienicy przed 1945 rokiem

Lubczyna jest wsią sołecką położoną 10 kilometrów na zachód od Goleniowa. Wieś leży nad jeziorem Dąbie w Dolinie Dolnej Odry.

Pierwsze osadnictwo na tym terenie pojawiło się już w epoce ceramiki sznurkowej co potwierdzają liczne znaleziska z tego okresu. Znajdywano tutaj również pojedyncze znaleziska kultury łużyckiej przypadające na epokę brązu jak i szklane paciorki z okresu wpływów rzymskich. Prawdopodobnie w rejonie Lubczyny istniała ciągłość osadnicza już od czasów średniowiecza-głownie ze względu na bliskość wody oraz obfitość lasów, które zapewniały możliwości do utrzymania się ludności.

Pierwsza wzmianka o Lubczynie pochodzi z roku 1124. W XII wieku książę Barnim I posiadał tutaj swoją letnią rezydencję, skąd wyruszał na polowania w pobliskie lasy. To właśnie książę Barnim sprowadził na te tereny osadników z Niemiec i Holandii, którzy osuszali podmokłe tereny.

12.03.1303 roku książę Otto I nadał wieś Johannesowi von Wussow. Wtedy też po raz pierwszy Lubczyna pojawia się w oficjalnych dokumentach pod nazwą Lubzin. W dokumencie napisano: „Dorf Luebzin durch Herzog Otto I an Johannesowi Wussow”. Część wsi była własnością Szczecina, dla którego płaciła podatki. Poprzez Lubczynę wiodła główna droga z Goleniowa do szczecina, to tędy szedł Transport drewna i bydła. Istniało również regularne połączenie wodne ze Szczecinem.

fot. Lubczyna przed 1945 rokiem

Cała wieś została założona na planie ulicówki o zwartej zabudowie, rozmieszczonej przy drodze na osi wschód-zachód. Od XV do XIX wieku wieś w całości należała do rodziny von Wussow.  Po śmierci Ludwiga von Wussow, wymiera linia męska rodu i wieś w roku 1805 zostaje sprzedana na rzecz Augusta von Bogstede, których to własnością była do 1939 roku. W XIX wieku wieś bardzo się rozwija i posiada w ówczesnym czasie posiadłości rozrzucone na jej obszarze: folwark Althof (Zamięcie) i kolonię Luisenthal(Borzysławiec) ,a jej obszar wynosił 2548,34 ha. Większość mieszkańców wsi stanowili rolnicy i rybacy, ale i mieszkali tu rzemieślnicy, handlarze rybi żeglarze. We wsi był kościół, zniszczony w czasie działań wojennych, cmentarz i szkoła. W Lubczynie w roku 1871 mieszkało 1581 mieszkańców wyznania ewangelickiego,26 katolików i 7 Żydów.

fot. Nieistniejący kościół w Lubczynie z widocznym pomnikiem poświęconym poległym mieszkańcom wsi w czasie I WŚ

W marcu 1945 roku we wsi stacjonował sztab 23 Dywizji Grenadierów Pancernych „ Nederland”

W wyniku działań wojennych większa część zabudowań wsi została zniszczona, a pozostałości zostały rozebrane i wywiezione na odbudowę Warszawy.

Po wojnie w roku 1945-46 rozpoczęło się polskie osadnictwo. Wraz z napływem osadników zaczęły powstawać we wsi instytucje jak szkoła podstawowa, która mieściła się pierwotnie w byłym niemieckim budynku szkoły. Dziś we wsi mieści się Goleniowski Młodzieżowy Dom Sportu, istnieje przystań żeglarska, wypożyczalnia sprzętu wodnego, a plażą w sezonie jest pełna wypoczywających tutaj mieszkańców Goleniowa jaki i okolicznych wsi. W Lubczynie znajduje się też Ochotnicza Straż Pożarna i mieści się tutaj punkt lekarski.

W centralnej części wsi znajduje się lapidarium utworzone w 2003 roku, na którym znajdują się krzyże i nagrobki z nieistniejących już cmentarzy. Na środku lapidarium stoi kamień pamięci poświęcony mieszkańcom Lubczyny którzy zginęli na frontach I wojny światowej.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1734 – 190-210 mieszkańców

1871 – 1614 mieszkańców w tym 764 mężczyzn i 850 kobiet, 468 dzieci poniżej 10 roku życia, 1002 osoby powyżej 10 roku życia umiejące czytać i pisać.

1905 – 913 mieszkańców

1939 – 1440 mieszkańców

2000 – 473 mieszkańców

2004 – 498 mieszkańców

2009 – 542 mieszkańców

Mapa Lubczyny przed 1945 rokiem