Wieś jest położona przy drodze krajowej nr.3 między
Przybiernowem a Wolinem.
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1321 roku.
W XV wieku wieś została rozbita na dwie części A i B. Brzozowo A było starym lennem rodziny Guntersberg (wzmianka z lat 1490 i 1506). W 1649 r.mieszkało tu 2 gospodarzy 2 zagrodników i 1 robotnik folwarczy. W latach 1723-1777 wspomniana część należła do wpływowej rodziny Flemmingów. Brzozowo B należało również do rodu Flemmingów (wzmianka z 1580 roku) w 1587 roku naliczono tam 2 gospodarzy pełnorolnych 1 zagrodnika i 1 owczarza. W 1939 roku Brzozowo liczyło 24 gospodarstwa chłopskie,obok których był niewielki folwark (150hektarów) Ludność wsi wówczas wynosiła 271 osób a powierzchnia użytków wiejskich 1038,5 hektara.
Wieś jest położona przy drodze krajowej nr 3, nad Gowienicą.
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1595, kiedy to w rejestrze kościelnym w Łoźnicy, znajduje się wzmianka o młynie należącym do Budzieszewic.
Babigoszcz wraz z Dzisną, Budzieszewicami i Łoźnicą było starym lennem von Köller. Lenno to zostało alodyfikowane ( zwolnione od daniny) w roku 1735 i było własnością rodu von Podewils w latach 1735-1760. W latach 1760- 1780 było własnością rodu von Wrede.
Kiedy alodyfikacja została zniesiona w roku 1780, Babigoszcz powrócił do rodu von Köller i był w jego rękach do 1945 roku.
Wieś położona 3 km na południowy – wschód od Osiny przy
drodze powiatowej Osina – Jenikowo. Na obrzeżach miejscowości, przy drodze w
kierunku Redła, zlokalizowana jest stacja redukcyjno-pomiarowa gazu, która
obsługuje cała gminę. Dużą atrakcją miejscowości, szczególnie dla okolicznych
wędkarzy jest, obfitujące w ryby, sztuczne rozlewisko wody powstałe na łąkach
leżących na zachód od centrum miejscowości. Układ przestrzenny, lokacyjny wsi
nieczytelny.
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XV w.
Według danych H. Berghausa z roku 1872, Węgorzyce w swym historycznym rozwoju posiadały potrójny charakter prawno-agrarny: stanowiły dobra rycerskie, w części były też majątkiem kościelnym i w części były wsią chłopską. Część lenna przypadająca na dobra rycerskie zasiedlono w całości jeńcami węgierskimi pochodzącymi prawdopodobnie z okresu walk ks. Kaźka Wołogojskiego z Ludwikiem Węgierskim w latach 1370-1377). Do końca I połowy XV w. lenne dobra rycerskie były podzielone między trzy rody: von Eberstein’ów (panów na Nowogardzie od 1274 r.), von Knuthen’ów, von Leutzen’ów. W 1445 r. rodzina von Leutzen sprzedaje swą część dóbr Henningowi von Mildenitz (panu na Rybokartach). Rycerskie dobra lenne rodów von Knuthen i von Eberstein pozostają w ich władaniu do 1663 i 1665 r.
Zdjęcie z kolekcji autora
W 1663 r. potomkowie rodu von Midenitz rozszerzają swe
włości, przejmując dobra rodu von Eberstein (w roku tym na przedstawicielu w
linii męskiej – grafie Ludwiku Christopherze von Eberstein – ród ten
ostatecznie wygasa). W roku 1665 rodzina von Mildenitz wykupuje pozostałe dobra
rycerskie od rodu von Knuthen. Nie na długo pozostają w jednym ręku scalone
dobra rycerskie Węgorzyc. Już w 1669 r., w związku z utratą Rybokartów, wraz z
tymi ostatnimi. Węgorzyce przejmuje rodzina rycerska von Edling. Przeszło po stu
latach, tj. w 1771 majątek Węgorzyce jest we władaniu rodziny junkierskiej –
von Lettow. Prawdopodobnie w tym czasie powstaje tu zespół folwarczny. Około II
połowy XIX w. rodzina von Lettow traci Rybokarty, a Węgorzyce stają się
siedzibą bocznej linii tego rodu – rodziny Lettow-Vorbeck. W latach 70-tych XIX
w., będący w jej posiadaniu folwark liczył około 2400 Mg (600 ha).
Według źródeł spisowych własności ziemskich z lat 1905, 1914, 1920 i 1929 ostatnią właścicielką węgorzyckiego majątku była Agnes von Lettow-Vorbeck. Inne źródło, z 1939 r. wymienia jako ostatniego właściciela, córkę Agnes von Lettow-Vorbeck – Elizę von Bismarck.
Zdjęcie z kolekcji autora
W połowie XIX w. wieś uległa podziałowi na dwie części –
folwarczną i chłopską. We wsi chłopskiej znajdowało się wtedy 6 gospodarstw
rolnych. Całą ówczesna społeczność wsi była protestancka. Znajdujący się
obecnie w całkowitej ruinie kościół granitowo-ceglany zbudowano w II połowie XV
w.
Od połowy marca 1945 r. folwark zajęło i zagospodarowywało wojsko polskie, następnie został przejęty przez Państwowe Nieruchomości Ziemskie. Budynek pałacowy uległ zniszczeniu podczas działań wojennych w roku 1945, a jego ruiny usunięto na przełomie lat 50-tych i 60-tych.
Majątek po PNZ przejęło w 1949 r. samodzielne, Państwowe
Gospodarstwo Rolne, które w 1971 r. weszło w skład nowego Kombinatu Państwowych
Gospodarstw Rolnych w Osinie.Od tego czasu nastąpił tu dynamiczny rozwój
struktur majątkowych tego kombinatu, czemu towarzyszyła całkowita likwidacja
miejscowych, indywidualnych gospodarstw rolnych (całą ziemię tego sektora
włączono do rozłogu gruntów kombinatu). W tym czasie powstaje kilka dużych
inwestycji, m.in.: ferma hodowlana bydła opasowego, silosy zbożowe, wytwórnia i
mieszalnia pasz, oraz rozpoczęta budowa nowego osiedla mieszkalnego. Większość
dawnej zabudowy chłopskiej i folwarcznej uległa ruinie lub rozbiórce. Zakład
Rolny Węgorzyce do 1991 r. zajmował obszar ponad 1300 ha. Specjalizował się w
hodowli bydła, a w końcu lat 80-tych rozszerzył specjalizację o hodowlę trzody.
Do czasu zaniechania produkcji zakład dysponował 600-stanowiskami dla bydła i
ca 4000-stanowiskami dla trzody chlewnej. W gospodarstwie przemysł rolny został
silnie rozbudowany, a w jego skład wchodziły: mieszalnia pasz, suszarnia zbóż,
suszarnia zielonek, zespół magazynów zbożowych i suszu (ca 300 ton). Kompleks
ten uzupełniały: laboratorium paszowe oraz obiekty zakładu budowlanego, tartak
z magazynem tarcicy.
Kościół późnogotycki z końca XV w. Rozplanowany na rzucie prostokąta. Murowany z głazów narzutowych. Przebudowany w 1604 r. (wieża i dekoracja blendowa szczytu wschodniego). Zniszczony w 1945 r. Przez długie lata znajdował się w ruinie. Percela kościelna, czworoboczna, wyznaczona murowanym ogrodzeniem (cmentarz przykościelny). Obecnie kościół jest odbudowywany. W 2014 roku kościół odbudowano. Wspólnym wysiłkiem osińskiego proboszcza i mieszkańców Węgorzyc, wspartych finansowo przez gminę Osina, niemiecką rodzinę związaną z Węgorzycami oraz przez Program Rozwoju Obszarów Wiejskich. Otrzymał wezwanie św. Jana Pawła II, ma jego relikwie w postaci fragmentu papieskiej sutanny.
Znajduje się tutaj również park podworski – Wpisany do
rejestru zabytków Nr 941
Założony prawdopodobnie na przełomie XVIII/XIX w.,
krajobrazowy, swobodny. Czytelny jest układ sieci drożnej i wodnej. Zachowany
cenny starodrzew komponowany
Wieś jest położona 12 km na południowy – zachód od Nowogardu oraz 200 m na północ od drogi krajowej nr 6. Od wschodu i północy grunty osady ograniczone są wodami Stepnicy, zachodnia granica wioski pokrywała się z granicą powiatu nowogardzkiego z lat 1817 – 1954. Redostowo zachowało bardzo czytelny plan słowiańskiej owalnicy. Wrzecionowate nawsie zajmuje cmentarz, kościół, szkoła oraz otoczony legendami Czarny Staw. Drugi staw, zwany Jasnym, leży u południowego wylotu osady. Najwyższe wzniesienie w okolicy sięga 48 m n.p.m.
fot. Budynek plebani w latach 20-tych XX wieku. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda
Wieś jest położona 4 km na południowy – zachód od Osina, wzdłuż szosy Burowo – Osina. 300 m na południe od zabudowań wznosi się wzgórze o wysokości 62 m n.p.m. Wieś założono na planie ulicówki.
Wieś założona została w 1823 r. przez dziedzica pobliskiego Maciejewa, Franciszka Wilhelma Augusta Konstantyna von Flemminga, który na własną cześć nazwał ją „Polami Franciszka”. Kazał on wybudować tutaj 8 zagród (5 chłopskich, jedną dla pasterza oraz dwa budynki połączone ze spichlerzami), w których zamieszkało łącznie 8 osób. Latem 1824 r. dobudowano jeszcze kilka spichlerzy. W końcu XIX w. osada składała się już z 13 budynków mieszkalnych, wiatraka stojącego na zachodnim krańcu zabudowań oraz 15 gospodarstw, do których należało 185 ha ziemi uprawnej. Tereny zabudowane zajmowały 2,1 ha powierzchni. W 1939 r. liczba gospodarzy wzrosła do 18. Gospodarstwa były bardzo małe, żadne z nich nie przekraczało 20 ha.
Wieś została zdobyta 7 marca 1945 r. W 1949 r. liczyła 90 mieszkańców, w latach 1954 – 1975 należała do gromady Osina. Jej kolejnymi sołtysami byli: Walenty Majchrowicz, Marian Majchrowicz, Jan Fokt, Jan Grzyb.
Wieś jest położona około 3 km na południe od drogi krajowej
nr.6 i około 4 km na zachód od Osiny
Obecnie obserwuje się duży przyrost nowych domów,
szczególnie w północnej części wsi, w okolicach lasu. W centrum wsi znajduje
się staw i plac zabaw, zaś w południowej części największa w gminie kopalnia
żwirów i piasków o bardzo głębokim wyrobisku (przy drodze leśnej prowadzącej do
Osiedla-Mosty). Na wschód od wsi, bliżej Osiny, znajduje się niewielka kolonia.
Wieś posiada połączenia drogowe z Osiną oraz drogą krajową nr 6 (oddaloną o ok.
3 km). Okoliczne lasy to tereny atrakcyjne dla turystów pieszych i rowerowych,
przez Krzywice przebiega szlak rowerowy Równina Nowogardzka.
Na miejscu wsi istniało już w epoce neolitu prasłowiańskie
grodzisko.Na granicy Krzywic i Redostowa odkryto cmentarzysko urnowe kultury
łużyckiej. Wydobyto tutaj m.in. popielnicę i pierścionek brązowy z V okresu
epoki brązu lub początków epoki żelaza. Z tego samego zapewne miejsca pochodzi
zapewne grot oszczepu z brązu datowany na rok 1700 p.n.e.
Z okresu rzymskiego (I – IV w. n.e.) pochodzi cmentarzysko z
grobami jamowymi, z których wydobyto m.in. 2 oczkowate zapinki, 2 bransolety,
klucz żelazny, 2 przęśliki i 4 szklane paciorki. Nad jeziorem Białym – rzekomo
w popielnicy – znaleziono brązową monetę cesarza Magnusa Maximusa panującego w
latach 383- 388 n.e. W 1971 r. na południe od jeziora szczecińscy archeolodzy
odkryli osadę z późnego okresu rzymskiego. Znaleźli tutaj fragmenty ceramiki,
żużle żelazne i gliniany przęślik.
Na stromym zboczu prawej krawędzi doliny Gunienicy o
wysokości względnej 23 m, w lesie 2 km na zachód od Krzywic, leży słowiańskie
grodzisko wyżynne zwane „Schlossberg”, „Hűnengraben”, a dawniej też „Waldburg”.
Ma ono kształt skrzyniowego czworoboku (trapez) ograniczonego od północy
głębokim parowem. Umocnienia składają się w dwóch częściach: jądra o wymiarach
40 x 50 m oraz okrągło zakończonego podgrodzia wysuniętego na wschód około 40
m. Na grodzisku znaleziono kości wołu i wieprza oraz ceramikę „Późno i
środkowosłowiańską”. W 1832 r. Karol Norden opublikował na łamach „Powszechnej
Pomorskiej Gazety Ludowej” nowelę „Das Eeiland von Polchow”, w której opisał
stojący na grodzisku zamek Flemmingów zwany „Heindehőf” (Leśnym Dworem).
Wg H. Lemckego, pierwsza wzmianka o powstaniu wsi pochodzi z
1291 r. w tym okresie, tj. na przełomie XIII i XIV w., książę pomorski –
Bogusław IV szukający środków pieniężnych na prowadzenie wojny z Brandenburgią,
spośród innych nadań na rzecz Zakonu Joannitów, nadaje temu zakonowi wieś
Krzywice (Bractwo Szpitalne w randze zakonu rycerskiego powstało w Jerozolimie
w końcu XI w.; pierwsze nadania na Pomorzu Zachodnim w Sławnie i w Stargardzie
nad Iną otrzymało od księcia Czcibora I w połowie XII w.). W połowie XIV w. – w
wyniku najazdów Brandenburczyków Joannici rezygnują z nadania lennego w
Krzywicach. W 1334 r. należały Krzywice do zamku w Błotnie, następnie przeszły
na własność Ebersteinów z Nowogardu. Przy podziale dóbr w 1569 r. Krzywice
dostało się Wolfgangowi von Eberstein z Maszewa. Wieś składała się wówczas z 39
łanów czynszowych, 4 łanów kościelnych, 12 chłopów, 1 zagrodnika oraz karczmy. Z
innych źródeł wynika, że w 1580 r. istniało we wsi 12 gospodarstw chłopskich i
1 gospodarstwo zagrodnicze. Od czasu wprowadzenia prac regulacyjnych przez
Komisję Generalną w Stargardzie, wieś była domeną państwową (od 1824 r.
należała do Urzędu Inwestytury w Nowogardzie). W 1821 r. wzniesiono nowy
budynek szkoły. Dochody nauczyciela, który był jednocześnie kościelnym i
organistą, a także trudnił się pszczelarstwem, wynosiły 123 talary. Do szkoły w
końcu XIX w. uczęszczało 66 dzieci. Szkoła podstawowa funkcjonowała w
Krzywicach do 1976 r. jako placówka 4 – klasowa.
W 1822 r. wybudowano kościół z głazów narzutowych z wieżą według stylu nowogardzkiego. Był on filią parafii w Redostowie i posiadał 31 ha ziemi. Pastor uprawiał 14 ha. Najcenniejszym wyposażeniem świątyni były organy.
Na wieży kościoła znajduje się dzwon z 1893 roku wyprodukowany przez szczecińską firmę G.Voss & Sohn.
Po roku 1945 kościół poświęcono pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa i podporządkowano parafii w Osinie. W końcu XIX w. wieś liczyła 430 mieszkańców oraz 48 zagród. Chłopi zostali oczynszowani już w 1805 r. Obszar wsi wynosił 1070 ha, najwięcej ziemi, aż 159 ha posiadał sołtys. Ostatnim sołtysem Krzywic była w roku 1939 Emma Falk, która posiadała tutaj niewielki majątek folwarczny.
Krzywice zdobyte zostały 5 marca 1945 r. W 1953 r. założono tutaj rolniczą spółdzielnie produkcyjną. W latach 1945 –1954 osada należała do gminy Długołęka, zaś w latach 1954 – 1975 do gromady Osina. Wśród 46 zagród zachowało się wiele domów szachulcowych. Za domami ciągnie się droga zwana zapłociem, za stodołami stoły jeszcze gdzieniegdzie piece chlebowe.
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1734 – 60-70 mieszkańców
1871 – 435 mieszkańców w tym 211 mężczyzn i 224 kobiety,139
dzieci poniżej 10 roku życia oraz 274 mieszkańców powyżej 10 roku życia
umiejących czytać i pisać
Wioska położona około 7 km na północny wschód od Nowogardu.
W XVIII wieku wieś była własnością rody von Lockstӓdt. Po śmierci porucznika Johanna Friedericha von Lockstӓdt wdowa Flora Charlotta, z domu Mauen wychodzi za mąż za porucznika Christiana Philippa Wilhelma Kopp. Po jego śmierci w 1766 roku majątek dziedziczą 3 jego córki. W połowie XIX wieku majątek jest w posiadaniu rodziny Steffenhagen(1845-1862). W latach 70-tych majątek należy do rodu von Kobelsdorff-Brenckendorf. W 1870 roku dobra obejmowały 1732 mórg ziemi a w 1879 roku 442,30 ha gruntów. W 1905 roku majątek posiada rodzina Mengel. Przed 1910 roku doszło do parcelacji majątku. Ostatnim właścicielem resztówki z dworem była rodzina von Puttkamer-wzmiankowany Franz Joachim von Puttkamer.
fot. Pozostałości cmentarza ewangelickiego w Żabówku
Wieś jest położona 7 km na północny-wschód od Nowogardu przy
drodze E – 28 łącząca Szczecin z Koszalinem.
Wieś ma metrykę średniowieczną. Odnotowują ją źródła pod
nazwami: Sabov, Zabowe, Żabow, Gross – Sabow. Około 1220 r. Ingarda, wdowa po
księciu pomorskim Kazimierzu II, przekazała Żabowo kościołowi pw. Najświętszej
Maryi Panny w Kołobrzegu. W 1276 r. potwierdził to biskup kamieński Herman von
Gleichen (jeszcze w XV w. patronat nad kościołem parafialnym w Żabowie
sprawował skarbnik kołobrzeskiej kolegiaty). Od 1321 r. Żabowo miało panów
lennych z rodu von Eversteinów. Po wygaśnięciu tego rodu w 1663 r. część wsi do
nich należąca przeszła na własność urzędu domeny w Nowogardzie. . Z Żabowem
związane były także rodziny von Plötzen (ok. 1521 r., była prawdopodobnie
lennikiem Eversteinów) i von Lockstedt (w wyniku zamiany odstąpiła w 1778 r.
swoją część królowi pruskiemu). W 1813 r. ówczesny dzierżawca Fryderyk Backhaus
stał się właścicielem folwarku Żabowo, po nim od 1825 r. do 1869 r. gospodarzył
Bogumił Robe.
W średniowieczu Żabowo było miejscem pielgrzymkowym o lokalnym znaczeniu. Stała tutaj kaplica, w której znajdował się wizerunek Matki Bożej, uznawany za cudowny. Pierwsza informacja o tej kaplicy pochodzi z 1448 r., można jednak przypuszczać, że kult rozwinął się znacznie wcześniej. O samym obrazie, jak wyglądał, skąd się znalazł w Żabowie, nic nie wiemy. Nie znamy liczby przybywających pątników, pielgrzymujących tu z całego Pomorza i północnej Wielkopolski. Wydaje się, że była ona znaczna, o czym świadczy ugoda zawarta 25 maja 1449 r., w której biskup Henning Iven z Kamienia Pomorskiego, hrabia Albrecht Everstein i jego syn Otto uzgodnili podział dochodów składanych w kaplicy. Pątnicy swe ofiary składali w „Blocku”! – skarbonce, zrobionej z kłody, zaopatrzonej wówczas w dwie kłódki. Główne święto Matki Bożej obchodzono w Żabowie 2 lipca (Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny). Uroczystości odpustowe trwały trzy dni, od 29 czerwca do 2 lipca. Miejsce to słynęło z licznych uzdrowień. W 1490 r. proboszczem mianowano Jana Wirchowa. Do parafii należało wówczas Brzozowo, Lestkowo, Maszkowo i Żabówko. Świątynia posiadała 6,5 ha gruntów, proboszcz 63 ha. Reformacja skutecznie wyhamowała napływ pielgrzymów, dalsze losy cudownego obrazu są nieznane. Aż do XVIII w. urządzano w Żabowie słynne trzydniowe jarmarki. W pierwsze dwa dni sprzedawano towary spożywcze i materiały płócienne, w trzecim dniu różne inne przedmioty. Pastor Bruggemann, piszący w 1784 r. o Pomorzu, tradycje tych targów wiąże z wcześniejszymi uroczystościami odpustowymi kościoła katolickiego w Żabowie.
Obecny kościół wybudowano zapewne w miejscu wcześniejszego w 1847 r. Stoi on w środkowej części nawsia (wieś była założona na planie owalnicy), na działce ogrodzonej murem z kamieni polnych. Na północny-zachód od kościoła znajduje się plebania wybudowana w latach 70. XX w. Do budowy kościoła wykorzystano głazy narzutowe i cegłę, wznosząc kościół w stylu neoromańskim, orientowanym, z wieżą zachodnią. Jest to kościół jednonawowy, o rzucie prostokąta (o wymiarach 18,3 x 9,9 m), z pięcioboczną absydą (3,8 m długości). Wieża występuje ze szczytu dachu nawy, jest czworoboczna, jednokondygnacyjna, przykryta dwuspadowym dachem. Wieńczy ją ośmioboczna sygnaturka z ostrosłupowym hełmem.
Wnętrze nawy kościoła przykrywa strop belkowy, nawę oświetla
8 okien (po cztery w ścianie płn. i płd.) i trzy wschodnie umieszczone w
absydzie prezbiterium. W jego centrum znajduje się figura patronki kościoła –
Matki Bożej Różańcowej, po lewej stronie zawieszony jest obraz Jezusa
Miłosiernego, po prawej – obraz Serca Jezusowego. W południowo-wschodnim
narożniku nawy ustawiona jest drewniana ambona z końca XIX w. W części
zachodniej umieszczona jest drewniana empora. Tam znajduje się wydzielona z
nawy zamknięta część kruchty, zawierająca po bokach pomieszczenia zakrystii i
magazynu. W kruchcie stoi drewniana chrzcielnica z końca XIX w. Niegdyś do
wyposażenia kościoła należał tryptyk z ok. 1500-1520 r. wykonany w warsztacie
Mistrza Pasji Chociwelskiej i inne zabytkowe przedmioty, które nie dotrwały do
naszych czasów.
We wsi znajdowała się też stacja kolejowa przy linii
kolejowej Goleniów-Kołobrzeg, wybudowanej w 1883 roku.
Wieś jest położona w odległości ok 6 km od Nowogardu. Wieś
zbudowana na planie zwartej ulicówki z niewielkim placem w centrum wsi.
Liczne znaleziska archeologiczne świadczą o powstaniu Wyszomierza na starych terenach osadniczych. Najwcześniejsze informacje o Wyszomierzu datowane są na 1309 rok. Pierwszymi właścicielami ziem na tym terenie byli właściciele zamku Hindenburg (dziś Kościuszki). Drugim właścicielem, aż do połowy XVII wieku, był ród Eberstein. W spisie z roku 1569 można znaleźć informację, że do Wolfganga v. Ebersteina należało 56 łanów kmiockich i 4 łany kościelne. Dokument podaje informacje o sołtysie, 16 chłopach, 2 zagrodnikach, gospodarstwie kościelnym, kuźni oraz karczmie.
XV wieczny Kościół do czasów reformacji ma rangę kościoła parafialnego a w późniejszym okresie już jako kościół ewangelicki należy do parafii w Redle.
W XVII wieku następuje wyludnienie wsi na skutek wojny 30-letniej. Informacje pochodzące z XVIII w. mówią o 10 gospodarstwach chłopskich i 3 zagrodniczych. Istniał też folwark domenalny ok. 200 ha – 1827 rok, powiększony później do 600 ha przez właściciela folwarku Hasta. W latach 70-tych XIX wieku Wyszomierz dzielił się na wieś chłopską z kościołem oraz majątek. Wówczas we wsi znajdowało się gospodarstwo sołtysa, 9 gospodarstw pełno-obszarowych, 8 mniejszych chałupniczych i zagrodniczych, gospodarstwo kościelne oraz szkolne, młyn wodny zbożowy z olejarnią oraz wiatrak. łączny obszar gruntów wiejskich wynosił ok. 800 ha. W tym czasie we wsi było 51 budynków mieszkalnych, 65 gospodarczych oraz 3 przemysłowe (młyn, wiatrak i kuźnia). W tym czasie wieś zamieszkiwało ok 500 osób. Po zakończeniu II wojny światowej folwark rozebrano.
Zdjęcie z kolekcji autora
We wsi zachował się kościół z XV wieku- kamienno-ceglany
wraz z drewnianą dzwonnicą z XVII wieku. Wpisany jest on do rejestru zabytków
pod nr rej. 345 z 12.09.1958 r.
Wieś jest położona
około 14 km na północ od Nowogardu
W 1274 roku podarowana przez biskupa kamieńskiego hrabiemu Otto von Eberstein. Później lenno rodziny von Schwan. W XVIII wieku dwa działy majątkowe. Majątek A na początku XVIII wieku należał do Hansa Heinricha von Schwan. Po jego śmierci dobra odziedziczył jego syn Jürgen Heinrich von Schwan. Po jego śmierci majątek dziedziczy wdowa Agnesa Tugendreich von Schwan, z domu von Globen. Dnia 13.12.1754 roku sprzedaję majątek Johannowi Friedrichowi von Schwan. Dnia 21.10.1762 roku Johann sprzedaję majątek Georgowi Wilhelmowi von Sydow, który dnia 13.03.1775 sprzedaje majątek Friedrichowi Ernstowi von Rottenburg. Dnia 11.02.1778 roku majątek zakupił porucznik Caspar Friedrich von Schwan. Po jego śmierci majątek w rękach Johanna Alexandra von Normann. Majątek B w na początku XVIII wieku należał do Georga Christopha von Schwan. Po jego śmierci przechodzi na wdowę Barbarę Elisabeth von Schwan, z domu von Flemming. Sprzedaje majątek Erdmannowi Christophowi von Ramel, który dnia 17.08.1737 roku sprzedaje dobra Christophowi Rickmann. W 1787 roku dobra posiadał Gottlob Andreas von Waldemann, właściciel pobliskiego Lestkowa oraz Orzechowa. Po nim w 1806 roku dobra przejmuje jego syn, Friedrich Wilhelm von Waldemann. W połowie XIX wieku majątek posiada rodzina Krüger. W 1870 roku dobra należące do spadkobierców rodziny Krüger obejmowały 1108 akrów ziemi. W 1879 roku majątek posiada Julius Mengel a dobra liczą sobie 278,97 ha gruntów. W północno-wschodniej części wsi znajdował się majątek ziemski. Do dzisiaj zachowały się resztki parku krajobrazowego.
Wieś założona w kształcie ulicówki. Kościół wzniesiony w latach 1807-1812. Usytuowany jest w centrum wsi. Posiada konstrukcję szkieletową drewnianą z ceglanym wypełnieniem pól między ryglowych. Założony na rzucie prostokąta, salowy z niską wieżą, wyrastającą z korpusu przy szczycie zachodnim oraz wydzielonymi również przy zachodniej ścianie –przedsionkiem i zakrystią. Kościół jest obiektem zabytkowym nr rej. A-1230 z 30.08.1993 r.
Na wieży kościoła znajduje się dzwon z 1889 roku. Został on ufundowany przez właściciela wsi, pastora i parafian. Został odlany w znanej szczecińskiej wytwórni C.Vossa & Sohn
Mapa Wołowca z 1902 roku
Źródło: własne, Sakralna Architektura ryglowa na wsi
zachodniopomorskiej- H. Rutyna, www.zamkilubuskie.pl
