Autor: Wojciech Janda

Nieistniejący kościół ewangelicki – Laska (do 1945 Laatzig)

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1288 roku. W roku 1311 wymieniany jest proboszcz z Laatzig Johannes („dominus Johannes de Laceke”). Kościół stał pośrodku cmentarza na małym wzniesieniu przy drodze Wolin-Kamień Pomorski. Była to budowla z cegły, posadowiona na fundamentach z kamienia polnego. W ścianach zachodniej, północnej i południowej znajdowały się pozostałości średniowiecznej cegły o wymiarach 28x13x8 cm.

fot. Kościół w roku 1910. Zdjęcie z portalu www.polona.pl

Czytaj dalej „Nieistniejący kościół ewangelicki – Laska (do 1945 Laatzig)”

Laska – (do 1945 Laatzig)

Nazwa wsi pochodzi o polskiego słowa Lazki lub dolnołużyckiego lazki o lazy – nowizna (teren świeżo wykarczowany). Na terenie wsi natrafiono na znaleziska archeologiczne. Znaleziono z epoki kamienia kamień krzemienny i dwa topory kamienne, z epoki brązu znaleziono naczynia gliniane oraz z okresu Słowian wendyjskich skorupy gliniane i przęślik (ciężarek przymocowany do wrzeciona). Wszystkie wymienione znaleziska znajdowały się przed 1939 rokiem w rękach prywatnych.

fot. Główna ulica w Laskach z widocznym na pierwszym planie wiejskim stawem w roku 1939. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Laska – (do 1945 Laatzig)”

Komarowo (do 1945 Carlshof i Blankenfelde)

Dzisiejsze Komarowo powstało z połączenia dwóch wsi kolonizacyjnych  założonych przez Karla Otto von Blankenburg – Carlshof i Blankenfelde. Nazwy obu wsi pochodzą od imienia i nazwiska założyciela wsi.

Pierwsza wzmianka  o wsi Carlshof  pochodzi z 1777 roku. Pierwsi osadnicy zostali sprowadzeni z Niemiec i Niderlandów. We wsi założono folwark i wzniesiono pałac , a przy folwarku powstały zagrody chłopskie należące do rzemieślników i zagrodników.  We wsi znajdował się również kościół ,wiatrak i świetlica. W 1905 roku wioskę przejęła rodzina von Petersdorf,  a od roku 1928 wieś należała do Pomorskiego Towarzystwa Ziemskiego ( Pommersche Landgeselschaft). Po II wojnie światowej folwark przejął PGR .

fot. Widokówka z widoczną szkołą, kościołem, karczmą i salą taneczną w Komarowie. Zdjęcie z portalu ebay.de

Czytaj dalej „Komarowo (do 1945 Carlshof i Blankenfelde)”

Nieistniejący kościół ewangelicki – Burowo (do 1945 Burow)

Kościół został wybudowany w 1746 roku i przebudowany w roku 1892. Biorąc pod uwagę pierwsze wzmianki o wsi pochodzące z XIV wieku, prawdopodobnie kościół istniał tu już wcześniej.

fot. Kościół w roku 1949. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda, zakupione na portalu www.fotomemoria.pl

Czytaj dalej „Nieistniejący kościół ewangelicki – Burowo (do 1945 Burow)”

Burowo (do 1945 Burow)

Wieś leży ok. 12 km na wschód od Goleniowa, na pagórkowatej Równinie Nowogardzkiej, w okolicy rzeki Gowienicy. Nazwa Burow- Burowo, pochodzi od słowiańskiego słowa „bor”- oznaczającego las sosnowy. Najstarsze ślady osadnictwa na terenie wsi pochodzą z neolitu. Znaleziska archeologiczne potwierdzają istnienie tutaj osady kultury ceramiki sznurowej.

fot. Budynek szkoły w 1927 roku. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Burowo (do 1945 Burow)”

Węgorza (do 1945 Fanger)

Wieś jest położona w północnej części gminy, 9 km od Osiny. Po południowych obrzeżach miejscowości przepływa rzeka Stepnica. Dzisiejsza Węgorza powstało z połączenia dwóch istniejących do 01.04.1934 wsi: Alt Fanger i Neu Fanger, kiedy to przeprowadzono zmiany administracyjne i w ich wyniku połączono wsie, nadając im wspólną nazwę Fanger.

fot. Węgorza- rok 1934. Widoczny kościół, staw, a po prawej stronie wg opisu zdjęcia widoczne gospodarstwo ówczesnego gospodarza G. Viergutza. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Węgorza (do 1945 Fanger)”

Kościół katolicki – Węgorza (do 1945 roku kościół ewangelicki w Fanger)

Kościół pochodzi prawdopodobnie z przełomu XV/XVI wieku. Przez H.Lemcke kościół określany jest jako budowla późnogotycka. Kościół wzniesiono bliżej północnego krańca wsi, na niewielkim wzniesieniu. Został wybudowany z kamieni narzutowych. Dłuższe ściany mają grubość 90 cm, a krótsze 75 cm. Okna i portal wejściowy w ścianie południowej zostały przemurowane. Kościół kryty jest dwuspadowym dachem. Pierwotnie na terenie przykościelnym znajdował się cmentarz, a cały teren był ogrodzony.

fot. Widok na kościół od strony stawu w roku 1927. Wg opisu po lewej stronie widoczna kuźnia. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Węgorza (do 1945 roku kościół ewangelicki w Fanger)”

Kościół katolicki – Krępsko (do 1945 kościół ewangelicko-luterański w Hackenwalde)

Na początku XX wieku mieszkańcy Krępska rozpoczęli starania o powołanie nowej gminy ewangelicko – luterańskiej.  W dniu 17 marca 1911 roku, decyzją Ministerstwa Do Spraw Wyznań powołano ową gminę do życia i ustalono granice gminy. W 1914 roku nowa parafia funkcjonowała już oficjalnie. Pierwszym pastorem był Schulz, a do gminy należało w 1911 roku 65 osób. Kościół dla nowej gminy zbudowano w roku 1932 za kadencji proboszcza Noeske i poświęcono 26 czerwca tegoż samego roku. Kościół wybudowano w głównej części wsi, w bocznej uliczce.

fot. Kościół w roku 2025, zdjęcie Michał Janda

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Krępsko (do 1945 kościół ewangelicko-luterański w Hackenwalde)”

Kościół katolicki – Wierzchosław (do 1945 kościół protestancki w Amalienhof)

Obecny kościół wybudowano w latach 1906-1907. Wcześniej we wsi znajdowała się sala modlitewna w budynku szkoły zbudowanym w 1770 roku. Sala modlitewna spłonęła wraz ze szkołą w roku 1896. Obok sali modlitewnej, znajdowała się dzwonnica z dwoma dzwonami, która została usunięta w trakcie budowy kościoła.

fot. Kościół w roku 2013, zdjęcie Mariusz Deremacki

Czytaj dalej „Kościół katolicki – Wierzchosław (do 1945 kościół protestancki w Amalienhof)”

Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Amalienhof (po 1945 roku Wierzchosław)

Pomnik znajduje się w centrum wsi na terenie cmentarza przykościelnego, po prawej stronie po lewej stronie od wejścia do kościoła. Pomnik w formie stelli, wykonany z szarego granitu, stojący na prostokątnej podstawie.

fot. Pomnik poległych w czasie I wojny światowej, zdjęcie Wojciech Janda

Czytaj dalej „Pomnik poległych w czasie pierwszej wojny światowej mieszkańców wsi Amalienhof (po 1945 roku Wierzchosław)”