Nieistniejący kościół ewangelicki – Laska (do 1945 Laatzig)

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1288 roku. W roku 1311 wymieniany jest proboszcz z Laatzig Johannes („dominus Johannes de Laceke”). Kościół stał pośrodku cmentarza na małym wzniesieniu przy drodze Wolin-Kamień Pomorski. Była to budowla z cegły, posadowiona na fundamentach z kamienia polnego. W ścianach zachodniej, północnej i południowej znajdowały się pozostałości średniowiecznej cegły o wymiarach 28x13x8 cm.

fot. Kościół w roku 1910. Zdjęcie z portalu www.polona.pl

Nawa posiadała płaski strop i więźbę dachową jętkową z krzyżowymi zastrzałami. W 1594 roku wymieniane są w kościele dwa małe dzwony.  Po roku 1800 wzniesiono masywną, tynkowaną wieżę ceglaną, którą w roku 1864 podwyższono, nadając ostateczną formę, która przetrwała do 1945 roku. W 1885 roku rozbudowano kościół w kierunku wschodnim, podwyższono ściany nawy i odnowiono wnętrza. Na szczycie wieży znajdował się ośmioboczny hełm, zwieńczony kulą i wiatrowskazem z widocznym datą „1864”.

fot. Rzut kościoła, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Więźba dachowa, częściowo składała się z elementów jeszcze starszej konstrukcji, była kryta podwójną karpiówką. Wewnątrz znajdował się ukośny sufit, oszalowany deskami z belkami i stalowymi kotwami.

Był to kościół pw. św. Piotra. W 1939 roku był kościołem filialnym należącym do parafii św. Jerzego w Wolinie. Przed rokiem 1594, była tu samodzielna parafia, w latach 1709-1716 należała do parafii Kunow (Kunowo), a w latach 1818-1832 do parafii w Zebbin (Sibin). Brak zapisków dotyczących finansowania budowy kościoła. Z uwagi, iż wioska nie posiadała właściciela wioski, a wszyscy gospodarze byli wolnymi chłopami, to wiele wskazuje na to że mieszkańcy finansowali budowę kościoła. Zresztą jak widać w opisie, był on wielokrotnie przebudowywany. Darczyńcami wyposażenia byli wg opisu pastorzy, kto wie czy również i oni nie dokładali się do budowy. Jeśli natrafię na jakieś dokumenty potwierdzające moją tezę, to oczywiście je opublikuję.

fot. Kościół w Laskach rok 1939, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Kościół posiadał bogate wyposażenie. W 1939 roku w kościele znajdowały się:

Ołtarz

Był to ołtarz ambonowy z 1520 roku, z nastawą ołtarzową z 1861. Po bokach na konsolach stały figurki apostołów: św. Pawła i Piotra. Obie wykonane były z drewna  dębowego o wysokości 46 cm.

fot. Figurki apostołów: z lewej św. Paweł, z prawej św.Piotr, zdjęcie ze strony www.polona.pl

Empora z połowy XVII wieku

Znajdowała się na zachodniej ścianie. Balustrada była podzielona poprzez arkady, rzędy ciosów, kanelury i fryzy ząbkowe z ornamentem roślinnym i rollwerkiem. W środkowej części znajdowały się prostokątne pola z wicią roślinną i gładką tablicą z inskrypcją.

fot. Empora z kościoła w Laskach, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Żyrandol

Było to żyrandol ośmioramienny, wykonany z mosiądzu w formie tralkowej o wysokości 80 cm. Pochodził z pierwszej połowy XVIII wieku

fot. Żyrandol z kościoła, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Kielich

Wykonany ze srebra, wewnątrz pozłacany, o wymiarach 23 cm wysokości i średnicy 13,5 cm. Posiadał sześcioboczną stopę z nitowanym krucyfiksem oraz grawerowane wici arabeskowe z głową, ślimakiem i czaszką. Na trzonie kielicha znajdował się element dekoracyjny tzw. owalny nodus z ażurowym ornamentem pęcherzowym. Na rotulach znajdował się napis: „JEHSVS”. Na górnej krawędzi czaszy znajdował się fryz palmetowy i arabeski z ptakami, wazą i uskrzydloną hermą. Na spodzie stopy znajdował się napis: „PASTORE IOACH DANNENWALT DIACONIS HANS BIESE IACOB WOR MICHEL BEHNE”. Kielich pochodził z 1610 roku, został odnowiony w 1897 roku.

fot. Kielich z kościoła w Laskach, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Patena

Wykonana ze srebra, pozłacana, o średnicy 18 cm. Grawerowane Signaculum, na spodzie stempel: korona, „800”. Pochodzenie XIX wiek.

Dzban komunijny

Wykonany z cyny, o wysokości 29 cm. Znajdowała się na nim grawerowana inskrypcja: „St. Petri Kirche zu Laatzig 1834.”, a pod stopą stempel: znak anioła z literami GK

Misa chrzcielna o średnicy 25 cm, wykonana z trybowanego mosiądzu. Pochodzenie z XVIII wieku.

Świeczniki ołtarzowe

Wykonane z cyny, oba o wysokości 59 cm. Posiadały trójboczny cokół na kulistych nóżkach i tralkowy trzon. Na obu znajdowała się grawerowana antykwą inskrypcja: ST. ANDR. MEINEKE PAST. 1725” oraz „PROVISORES JOCHIM WOROW. CASPAR BERGKHAN CHRISTIAN MAGERITZ. 1725” – „Stephan Andreas Meineke, pastor, 1725 rok” i „Prowizorzy: Jochim Worow, Caspar Bergkhan, Christian Mageritz. 1725”- prowizorzy to zarządcy dóbr kościelnych, często szanowani obywatele wsi, którzy nadzorowali np. remonty czy finanse kościoła. Na spodzie znajdował się stempel: uskrzydlony gryf i splecione monogramy.

Misa na ofiary

Misa miała średnicę 22 cm, wykonan z drewna z wicią roślinną i sentencjami malowanymi na biało, na czerwonym i brązowym tle, farbą olejną. Na spodzie znajdował się napis: „St. Petri in Latzig Kirchenschüssel, verehret vom Custodi M.C.S Ao 1601 d. 8. April”- „Misa kościelna św. Piotra w Latzig, podarowana przez zakrystiana M.C.S., roku 1601, dnia 8 kwietnia”.

fot. Misa na ofiary z kościoła w Laskach, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Chrzcielnica

Wykonana z granitu o wysokości 55 cm i średnicy 80 cm, pochodząca z około XIII wieku. Stała przed portalem wieży.

fot. Chrzcielnica stojąca przed kościołem – rok 1939, zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

Dzwony

Wykonane z brązu, pochodzące z roku 1921 i 1933. Wcześniej znajdował się tam inny dzwon z 1765 roku z napisem: „ANNO 1765 CAMPANA HAECCE NOVAM FORMAN RECEPIT …… OPERA FUSORIS SEDINENS. J. H. SCHEEL”- „Roku 1765 dzwon ten otrzymał nową formę… dziełem ludwisarza szczecińskiego J. H. Scheela”. Dzwon ten został oddany do przetopienia na cele wojenne w 1917 roku.

Oprócz wyżej wymienionego wyposażenia w kościele znajdowały się jeszcze: chrzcielnica, ambona i ławki z 1861 roku. Organy z 1885. Drewniane tablice wiszące na południowej ścianie kościoła, upamiętniające poległych mieszkańców wsi w czasie wojen: napoleońskich -1815, wojny francusko-pruskiej -1870 i I wojny światowej 1914/18. Mosiężny żyrandol z XIX wieku o wysokości 1 m. Kielich, patena, dzban – całość ze srebra, z roku 1900. Biblia z 1736 z zapiskami kroniki rodzinnej  pastora Woltersdorfa z lat 1700-1746.

Na przykościelnym cmentarzu znajdowało się sporo żeliwnych krzyży nagrobnych z okresu po 1850 oraz grobowiec rodziny Ferno z Hagen (Recław).

Kościół został rozebrany w roku 1950.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *