Wieś leży 10 km na północ od Nowogardu.
Wszyscy mieszkańcy byli wyznania ewangelickiego i należeli do parafii ewangelicko-augsburskiej w Żabowie.
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1905 – 137 mieszkańców
Mapa Brzozowa z 1902 roku
Źródło: www.rugenwalde.com,własne
Wieś położona 11 km na północ od Nowogardu.
Urząd stanu, pod który podlegały Boguszyce mieścił się w Żabowie (Groß Sabow)
Kościół podlegał pod parafię w Żabowie (Groß Sabow )
fot. Kościół w Boguszycach
fot. Cmentarz ewangelicki w Boguszycach
Mapa Boguszyc przed 1945 rokiem
Miejscowość położona na północny zachód od Nowogardu przy drodze wojewódzkiej numer 106. Od strony północnej i zachodniej otoczona lasami Nadleśnictwa Rokita.
Historia wsi sięga średniowiecza. W roku 1524 Georg von Everstein – Massow otrzymał od księcia Bogusława X dobra pobiskupie w Błotnie nazywające się wtedy Quarkenburg, gdzie zbudował zamek.
Po śmierci w 1663 roku ostatniego z rodu, Błotno przeszło w ręce księcia Ernesta von Croy, Następnie wieś należała do domeny nowogardzkiej. Przez Błotno prowadził stary szlak z południa Niemiec i Polski przez Maszewo i Nowogard do Wolina i Kamienia. W 1697 r. zmieniano nazwę z dotychczasowego Quakenburg na Friedrichsberg. W XVIII w. był tu folwark z owczarnią. Areał pól wynosił 194 ha. Folwark był w 1812 r. kupiony przez Fridricha Heringa, a w 1831 r. objął go August Otto Hoene. W latach siedemdziesiątych XIX w. majątek złożony z 7 domów i 9 budynków wolnych od podatków zajmował obszar 437 ha, a wieś mająca 19 domów, składała się z 7 gospodarstw zagrodniczych i 12 chałupniczych. Poza wsią zbudowane były młyn zbożowy i tartak.
W 1892 r. właścicielem majątku był kolejny Hoene, tym razem Justus, który posiadał 465 ha. Po 1945 r. majątek upaństwowiono.
We wsi zachował się park podworski z XIX-wieku. Zachowany w granicach pierwotnego założenia, z licznym starodrzewem, wzgórkiem widokowym. W centralnej części założenia, na niewielkim wyniesieniu zlokalizowany był cmentarz rodowy (obecnie zdewastowany). Przy ścieżce prowadzącej z cmentarza do zespołu dworsko-folwarcznego zachowane fragmenty ceglanych słupów.
W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Błotno. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa szczecińskiego.
W średniowieczu na Górze Zamkowej był gródek strażniczy. W 1657 wojska polskie pod wodzą Stefana Czarnieckiego walczyły tu ze Szwedami. Znajduje się tutaj kilkusetletni dąb o obwodzie 660 cm przy którym, według legendy odpoczywały wojska Czarneckiego, a w centralnej części wioski rośnie potężny cis
fot. Młyn w koło Błotna w 1932 roku
Na cmentarzu, w północnym krańcu wsi, znajduje się kamienna stela – pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi na frontach I wojnie światowej. Ustawiono go tutaj w 2008 r. w utworzonym małym lapidarium, odnowiono napisy.
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1831 – 217 mieszkańców
1928 – 305 mieszkańców
2010 – 258 mieszkańców
Mapa Błotna przed 1945 rokiem
Źródło: www.blotno.cba.pl, wikipedia, www.massovia.blodspot.com,własne
Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1601 roku. Było to dawne lenno rodziny von Dewitzów z Osowa. Na początku XIX wieku po śmierci Josepha Friedricha von Dewitza właścicielem majątku został Wilhelm von Kannenberg (tytuł szlachecki od 1825 roku). W 1851 roku majątek w Bienicach wraz z Bieńczycami został podzielony na jego dwóch synów: Hermana (który przejął Bienice) i Wilhelma Franza von Kannenberga. W tym czasie powstał folwark, który w 1861 roku przyjął nazwę Hochen Benz (potwierdzoną przez starostę von Bismarcka). W 1861 roku majątek obejmował 1452 morgi ziemi oraz 11 budynków mieszkalnych zamieszkałych przez 65 osób. Na początku XX wieku majątek przeszedł na własność rodziny Mach-Sallmow. W 1928 roku właścicielem majątku liczącego 382 ha ziemi był Willibald Mach-Sallmow. Po II wojnie światowej w dawnym folwarku urządzono PGR, który następnie z Bieniczkami wszedł w skład KPGR Osowo.
We wsi znajduje się dwór o powierzchni 458 m2 zbudowany w drugiej połowie XIX wieku. Jest to budynek parterowy, z neoklasycystycznym ryzalitem, założony na rzucie prostokąta, kryty dachem dwuspadowym z naczółkami i lukarnami. Do dworu prowadzi aleja kasztanowców. Budynek obecnie jest wykorzystywany na cele mieszkalne. W sąsiedztwie znajduje się park dworski o powierzchni 2 ha założony w stylu angielskim z początku XIX wieku z cennym starodrzewem złożonym m.in. z lip, świerków, cisów i robinii akacjowej. Obiekt dostępny z zewnątrz.
Mapa Bieńczyc przed 1945 rokiem
Źródło: www.pomeranica.pl, własne
Wieś położna w południowo-wschodniej części gminy Nowogard, w odległości 11 km od Nowogardu.
Stare lenno rodu von Dewitz. W XVIII wieku majątek należał do Friedericha Wilhelma von Dewitz, później jego synów: porucznika Augusta Albrechta, majora StephanaGottlieba i Corneta Bernharda Heinricha von Dewitz(1746). Od 1844 roku własność Heinricha von Vormann przez małżeństwo z panną von Dewitz. W 1870 roku majątek obejmował 2210 mórg ziemi a w 1879 roku, kiedy dobra należały do wdowy po Heinrichu von Vormann majątek obejmował 560,96 ha gruntów. Na początku XX wieku ponownie w posiadaniu rodu von Dewitz- wzmiankowany Werner von Dewitz. W 1910 roku majątek obejmował 560,96 ha gruntów a w 1928 roku, kiedy właścicielem dóbr był Gustav von Dewitz dobra liczyły 560 ha gruntów.
fot. Cmentarz przy kościele -rok 1932
We wsi znajduje się neogotycki kościół pw. Trójcy Świętej z XIX wieku postawiony w miejsce starszej świątyni. We wnętrzu zachowały się dziewiętnastowieczne polichromie. Dębowe drzwi świątyni zdobi płaskorzeźba św. Michała Archanioła.
fot. Zabytkowe drzwi kościoła, zdjęcie Beata Polińska
fot. Beata Polińska
fot.Tablica herbowa wbudowana w prezbiterium
fot. Płyta nagrobna z 1832 roku, upamiętniającą zmarłą z rodu von Dewitz
Napis na płycie brzmi:
„ Inniger Geschwister Liebe
Widmed Dieses Denkmal
Der Frau Charlotte Sophie
Ottilie von Wedel
Geb. V. Dewitz
Geb.A 13 maj 1775
Gest. A 18 Marz 1832
Sanft Ruhe Ihre Asche”
Znajduje się tam również przykościelny cmentarz czworoboczny, teren częściowo ogrodzony murem kamienno- ceglanym. Na cmentarzu zachowane nieliczne nagrobki oraz najpiękniejszy w powiecie pomnik poświęconym poległym mieszkańcom wsi na frontach I wojny światowej.
W pobliżu znajduje się park przydworski , założony na przełomie XVIII i XIX wieku. Park oraz pomnik są wpisane do Krajowego Rejestru Zabytków.
fot. Nazwiska poległych mieszkańców wsi w czasie IWŚ na froncie kościoła
Mapa Bieniczek przed 1945
Źródło: www.zamkilubuskie.pl,www.folklor.biz, www.encyklopedia,szczecin,pl ,własne
Miejscowość położona jest ok. 8 km na zachód od Maszewa, oddalona ok. 2,5 km na płn.-wsch. od Przemocza przy drodze Rożnowo Nowogardzkie – Tarnowo.
Folwark – zagroda był własnością gminy wiejskiej Przemocze. Założony został w początkach XIX w. jako zagroda wolnego sołtysa, należąca do rodziny Berg. List lenny z 1820 roku wydany rodzinie Berg przez magistrat Stargardu, mówił o prawie dziedziczenia folwarku, obowiązującym już od 1817 r. W 1834 r. folwark Berg’a miał wielkość 108 mg. W 1864 r. zamieszkiwało tu 47 osób, były 3 domy mieszkalne i 13 gospodarczych. W 2 poł. XIX w. i 1 poł. XX w. kilkakrotnie zmieniali się jego posiadacze i obszar: w 1914 r. – 160 ha, w 1939 r. – 137 ha. Stale jednak był folwarkiem podległym Przemoczu. Dane statystyczne, odnoszące się do folwarku, były łączone z danymi dotyczącymi wsi.
Mapa Zagórce przed 1945 rokiem
Źródło:www.maszewo.pl,własne
Miejscowość jest położona ok. 2 km na płn. od Maszewa.
Dawny folwark domeny Maszewo wraz z wsią. Pierwsza informacja o miejscowości pochodzi z 1691 r. W inwentarzu domeny z 1691 r. wzmiankowano istnienie w Wisławiu kościoła z ryglówki, obok którego stała dzwonnica. Ponadto była tam zagroda pastora i podwórze folwarczne. We wsi były też zagrody: wolnego sołtysa, 8 chłopów pełno rolnych, wiatrak z zagrodą młynarza, który równocześnie posiadał karczmę. Oprócz tego były przy drodze dojazdowej 3 zagrody wolnych chłopów małorolnych. Informacji z późniejszych okresów brak. Prawdopodobnie były łączone z danymi dotyczącymi miasta Maszewa. Z 1939 r. pochodzą informacje o należących do Maszewa gruntach w Wisławiu, wielkości 638 ha. Był tu także folwark E.Kocha o wielkości 97 ha oraz 12 zagród po 22-37 ha.
Mapa Wisławia przed 1945 rokiem
Źródło:www.maszewo.pl,własne
Miejscowość jest położona 5,5 km na płd.-wsch. od Maszewa przy lokalnej drodze Maszewo – Nastazin.
Wieś chłopska z kościołem parafialnym, pochodzącym z okresu średniowiecza w początkowym okresie była lennem rodu von Wedel. Brak jest dokładniejszych danych historycznych datujących zmiany własnościowe. Wiadomo, że von Wedel w średniowieczu zapisali wieś klasztorowi w Marianowie, chcąc mieć tam rodową kaplicę grobowa. W następnych latach Sokolniki należały do domeny państwowej. Już w XVII w. 12 chłopów otrzymało nadania gruntu domenalnego.
fot. Cmentarz przykościelny rok 1932
Najstarszy z dokumentów nadań wystawiony był w roku 1593. W 1804 r. prawie wszyscy chłopi mieli prawo wieczystej dzierżawy. Ostatnie 6 zagród pełno rolnych chłopów otrzymało ją w 1815 r. z zastrzeżeniem wykonywania prac publicznych. W 1872 r. była w Sokolnikach zagroda wolnego sołtysa, 17 zagród pełno rolnych chłopów, 2 półrolnicze, 4 zagrodnicze i 12 chałupniczych. Była również zagroda parafialna z domem kaznodziei, stajnią i stodołą oraz zagrodą zakrystiana z domem mieszkalnym (będącym również szkołą) stajnią i stodołą. Było 70 budynków mieszkalnych, 2 rzemieślnicze oraz 86 innych. 47 posiadaczy gruntu użytkowało areał 4 343 mg.
fot. Widok na wioskę z wieży kościoła
Ziemia należała również do kościoła. W końcu XIX w. gotycki kościół został przebudowany i dobudowano doń wieżę. W 1914 r. wzmiankowany był folwark gminy wiejskiej o wielkości 133 ha, którego właścicielem był. R.Spiegel. Tenże folwark, nie zmieniając właściciela ani wielkości, określany był w 1929 r. jako folwark wolnego sołtysa, zaś w 1939 r. jako zagroda. W 1939 r. odnotowano istnienie 15 zagród chłopskich o pow. 24-49 ha. W 1932 r. ziemia wsi liczyła 1110 ha. Znajdowały się tu 63 domy mieszkalne, 83 gospodarcze.
fot. Pozostałości mechanizmu zegara na wieży
W kościele znajduje się przepiękna zabytkowa ambona z I połowy XVII wieku. W arkadach korpusu ambony znajdują się malowidła przedstawiające ewangelistów: św. Mateusza, św. Marka, św. Łukasza i św. Jana.
W podłodze kościoła znajduje się płyta nagrobna pastora z 1778 roku.
Napis brzmi:
„Mistrz Johann Gohr pastor w Falkenberg i Bentz rok 1778 .Tu leży biedny człowiek, który wierzył w Chrystusa i zmarł”
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1872 – 503 mieszkańców
1932 – 433 mieszkańców
Mapa Sokolnik przed 1945 rokiem
Źródło: www.maszewo.pl.własne
Miejscowość jest położona ok. 3 km na północny zachód od Maszewa. Współcześnie wieś podzielona w wyraźny sposób na dwie części (przy szosie Maszewo-Goleniów znajduje się kolonia z lat 30-tych XX w.) odległe od siebie o ok. 2 km. W literaturze pojawiają się nazwy Resehl, Resele, Rehsel.
Majątek rycerski i wieś Radzanek istniały już w XV wieku. Podzielone na dwie części należały do rodów Dewitz i Petersdorf. Dobra rodu Dewitz przeszły kolejno we władanie rodów von Eberstein i Flemming. W 1628 r. były już częścią domeny państwowej, w której znajdował się wówczas folwark i zagrody chłopskie, karczma, młyn i kuźnia. Około 1692 r. została wzniesiona nowa karczma – dom kryty strzechą wraz z zagrodą. Pierwsza, odrębna informacja o wsi Radzanek pochodzi z 1726 roku. Mieszkało tu wówczas 3 chłopów. Płacono podatki na kościół, do kościoła należała też ziemia w Radzanku. Wnioskować z tego można, że we wsi w XVIII w był już kościół, prawdopodobnie ryglowy. W XIX w. zbudowano obecnie istniejący kościół neogotycki. W 1872 roku we wsi znajdowały się 4 zagrody chłopskie i 7 zagrodniczych. Było wówczas 12 budynków mieszkalnych, 1 przemysłowy oraz 23 inne budynki – wśród nich szkoła. Łączna wielkość gruntów wynosiła 1 215 mg. W 1939 roku, po parcelacji majątku, we wsi było 10 zagród po 22-43 ha (niezależnie od wzmiankowanych zagród nowych – obecna kolonia Radzanek). W 1932 r. wieś posiadała 902 ha ziemi. Było tu 26 budynków mieszkalnych, 57 gospodarczych.
fot. Pałac w Radzanku, rok 2013. Dziś już nie istnieje.
Według protokółu z 1726 roku w królewskim folwarku o areale 435 mg był dom mieszkalny z ryglówki kryty strzechą, 1 stodoła ze stajnią oraz owczarnia. Jak wynika z recesu spisowego w 1837 roku, podającego stan majątku w XVIII wieku – folwark miał 941 mg ziemi oraz podporządkowane mu były 4 zagrody chłopskie i 4 zagrodnicze o łącznym areale 955 mg. Druga część dóbr Radzanek była od średniowiecza we władaniu członków roku Petersdorf. Potwierdzono to w 1569 roku ponownym nadaniem im praw lennych poprzez księcia Barnima. W XVIII wieku do rodziny Petersdorf należały w Radzanku zaledwie 3 gospodarstwa zagrodnicze. W 1807 r., w okresie sprzedaży ziem domeny królewskiej, starosta v. Petersdorf zakupił całość folwarku domenalnego w Radzanku, łącząc go ze swymi dobrami. W 1872 roku znajdowało się tu 12 budynków mieszkalnych, 2 przemysłowe i 15 innych (prawdopodobnie gospodarczych). Majątek liczył 2 791 mg. W 1892 roku folwark miał wielkość 699 ha i posiadał już wówczas gorzelnię. Do lat 20-tych XX wieku majątek był nadal we władaniu rodziny Petersdorf. Ok. 1929 roku dobra o wielkości 825 ha nabyte zostały przez Pomorskie Towarzystwo Ziemskie w celu ich parcelacji. W 1939 roku istniało już 9 nowo wybudowanych zagród z areałem po 20-25 ha oraz folwark – resztówka z 233 ha, którego właścicielem był K.Beyersdorff. W końcu XIX w. mapa z 1890 r. dokumentuje istnienie dwóch założeń folwarcznych. Bardziej wysunięty na północ był zespół dworsko-parkowy z jeziorem, gorzelnią i podwórzem gospodarczym. Podwórze owo miało kształt podkowy otwartej w kierunku jeziora. Na południe od opisanego znajdował się drugi folwark, który tworzyły duże budynki gospodarcze i dwa czworaki. Aktualnie istniejący dwór wybudowano w 1934 r. Budynki inwentarskie i składowe pochodzą głównie z lat 10. XX w. oraz z okresu po 1945 r. Wyjątkiem jest gorzelnia, wybudowana w latach 80/90. XIX w.
Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:
1932 -344 mieszkańców
Mapa Radzanka przed 1945 rokiem
Źródło:www.maszewo.pl.wikipedia,własne
Wieś położona ok. 10 km na południowy zachód od Maszewa, przy drodze łączącej Goleniów z szosą Szczecin-Chociwel.
Przemocze to wieś chłopska o średniowiecznym rodowodzie – z kościołem z XV w. Pierwsza wzmianka w dokumentach o wsi „Premuze” pochodzi z 1269 r. W 1560 r. należała do dóbr hr. v. Eberstein, następnie do domeny w Stargardzie. W XVIII w. (od roku 1766 poczynając) wymieniane były kilkakrotnie dwa znajdujące się obok wsi młyny: „górny” i „dolny”. Od ostatniej ćwierci XVIII w. po rok 1831 trwał proces regulacji gruntów pomiędzy gminą miejską Stargard, a chłopami z Przemoczą – i proces ich uwłaszczania. We wsi były wówczas oprócz młynów, znaczące gospodarstwa karczmarza i kowala oraz zagroda wolnego sołtysa Berg’a (folwark Bergruhe).
fot. Ze zbiorów Dorian Winter
