Pałac – Łoźnica (do 1945 Kantreck)

Fundatorem pałacu w Łoźnicy na początku XVIII wieku, był najprawdopodobniej ówczesny właściciel Łoźnicy, Moracza , Budzieszewic i Dzisnej, proboszcz katedry kamieńskiej Bogusław Henning von Köller. Pałac i zabudowania widoczne są na mapie z 1731 roku publikowanej przez Bronischa w książce Kreis Cammin. Korpus pałacu był wówczas flankowany po bokach dwoma pawilonami. Czworoboczny dziedziniec zamknięty był budynkiem bramnym.

fot. Widok na pałac czerwcu 2024. Zdjęcie Zbigniew Wilkowski

fot. Mapa z 1731 roku z zaznaczonym pałacem

W roku 1804 Hans Georg Aleksander Friedrich von Köller sprzedał Łoźnicę, Ulrichowi Ottonowi von Dewitz. I to za czasu Dewitzów pałac przeszedł gruntowną przebudowę, co poświadcza inskrypcja znajdująca się na południowej ścianie pałacu z nazwiskiem budowniczego o datą : A.KOHN 1804. Przekształcono wówczas wnętrze i zmieniono formę dachu. Na mapach Bronischa z roku 1921 widać po bokach pałacu dwa niewielkie pawilony i sporo zabudowań gospodarskich. W roku 1838 wieś ponownie wróciła do rodu von Köller.

fot. Mapa wsi z widocznymi zabudowaniami pałacu po prawej stronie z roku 1821

W drugiej połowie XIX wieku przebudowano park oraz wzniesiono murowane budynki gospodarcze.

fot. Pałac w roku 1938

fot. Jeden z budynków gospodarczych w 1939 roku

fot. Widok na pałac od strony parku- zdjęcie z widokówki pochodzącej z kolekcji Wojciech Janda

fot. Zdjęcie pałacu z roku 1998. Zdjęcie z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

fot. Zdjęcia z roku 1998. Zdjęcia z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

Po zakończeniu II wojny światowej majątek przejęły Państwowe Nieruchomości Ziemskie, a w 1946 roku został przekształcony w Państwowe Gospodarstwo Rolne, które do lat 70-tych jako Zakład Rolny Łoźnica, wchodziło w skład Kombinatu PGR Przybiernów. W 1978 przeprowadzono remont pałacu. Po 1978 w budynku pałacu mieściły się mieszkania pracowników PGR, klub, magazyn oraz biura PGR i Zakładu Budowlanego. Pod koniec lat 80-tych XX wieku pałac został opuszczony i zaczął popadać w ruinę. W 1993 roku PGR został rozwiązany, a majątek z pałacem przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa.  Dziś pałac jest w ruinie, jedynie ¼ pałacu jeszcze stoi w całości. W roku 2024 pałac wraz z parkiem przeszedł w ręce prywatne.

fot. Zdjęcie z lutego 2021. Zdjęcie autorstwa Przemysław Budziak

Budynek pałacu posiada wymiary 32,40 x 14,60 m z dobudowanym od strony południowej skrzydłem o długości 15,50 m. Do pałacu prowadzi droga dojazdowa, która jest jeszcze w części obsadzona pięknymi akacjami. Na końcu drogi dojazdowej usytuowany jest półkolisty gazon, dziś zarośnięty trawą, ale pod spodem jest kostka, osłonięty murkiem. Wschodnia elewacja pałacu wychodzi na park o powierzchni 3.72 ha. W parku znajdują się miedzy innymi: sosny wejmutki, jesion wyniosły, buk purpurowy, modrzewie, świerki, dęby, jesiony i klony. Niestety układ ścieżek uległ zatarciu, a sam park jest mocno dziś zarośnięty.

W pałacu pierwotnie były zachowane podłogi z białych kafli i parkietu- obecnie już ich nie ma. Wewnątrz znajdowały się schody drewniane jednobiegowe z drewna sosnowego – dziś tez nie istnieją. W budynku wszystkie drzwi wewnętrzne były płycinowe, jedno lub dwuskrzydłowe – nie zachowały się, jak i okna krasowe. Na oknach od wewnątrz znajdowały się okiennice. Budynek pałacu był ogrzewany piecami, które znajdowały się w pomieszczeniach.

fot. Na zdjęciach drzwi i piwnice w roku 1998. Zdjęcia z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

fot. Widok od strony parku -czerwiec 2024. Zdjęcie Zbigniew Wilkowski