Kłęby (do 1945 Klemmen)

Wieś w powiecie kamieńskim, gminie Golczewo, położona tuż przed Golczewem. Pochodzenie nazwy nie jest znane, ale przyjmuje się iż jest to nazwa nadana przez Słowian wendyjskich.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1322 pod nazwą Clemme, kiedy to książęta pomorscy Otto I, Warcisław IV i Barnim III, przekazują wieś biskupowi kamieńskiemu Konradowi, jako odszkodowanie za zamek Ramelow (Ramlewo). W 1385 roku pojawia się pierwsza wzmianka o młynie.

fot. Zdjęcie wiatraka należącego do E.Sagera z 1939 roku. Zdjęcie ze zbiorów Wojciech Janda

W 1554 roku pojawia się imienny spis 17 chłopów z metryki kościelnej w Gülzow (Golczewo). W 1628 roku pojawia się spis podatników z wsi. W 1706 roku we wsi wymienia się 14 chłopów, 2 duże i 6 małych gospodarstw zagrodniczych, 5 chałupników, 2 zagrody. W 1711 roku, wieś dosięgła tragedia w wyniku której spłonęły 4 gospodarstwa chłopskie i dwa zagrodnicze. W 1744 znana jest szczegółowa lista nazwisk mieszkańców wsi. W roku 1780 we wsi mieszka sołtys, 13 chłopów, 3 półchłopów, 3 chałupników i kowal. Wymienia się 1 duże i 5 małych gospodarstw zagrodniczych, młyn i 33 domy. W 1839 roku wieś po raz kolejny strawił ogień, w wyniku czego większość zabudowań spłonęła. Po pożarze wybudowano 7 nowych gospodarstw rolnych i jedno zagrodnicze na okolicznych polach.

fot. Plan wsi z lat 1838/39

 W 1850 roku we wsi mieszka 14 pełnych chłopów, 3 półchłopów, 7 zagrodników, 8 chałupników i znajduje się młyn. W wyniku podziału większych nieruchomości i majątków, liczba właścicieli ziemskich wzrasta w ciągu następnych 20 lat do 11. W 1870 roku wymienia się 45 właścicieli ziemskich z 3590 morgami. W 1922 roku utworzono 12 gospodarstw rentownych o łącznej powierzchni 152 ha. W 1939 roku znajduje się tu 21 gospodarstw dziedzicznych o powierzchni 654 ha.

Na okolicznych wzniesieniach znajdował się holenderski młyn wiatrowy z kopułą krytą gontem. Został on zbudowany w 1865 roku. Do 1945 roku wiatrak działał i należał do E. Sagera. Wiatrak stoi do dziś, niestety jest to już ruina, ale mimo to warto go zobaczyć. Wewnątrz znajdują się dwa żarna, a na szczycie widać pozostałości po zębatce, po której obracała się bryła dachowa ze śmigłami.

fot. Wiatrak i jego wnętrze w 2021 roku. Zdjęcia Wojciech Janda

W pobliżu Kłęb na początku XX wieku powstał zakład Betriebsstelle Klemmen, wykorzystujący złoża wapienia. Zakład był oddziałem pobliskiej spółki mieszczącej się w Zarnglaff (Czarnogłowy) Pommersche Kalksteinwerke G.m.b.H.. Zakład posiadał piece kręgowe i szybowe do wypalania wapna. W dniu 01.12. 1903 roku uruchomiono linię kolei wąskotorowej łączącą Stepnice z Golczewem, a w Kłębach utworzono pasażerski przystanek kolejowy, a później rampę załadowczą na potrzeby zakładu. W dniu 30. 08. 1996 roku zawieszono ruch pasażerski na tej trasie, w 2006 zlikwidowano trasę całkowicie. W 1911 roku uruchomiono młyn cementowo-wapienny Cementkalkmühle do produkcji spoiw budowlanych. Po przejęciu tych terenów przez Rzeczpospolitą przez pewien czas dalej wydobywano wapień. Następnie uruchomiono cegielnię. Dziś po zakładzie pozostały tylko fundamenty i nieliczne ruiny.

fot. Widokówka z zakładem Betriebsstelle Klemmen. Zdjęcie z portalu Gminnego Ośrodeka Kultury i Sportu w Golczewie

Do 1945 roku do wioski należały również osady Rönz (Ronica) i Kaltwert (teren zakładu). W 1939 roku wieś liczyła 654 mieszkańców. Mieszkańcy należeli do parafii ewangelickiej w Golczewie.

Na początku XX wieku na terenie wsi oraz w jej pobliżu odnaleziono wiele znalezisk archeologicznych. Z epoki kamiennej: 3 groby megalityczne w których znaleziono fragmenty bogato zdobionej ceramiki, nóż krzemienny, siekierę z kamienia i krzemienną. Eksponaty te trafiły ówcześnie do muzeum w Berlinie. Z epoki brązu odnaleziono urnę z popiołem po kremacji w kamiennej obudowie, a w niej brązowy podwójny guzik, ozdobę prętową i fibulę zdobiono łukowo. Te eksponaty trafiły w prywatne ręce i ich los jest nieznany. Z epoki żelaza znaleziono naczynie gliniane ze zdobieniami pasowymi oraz znaleziska grobowe. Naczynie trafiło do muzeum w Szczecinie.

fot. Naczynie gliniane z epoko żelaza znalezione w Kłębach. Foto z kolekcji Wojciech Janda

W 2021 roku we wsi mieszkało 315 osób

fot. Mapa Kłębów z 1941 roku

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *