Kikorze (do 1945 Kicker)

We wczesnym średniowieczu na terenie Kikorza znajdował się niewielki gródek. W źródłach pisanych pojawiają się Kikorze w roku 1331 wśród posiadłości von Hindenburgów z Kościuszek. Również w 1461 r. zaliczono wieś do „Land Hindenborch”. Prawdziwymi panami osady byli jednak Ebersteinowie z Nowogardu, którzy część swoich posiadłości nadali Hindenburgom w lenno. W 1569 r. przeszło Kikorze na własność Wolfganga von Ebersteina z Maszewa.

fot. Kikorze widoczne z powietrza w roku 1917. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Spis wymieniał 6 łanów czynszowych, 4 łany kościelne, sołectwo, 1 chłopa, 1 zagrodnika i kowala. Reszta wioski należała do lenników Ebersteinów. Później lenno zostało podzielone na dwie części. Zajęły je dwa rody rycerskie: von Dittmansdorf i von Lockstedt. W 1746 rodzina Dittmansdorf przejęła całą wieś po wykupieniu praw lenna. Od 1755 właścicielem wsi był ród von Rothenburg. W 1784 r. wieś składała się z 14 zagród, w których mieszkało 2 chłopów, 1 półchłop, 6 zagrodników, chłop pastora i sam pastor. Był też tutaj folwark dworski.

fot. Kikorze -rok 1925. Widoczny u góry pałac i szkoła, a poniżej pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi w czasie I wojny światowej oraz widok na kościół. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

W XIX wieku wieś została rozparcelowana zgodnie z uchwałami o aukcji regulacyjno-uwłaszczeniowej, nadzorowanej przez Komisję Generalną w Stargardzie. Od 1817 roku część dóbr przejmuje drogą kupna szlachcic von Hell i w 1861 r. przekazał swej córce, która wkrótce wyszła za mąż za niejakiego Barkow, zaś od 1884 Wilhelm Rausch. W 1872 znajdowały się tutaj 3 zagrody chłopskie i 6 gospodarstw zagrodniczych. W 1872 r. W 1892 roku wieś należała do dwóch członków rodu von Bismarck. Majątkiem Bismarcków administrował niejaki Belike. Kikorze dzieliło się na obszar dworski, gminę wiejską oraz młyn Kikermühle na Stepnicy. Obszar dworski obejmował 493 ha ziemi i 38 budynków, w tym 9 mieszkalnych. Gmina wiejska posiadała 327 ha ziemi, 35 gospodarzy i 63 budynki, w tym 29 mieszkalnych. Do szkoły uczęszczało 65 dzieci. W 1928 roku właścicielem majątku o powierzchni 422 ha gruntów rolnych był Johannes Neitzke.

fot. Widokówka z 1929 roku. Od góry: dom Wójta, pałac i karczma H.Veddera. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

We wsi znajdował się również kościół. Pierwsza wzmianka pisana o istnieniu kościoła pochodzi z 1492 roku. Podczas działań wojennych w 1945 r. kościół został poważnie uszkodzony i następnie całkowicie rozebrany. W 1989 r. mieszkańcy wsi przystąpili do budowy nowej świątyni. Kikorze należą do parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Osinie.

Link do historii kościoła: http://historia-zachodniopomorskie.pl/?p=4951

fot. Karczma Veddera na początku XX wieku. Zdjęcie z portalu e-bay.de

Wieś została zdobyta 5 marca 1945 roku. Zabudowania folwarczne przetrwały działania wojenne, zaś pałac w 1945 został zniszczony. Pozostał jedynie park dworski. Po 1945 roku folwark upaństwowiono i utworzono samodzielne PGR, które weszło z początkiem 1971 r. w skład byłego kombinatu PGR z siedzibą w Osinie (gospodarstwo Kikorze nie posiadało prawie ziemi).

fot. Plan sytuacyjny folwarku z 1990 roku. Zdjęcie pochodzi z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

Od 1648 r. pobliska rzeka Stepnica stała się granicą szwedzko – brandenburską, na rzece znajdował się graniczny mostek oraz młyn, zaś Kikorze należało od tego roku do Brandenburgii.

fot. Budynek młyna w 1967 roku. Zdjęcia z Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie

Młyn wymieniany jest już w XVI wieku. Był to młyn mączny oraz tartak. W końcu XIX młynarz posiadał 35 ha ziemi. Obowiązek mielenia zboża w kikorskim młynie mieli mieszkańcy Kikorzy, Olchowa, Kościuszek, Krzywic i Redostowa. Budynek przebudowano na przełomie XVIII/XIX wieku. Był to budynek ryglowy, wypełniony cegłą.  Przetrwał działania II wojny światowej. W 1947 roku, był nie zamieszkały i mocno rozgrabiony i zdewastowany. W 1959 roku, była to już w 70% ruina. W latach późniejszych budynek całkowicie zniknął z krajobrazu. Dziś o jego obecności świadczy piwnica i zarośnięte fundamenty.

fot. Pozostałości młyna – piwnica -rok 2021. Zdjęcie Wojciech Janda

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1772 – 100 mieszkańców

1939 – 296 mieszkańców

1949 – 121 mieszkańców

2006 – 260 mieszkańców

2008 – 246 mieszkańców

2021 -271 mieszkańców

Mapa Kikorzy przed 1945 rokiem

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *