Między Budnem, a Danowem znajdują się resztki wału grodowego, który w okresie średniowiecza otaczał istniejący tam gród. Jego historia powstania jak i upadku, nie jest nam znana. Na przestrzeni ostatnich 200 lat, prowadzono tam badania archeologiczne. W XIX i na początku XX wieku, prowadzili je niemieccy archeolodzy, a w latach 60-tych i 70-tych XX wieku i w roku 1994 polscy archeolodzy. Oczywiście wszystkie te badania były powierzchowne, bez większej ingerencji w teren.
fot. Zarys obwarowań grodu koło Budna. Po lewej stronie drogi do Danowa, widoczne obwałowania, których ślad można znaleźć jeszcze dziś.
Najstarsza wzmianka o tym miejscu pochodzi z roku 1269, gdzie opisana jest granica między ziemią maszewską, a ziemią goleniowską : „….per medium castelli quod dicitur Camenz, et eiusdem castelli medietas nobis cedet [sc. Barnimowi I], alia medietas domino Hermano episcopo Camynensi, a castello Camenz per aquam que vocatur Lususniza usque ad Camenemuzst”
„ …przez środek zamku zwanego Camenz, przy czym połowa tegoż zamku przypadnie nam [tj. Barnimowi I], a druga połowa panu Hermanowi, biskupowi kamieńskiemu. Od zamku Camenz wzdłuż wody, która nazywa się Lususniza ( Łosośnica) , aż do Camenemuzst( nieistniejący most na Łosośnicy koło wsi Imno).”
W tej wzmiance gród występuje pod nazwą Camenz (Kamieniec). W późniejszych latach, jego nazwa zanika by w XVII wieku to miejsce pojawiło się pod nazwą „Schwedenschanze” – szwedzkie szańce. Nazwa ta wiązała się najprawdopodobniej z okresem panowania na tym terenie Szwedów. W XIX wieku miejsce to nazywano z kolei „Moskowiterschanze” – moskiewskie szańce, co wiązało się w wojnami napoleońskimi i stacjonowaniem prawdopodobnie na tym miejscu wojsk rosyjskich. Na mapach Hansa von Rapparda i późniejszych do 1945 roku występuje pod nazwą „Alte Schanze” -stare szańce czy też umocnienia.
fot. Zaznaczone grodzisko pod nazwą „Alte Schanze” na mapie z 1922 roku.
Na podstawie badań historycznych i zachowanych do dziś śladów możemy powiedzieć że wał otaczający w przybliżeniu był okrągły, co świadczyłoby o jego słowiańskim pochodzeniu. Do dziś przetrwał południowy fragment wałów, ten po północnej stronie drogi do Danowa, został na przestrzeni lat zniszczony i zniwelowany w wyniku prac rolnych. Wg badań posiadał wymiary około 84 x 64 metrów i wysokości dochodzącej do 5 m. Wał był wzmocniony kamieniem polnym, ale w czasie budowy drogi łączącej Gollnow (Goleniów) -Massow (Maszewo) został on wykorzystany do jej budowy. W trakcie badań archeologicznych w prowadzonych w XIX wieku natrafiono tu na drobne rozproszone fragmenty naczyń i przedmioty metalowe z okresu wczesnego średniowiecza.
fot. Widoczne obwałowania koło Budna, na dzisiejszej mapie LIDAR
W 1843 roku podczas wydobywania torfu w pobliżu opisywanego miejsca, na głębokości 1,5 znaleziono wykonaną z brązu szpilę/igłę o długości około 10 cm z okrągłą główką i z surowymi zdobieniami pochodzącą z epoki brązu i kultury łużyckiej. Artefakt ten został przekazany do muzeum w Szczecinie przez porucznika von Puttkamera.
Samo grodzisko datowane jest na IX-X wiek. Do jakiego plemienia należał gród ? nie wiadomo. Wiemy na pewno że w pobliżu tego grodu znajdował się kolejny, co wskazywałoby na utworzoną przez grody linię obronną. Mowa tu o pozostałościach po grodzisku w pobliżu wioski Imno. Znajduje się on na zachód od Imna, to dziś Wisielcza Góra, a do 1945 Galgenberg – Wzgórze Szubienic. Grodzisko to było większe, niż to koło Budna. W trakcie badań tego terenu przez niemieckich archeologów w XIX wieku, odkryto wał ziemny, który od strony zachodniej posiadał otwór o szerokości 7,6 m, w miejscu którego mogła istnieć brama. Wewnątrz wałów natrafiono na miejsca pochówku. Jednak duże ilości kamienia który się tam znajdował oraz wiele urn, zostało zniszczonych przy wydobyciu kamienia potrzebnego do budowy drogi Goleniów-Maszewo. Odnaleziono tylko duże ilości odłamków naczyń i ludzkie kości rozrzucone po terenie grodziska. Według naocznego świadka urny znajdowały się na głębokości około 40 cm, otoczone kręgiem mniejszych kamienie i przykryte płaskim kamieniem.
fot. Widoczne miejsce gdzie znajdowało się grodzisko koło Imna
Ostatnie badania archeologiczne w miejscu obu grodzisk przeprowadzono w 1994 roku przez polskich archeologów. Badania te potwierdziły wcześniejsze odkrycia, ale i pokazały potrzebę większych i poważniejszych badań tych terenów.
W naszym powiecie znajduje się wiele pozostałości grodów czy tez warowni. W/w opisane tworzą wyraźną linię obrony czy też strażnic Budno-Imno- Maciejewo-Krzywice-Niewiadowo-Żychlikowo. Szkoda że o większości z nich bardzo mało wiemy. Niestety nie zachowało się zbyt dużo dokumentów ich dotyczących. Może w przyszłości uda mi się jeszcze na coś trafić to oczywiście dopiszę.