Wiejkowo (do 1945 Gross Weckow)

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1299 roku, kiedy to wymieniane jest pod nazwą Weicowe. Nazwa wsi pochodzi od pomorskiego imienia Woyko, ale i jest spotykane w języku polskim jako Wojko, co jest zdrobnieniem od staropolskich imion Wojmir i Wojsław.

fot. Wiejkowo z drona. Zdjęcie Michał Janda

fot. Pałac w Wiejkowie w połowie XIX wieku. Zdjęcie z fotopolska.eu

Wiejkowo razem z Siniechowem było starym lennem rodu von Güntersberg. W 1482 roku Klaus Güntersberg, dziedziczy Wiejkowo. W 1628 roku opodatkowane zostały 4 udziały, 6 zagrodników, 2 młynarzy i 4 owczarzy. W 1649 wymieniane są nazwiska 4 chłopów i 5 parobków.

fot. Widok na główną ulicę. Zdjęcie Wojciech Janda

W dniu 2 sierpnia 1707 roku podpisano umowę na mocy której Eckhardt Henning von Güntersberg, sprzedał swój udział B w Wiejkowie i w udział B w Siniechowie Wilhelmowi Friedrichowi von Flemming z prawem odkupu. Oba majątki Wiejkowo B i Siniechowo B, zostały odkupione od syna Wilhelma Friedricha von Flemming, Wilhelma Sigismunda von Flemming w dniu 5 października 1753 roku przez najstarszego syna Eckhardta Henninga von Güntersberg, Ernsta Georga von Güntersberga. Majątek, który w międzyczasie został przekształcony w własność dziedziczną wolną od ciężarów lennych, przeszedł w 1788 roku na kapitana Nikolausa Hermanna Friedricha von Below, ożenionego z Barbarą Benigną Julianą Zophie z domu von Giintersberg, a później na prałata Carla Christiana Philippa von Berg, od którego w 1842 roku otrzymała go jego córka Alexandrine, zamężna z tajnym radcą sprawiedliwości Friedrichem Wilhelmem Albertem von Plötz.

fot. Pałac w Wiejkowie na początku XX wieku. Zdjęcie z fotpolska.eu

W 1780 roku we wsi istniały 3 folwarki, 2 owczarnie, młyn wietrzny, 16 domów i mieszkało tu 4 chłopów, 3 zagrodników, jeden rybak, nauczyciel. W 1820 roku połączono 3 majątki z owczarniami i ziemią chłopską. W wyniku tego chłopi zostali przesiedleni do Siniechowa. W 1870 cały majątek posiadał powierzchnię 2789 mórg.

Do maja roku 1945 dobra te należały do rodziny von Plötz. Wyżej wymieniany Friedrich Wilhelm Albert von Plötz w roku 1842 wybudował w miejscu istniejącego do tej pory ryglowego dworu, pałac w stylu neorenesansowym. Jego budowniczym był dyrektor Szkoły Przemysłowej w Szczecinie, Eicksen. Pałac rozbudowano pod koniec XIX wieku o dobudówkę i taras.  Po Wilhelmie wymieniany jest Paul von Plӧtz (1839-1915), który był dyrektorem krajobrazowym i majorem w stanie spoczynku. Ostatnim właścicielem był Albrecht von Plӧtz (1872-1945).

fot. Ruiny pałacu w Wiejkowie – marzec 2026. Zdjęcia Michał Janda

Do Wiejkowa należały okoliczne osady i posiadłości: Wiejkówko, owczarnia w Wiejkowie- dziś Jagniątkowo, młyn wodny i Schäferhof.

fot. Budynki gospodarcze owczarni w roku 1939. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Owczarnia (Schäferei Gross Weckow) znajdowała się przy drodze z Wiejkowa do Wolina, a dziś to osada Jagniątkowo. Znajdowały się tam trzy długie budynki usytuowane wzdłuż drogi po zachodniej stronie. Po stronie wschodniej znajdował się dom mieszkalny owczarza oraz dom czeladny dla pracowników. W 1939 roku trzy wymieniane budynki gospodarcze były konstrukcji ryglowej z wypełnieniem glinianym i ceglanym, kryte strzechą.  Według wykazów w tej owczarni w roku 1892 hodowano około 2000 owiec na około 90 hektarach łąk i pastwisk. Na początku XX wieku zmieniono profil hodowli. Przewagę uzyskała hodowla bydła i trzody chlewnej, a ilość hodowanych owiec spadła do 700 sztuk. Po II wojnie światowej, osada przeszła pod zarząd Państwowych Nieruchomości Ziemskich, a następnie PGR-ów. Budynki należały do KPGR w Wolinie – Zakład Rolny w Wiejkowie. W 1964 roku w wyniku pożaru spłonęły zabudowania gospodarcze i nie zostały odbudowane.

fot. Mapa ówczesnej owczarni Schäferei Gross Weckow, dziś Jagniątkowo

W Wiejkowie znajduje się kościół wzniesiony w roku 1842 na miejscu spalonego w 1840 roku. Dziś to kościół katolicki pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, należący do parafii w Wolinie.

fot. Kościół w Wiejkowie rok 2021. Zdjęcie Wojciech Janda

Po lewej stronie drogi jadąc od Wiejkówka, znajduje się nieczynny cmentarz ewangelicki. Założono go w pierwszej połowie XIX wieku. Dziś teren jest zarośnięty, bez nagrobków i paroma pozostałościami po podstawach krzyży. Drugi cmentarz – rodowy rodziny von Plötz, znajdował się na południe od wioski. Założono go na przełomie XVIII i XIX wieku. Niestety dziś pozostały ruiny grobowca rodzinnego. Trzeci cmentarz znajdował się wokół kościoła. Znajdował się na nim również grobowiec rodziny von Güntersberg i von Below.

fot. Pozostałości grobowca von Plötz- marzec 2026. Zdjęcie Wojciech Janda

W maju 1939 roku we wsi było 77 budynków i mieszkało 336 mieszkańców, a z osadami 372.

Po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu tych ziem przez Rzeczpospolitą, miejscowość otrzymała zgodną z rysem historycznym nazwę Wiejkowo.

W pałacu po 1945 roku mieściły się biura PGR-u, klub, świetlica, a także szkoła. Pod koniec lat 70-tych XX wieku stał nieużytkowany i popadał w ruinę. Obecnie w rękach prywatnych. W roku 2021 we wsi mieszkało 296 mieszkańców.

fot. Mapa Wiejkowa z 1938

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *