Kategoria: Powiat goleniowski

Wieś położona ok. 11 km na północny wschód od Maszewa przy lokalnej drodze Bagna – Nastazin.

Wieś powstała w czasie średniowiecza na skrzyżowaniu starej drogi Dobra Nowogardzka – Stargard z drogą do Chociwla. Ziemie rycerskie we wcześniejszym okresie podzielone były na 2 części: A) lenno rodu Dewitz z dwoma niewielkimi folwarkami, 9 zagrodami chłopskimi, karczmą, kuźnią i 3 chałupnikami. Ponadto 1,5 zagrody tworzyło tu tzw. „mały folwark”. B) 8 zagród należących do różnych okolicznych majątków. Brak jest sprecyzowanych dat wyjaśniających zmiany własnościowe. Wiadomo, że już w XVIII w. swoje zagrody chłopi, w większości, posiadali na własność a 3 zagrody z lenna Dewitz należały do szpitala w Dobrej Nowogardzkiej.  

W 1872 r. wieś składała się z 17,5 zagród chłopskich – w tym była karczma i kuźnia, 2 chłopi na ziemi kościelnej oraz 1 osadnik. Trzy zagrody nadal należały do szpitala. Całość ziemi we wsi – to 4 526 mg. Było tu 57 budynków mieszkalnych, 3 rzemieślnicze i 67 innych: wśród nich pastorówka i szkoła. W 1932 r. wieś posiadała 1 165 ha gruntów, 73 budynki mieszkalne, 84 gospodarcze. W 1939 r. w Mokrem było 20 zagród po 22 – 60 ha.

fot. Kościół w Mokre, rok 1932

fot. Kościół w Mokre, rok 2019

fot.Wnętrze kościoła

 Po 1945 r. wieś utrzymała charakter wsi rolników indywidualnych.

fot. Pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi w czasie I WŚ

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1872- 507 mieszkańców

1932- 428 mieszkańców

Mapa Mokre przed 1945 rokiem

Źródło:www,maszewo.pl,własne

Ta niewielka wieś położona jest ok. 5 km na płn.-wsch. od Maszewa, poza znaczącymi traktami komunikacyjnymi. Dojazd do wsi od lokalnej drogi Dębice-Godowo.

 Data założenia wsi nie jest znana, można jednak domniemywać, że powstała najpóźniej w wieku XIX. Świadczy o tym m.in. wykształcony w pełni układ wsi dokumentowany przez materiał kartograficzny z 1890 r. Pierwsza wzmianka o miejscowości, w dostępnych źródłach historycznych dotyczy roku 1932 i informuje, że ówczesny areał wsi wynosił 202 ha. Wieś zamieszkiwało wówczas 96 mieszkańców, którzy użytkowali 14 budynków mieszkalnych i 16 gospodarczych. W 1939 roku była to wieś chłopska z 20 zagrodami po 22 – 60 ha.

 Po 1945 r. wieś rolników indywidualnych.

Mapa Maszewka przed 1945 rokiem

Źródło: www.maszewo.pl,własne

Wieś jest położona w odległości 11 km w kierunku północno-wschodnim od Maszewa, przy drodze nr 106 w kierunku Nowogardu.

W średniowieczu wieś była lennem rodu rycerskiego – prawdopodobnie Walslebe. W 1493 r. potwierdzone jest tu istnienie kościoła parafialnego. W XVII w. wieś należała do domeny w Maszewie. Spis majątku domeny w 1682 r. wykazuje istnienie kościoła ryglowego z takąż wieżą, krytą gontem.

W 1691 r. w Korytowie była owczarnia (folwark), gospodarstwo sołtysa, 10 gospodarstw chłopów pełno rolnych, 4 zagrodnicze, ponadto karczma i kuźnia. Folwark został w 1857 r. wydzierżawiony, a w 1824 rozparcelowany pomiędzy miejscowych chłopów. Utworzono wówczas 1 duże gospodarstwo o areale 143 mg – jako folwark gminy wiejskiej, resztę gruntów podzielono na 17 równych części. W 1820 r. na miejscu starego kościoła wybudowano nowy, kamienny. W 1872 r. w Korytowie, w następstwie dalszych podziałów i parcelacji, było już 48 gospodarstw, ponadto istniało 48 budynków mieszkalnych, 4 przemysłowe (rzemieślnicze) oraz 61 innych zabudowań. Była też szkoła i ekspedycja pocztowa. Folwark będący w prywatnym posiadaniu, aż do połowy XIX w. Podlegał on gminie wiejskiej, a jego ostatnim właścicielem był nadleśniczy. W 1932 roku w Korytowie było 59 budynków mieszkalnych, a gospodarczych 68.

Wieża kościoła po wojnie została rozebrana.

fot. Zdjęcie z 1949 roku, jeszcze wieża stała. Zdjęcie zakupione na www.fotomemoria.pl

Obok kościoła stoi pomnik, poświęcony poległym mieszkańcom wsi w czasie IWŚ.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1872- 333

1932- 339

Mapa Korytowa przed 1945 rokiem

Źródło: www.maszewo.pl, własne 

Jenikowo położone jest ok. 10 km na północny wschód od Maszewa, przy drodze nr 106 w kierunku Nowogardu.

W dostępnych materiałach historycznych brak jest informacji o wczesnych dziejach Jenikowa. Z układu wsi wnioskować można jednak, że posiadała średniowieczny rodowód.

Była prawdopodobnie wsią szlachecką, gdyż w XVIII w. należała do domeny państwowej. Dzięki domenie zbudowano w 1722 r. kościół. Współcześnie z tego kościoła zachowała się tylko wieża. W drugiej połowie XIX w. odnotowane jest istnienie folwarku będącego własnością gminy wiejskiej. Folwark – prawdopodobnie wcześniejszy czasowo – założony był na planie czworoboku z budynkiem bramnym „według sztuki frankońskiej”. Zagrody chłopskie w większości miały analogiczne rozplanowanie i zabudowę w konstrukcji ryglowej. W 1898 r. wzniesiono nowy kościół w Jenikowie.

fot. Organy Grunberga z oryginalnym numerem 398 i rokiem 1897 czyli datą ich produkcji i montażu w kościele w Jenikowie

W latach 20. XX wieku nastąpił znaczny rozwój wsi i folwarku. Była tu wówczas mleczarnia, krochmalnia, browar i niewielka elektrownia wodna. W 1914 i 1920 r. odnotowano istnienie 9 zagród po ok. 50 ha oraz folwark o wielkości 128 ha. Nagminnie wówczas likwidowano budynki szkieletowe, przebudowując zagrody. W 1923 roku były w Jenikowie 62 domy mieszkalne, 82 gospodarcze. W 1939 roku wieś liczyła 13 zagród po 24 – 66 ha oraz 2 zagrody po 128 ha. Liczba drobniejszych siedlisk nie jest znana. Areał ziemi we wsi wynosił 1227 ha.

fot. Budynek parafii

Koło kościoła stoi pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi w czasie I WŚ. W latach 60-tych XX wieku, został zabudowany kapliczką. W listopadzie 2019 roku z inicjatywy Goleniowskiego Stowarzyszenia Eksploracji Historycznej ” Biały Grosz” rozebrano kapliczkę i odsłonięto pomnik. Nowa kapliczka jest już budowana tuż koło pomnika.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1923-381 mieszkańców

1939 – 357 mieszkańców

Mapa Jenikowa przed 1945 rokiem

Źródło: www.maszewo.pl. własne

Wieś położona jest w odległości 7 km na północ od Maszewa, przy szosie Maszewo – Redło.

Godowo to stare lenno biskupów kamieńskich – w średniowieczu podzielone było pomiędzy trzy rody rycerskie: von Massow, von Dosse i von Mildenitz. Już w XIV w. 2/3 Godowa należało do miasta Maszewa, a całość – od 1628. Od XV wieku wzmiankowany jest kościół. W końcu XVII w. między mieszkańcami tej wsi, a miastem toczyły się spory o prawa dzierżawne. W roku 1811 ustalono wielkość gruntów i czynszów (zatwierdzone w 1822). Wieś miała wówczas 8 gospodarstw pełno rolnych (w tym karczmarza), jedno półrolnicze, 4 zagrodnicze, ponadto 2 zagrody chałupnicze i dom pasterza. Podatki płacono Kamerze w Maszewie. W latach 1824-28 za zezwoleniem Kancelarii Królewskiej uwłaszczono chłopów, nadając im już użytkowane ziemie.

Gospodarstwa chałupnicze i mniejsze własności podniesiono do wielkości gospodarstw pełno rolnych. Liczba właścicieli gruntów wzrosła do 46. Utworzono również posterunek policji. W 1872 r. było w Godowie 49 budynków mieszkalnych, 3 przemysłowe (rzemieślnicze) oraz 75 innych – wśród nich szkoła i budynki instytucji kościelnych. W 1932 r. do wsi należało 591 ha gruntów. Wśród 112 budynków 54 było budynkami mieszkalnymi.

W miejsce gotyckiego kościoła wzniesiono w 1863 r. kamienny kościół neoromański. Po pierwszej wojnie światowej w kościele umieszczono tablicę z nazwiskami mieszkańców wsi którzy polegli na frontach I wojny światowej.

Obecnie tablica została wymontowana z ramy i umieszczona na strychu kościoła.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1932 – 274 mieszkańców

Mapa Godowa przed 1945 rokiem

Źródło: www.maszewo.pl, własne

Wieś leży na zachód od Maszewa, przy drodze łączącej Radzanek z Danowem.

W końcu XIX wieku w miejscu obecnej wsi, na jej płn.-wsch. znajdował się folwark. Został on założony w 1756 roku jako gospodarstwo pomocnicze majątku Budzieszowce przez właściciela dóbr von Perbandta. W 1872 roku był on w posiadaniu rodu Maass i znajdował się tam jeden dom mieszkalny, w którym mieszkało 10 osób.

Wieś została założona na osi płd.wsch – płn.zach. i powstała w roku 1890 jako wieś parcelacyjna. Wszystkie budynki znajdujące się w wiosce pochodzą z początku XX wieku. Na północ od wsi po wschodniej stronie drogi do Budzieszowic znajduje się cmentarz, założony na początku XX wieku. Najstarsze czytelne daty pochówku pochodzą z 1913 roku.

Mapa Dobrosławiec przed 1945 rokiem

Źródło: własne, Biuletyn Maszewski

Wieś położona jest 6 km na północny wschód od Maszewa, przy drodze nr 106.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1339 r. W XV w. wieś była lennem rodu Wager i Mildenitz. W 1550 r. ród Wager odkupił i połączył obie części majątku. Pierwotnie wieś nazywała się Faulen Benz.

 W XVII i XVIII wieku dobra były wielokrotnie dzielone w wyniku sukcesji pomiędzy członków rodu. W 1777 rozdrobniony majątek scalił A.F. Wager, który przeprowadził meliorację gruntów i wybudował wiatrak. Poczynając od roku 1795 przez cały wiek XIX majątek 10 razy zmieniał właścicieli. Dopiero z chwilą kupna, w roku 1872, przez Carla Hellera, majątek zaczyna przeżywać okres rozkwitu. W tymże roku było tu 16 budynków mieszkalnych, młyn wodny oraz 13 innych zabudowań. Dnia 28 listopada 1884 roku rodzina Heller dokonuje zmiany nazwy wsi na Eichenwalde. W roku 1892 we wsi była już gorzelnia i cegielnia, a zespół folwarczny uległ znaczącej rozbudowie. Między rokiem 1905 a 1914 dokonano parcelacji ziem dworskich. Powstały wówczas nowe kolonie. W 1914 roku folwark, własność E. Stock’a, określono jako resztówkę. Ostatnim właścicielem przed 1939 rokiem był K. Winter; areał ziem folwarcznych wynosił wówczas 302 ha.

W XV w. we wsi wzniesiono kościół. W roku 1872 do wsi należało 830 mg ziemi; gospodarstw pełno rolnych było 6, zagrodniczych 8 i 3 chałupnicze. Wieś miała 13 budynków mieszkalnych oraz szkołę. Liczba mieszkańców wynosiła 131 osób. W początkach XX wieku wieś rozbudowała się w wyniku wspomnianych parcelacji gruntów folwarcznych. W latach 30. XX wieku w Dębicach było 76 budynków mieszkalnych, 106 gospodarczych.

W czasie wojny kościół uległ zniszczeniu, a na jego miejscu w latach 70. wybudowano nową świątynię, wg projektu pani Tymczyszyn. Jest to kościół na planie prostokąta, kryty dwuspadowym dachem z oszklonymi szczytami, które są jedynym oświetleniem wnętrza. Strop kościoła jest odkryty do połaci dachu 2-spadowego. Na osi szczytu wschodniego znajduje się przypora pełniąca również funkcję dzwonnicy. Do południowej ściany kościoła dobudowano budynek pełniący funkcje kancelaryjno-katechetyczne. Nowy kościół pw. Świętej Rodziny poświęcił 12.VI.1983 ks. bp Jan Gałecki.

fot. Obelisk poświęcony poległym mieszkańcom wsi Dębice ( Eichenwalde) w czasie I WŚ

W latach 1945-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Dębice

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1872 – 200 mieszkańców

1925 – 503 mieszkańców

1938 – 507 mieszkańców

2006 – 900 mieszkańców

Mapa Dębic przed 1945 rokiem

Wioska leży w odległości 4 km od Maszewa, przy drodze wojewódzkiej nr 141.

Pierwsza wzmianka o wsi w dokumentach pochodzi z 1493 roku. W 1580 roku wieś ta została odnotowana w wykazie dóbr hrabiego von Eberstein. W danych z 1628 roku część majątku wchodzącego w skład wsi była w posiadaniu członków rodów von Stettin i von Flemming. Po wygaśnięciu rodu Eberstein, wieś Darż przejęta została przez domenę. Miał wówczas wielkość 1433 mórg. W spisach z 1749 roku domena składała się z wsi, folwarku i młyna w Darżu.

Wieś Darż była wsią rycerską, potem domenalną. W XVII wieku liczyła 18 gospodarstw chłopskich i 2 zagrodników. W 1815 roku gospodarstwa stały się własnością dziedziczną. W 1872 roku we wsi było już 32 właścicieli ziemi. W 1825 roku młynarz J. CH. Pinno zakupił folwark i na jego ziemiach w 1840 roku założył dodatkowo folwark o areale 540 morgów nazwany Nowym Darżem. W 1844 oba folwarki zostały sprzedane. W 1851 zakupił je właściciel Parlina, W. F. Schumann. W ich posiadaniu Darż był do roku 1945. Około roku 1862 przebudowano część budynków majątku i wzniesiono nowe. W 1932 roku w Darżu znajdowało się 61 budynków mieszkalnych i 91 gospodarczych. Areał gruntów wynosił 1144 ha. Wśród zagród chłopskich wyróżniał się chłopski folwark wielkości 143 ha. Średniowieczny kościół, wzmiankowany w 1493 roku został rozebrany, a w 1885 wybudowano nowy. Areał majątku w wielkości 563 ha nie uległ zmianie do 1945 r.

W 1945 roku wieś znalazła się w granicach Polski. Po 1945 roku we wsi utworzono PGR, istniały tu także gospodarstwa rolników indywidualnych.

fot. Zniszczony pomnik poległych mieszkańców Darża w czasie I WŚ

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1905 – 276 mieszkańców

1932- 454 mieszkańców

2006- 376 mieszkańców

Mapa Darża  przed 1945 rokiem

Wieś jest położona ok. 8 km na południowy zachód od Maszewa.

Czas powstania wsi nie jest określony w dostępnych dokumentach. Z XVIII wiecznych informacji można wnioskować, że istniała już przynajmniej wiek wcześniej. W 1771 r. wzmiankowana była tutaj karczma. W 1784 r. niewielki folwark w Dąbrowscy należący uprzednio do miasta Maszewa został podzielony na 2 parcele (138 i 140 mg), które wydzierżawiono. Ilość zagród z tego okresu nie jest znana. W 1820 r. sprzedano wiatrak w Dąbrowicy młynarzowi. W 1827 r. 4 chłopów i 2 zagrodników nabyło na własność parcelę o wielkości 137 mg z dawnego rewiru leśnego Darż-Rożnowo. W 1872 r. wieś Dąbrowica wraz z należącym do gminy wiejskiej folwarkiem Swojcino liczyła 25 budynków mieszkalnych, 3 rzemieślnicze oraz 33 budynki inne, od których nie płacono czynszu. We wsi była również szkoła – dom zakrystiana, który był również nauczycielem. W tymże 1872 r. grunty gromadzkie o areale 2.065mg były w posiadaniu 20 właścicieli. W XIX w. zbudowany został istniejący obecnie, neoromański kościół.

O wcześniejszej świątyni brak wzmianek, aczkolwiek jest wysoce prawdopodobne, że takowa istniała. W 1932 r. do miejscowych rolników należało 532 ha gruntu a wieś liczyła 28 budynków mieszkalnych, 37 gospodarczych. W 1939 r. odnotowano istnienie we wsi 7 zagród chłopskich po 26-46 ha.

fot. Zabytkowy budynek straży pożarnej z 1910 roku

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

 1872- 212 mieszkańców

1932- 188 mieszkańców

Mapa Dąbrowic przed 1945 rokiem

Wieś położona jest 4 km na wschód od Maszewa.

Powstała zapewne w średniowieczu, choć w źródłach historycznych wzmiankowana jest dopiero w końcu XVII w. W 1692 r. znajdował się tu kościół (filia parafii w Bagnach), gospodarstwo sołtysie oraz 13 gospodarstw chłopskich, chłopskich których 10 należało do domeny, 3 stanowiły własność rycerską. Niewielka część rycerska była dodatkowo podzielona pomiędzy rody Wedel i Petersdorf. W 1696 r. wybudowano cegielnię pracującą na rzecz domeny. W 1715 r. w części domenalnej nadal było gospodarstwo sołtysie (dziedziczone i niepodzielne), 10 gospodarstw zagrodniczych (w tym kowala), zagroda karczmarza oraz ziemie należące do kościoła. Na część rycerską składało się 5 gospodarstw – własność rodziny Petersdorf. Jeszcze w XVIII w. zostały one wydzierżawione bądź sprzedane, wynika z tego, że w Bielicach nigdy nie było folwarku rycerskiego.

W 1804 r. chłopi wydzierżawili swoje gospodarstwa a nieco później wykupili je na własność. Wg danych z 1865 r. areał gruntów podzielony był pomiędzy 34 właścicieli. Budynków mieszkalnych było 44, rzemieślniczych 2 (kuźnia i wiatrak), innych – 57. Mieszkańcy opodatkowani byli na rzecz kościoła i zakrystiana – nauczyciela. W początkach XX wieku pojawia się duże, ok. 100 hektarowe gospodarstwo – własność rodziny Heller. Dane z lat 30. potwierdzają chłopski charakter wsi. Liczba budynków mieszkalnych – 46 i jest zbliżona do wielkości z połowy XIX w. Po 1945 r. wieś rolników indywidualnych.

Wszyscy mieszkańcy wsi byli protestantami. Ostatnim niemieckim pastorem był Herman Blumenbach

Po 1945 r. wieś rolników indywidualnych.

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat:

1865- 355 mieszkańców

1900- 253 mieszkańców

1905 – 265 mieszkańców

1930- 268 mieszkańców

1933- 257 mieszkańców

1939- 224 mieszkańców

Mapa Bielic przed 1945 rokiem