Kościół katolicki – Koniewo (do 1945 kościół ewangelicki w Kunow)

Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1288 roku, kiedy to należy do klasztoru cysterek z Wolina. W 1311 roku wymieniany jest proboszcz –„dominus Johannes”. Ówczesny kościół pw. św. Bartłomieja, wzniesiono po środku wsi, na terenie cmentarza. Jest to budowla średniowieczna, wzniesiona z kamienia polnego. W późniejszych latach rozbudowywana.

fot. Kościół w Koniewie. Zdjęcie Przemysław Budziak

fot. Widok na kościół z roku 1939. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Nowe części kościoła jak : górne części ścian, rozbudowa wschodnia, przypory, zachodni szczyt i dobudówka północna, wykonane są z cegły, częściowo tynkowanej. Generalnie ślady średniowiecznej budowli widoczne są w zachodniej, południowej i północnej ścianie. W XVI wieku przedłużono kościół w kierunku wschodnim.  W 1748 roku wykonano kosztorys, przygotowany przez mistrza budowlanego J.G. Damesa, dotyczący powiększenia i renowacji niszczejącego kościoła.

fot. Kościół w roku 1939. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

W latach 1749-1751 przeprowadzono remont i rozbudowę kościoła dzięki wsparciu finansowemu Erdmanna Joachima von Paulsdorfa z sąsiedniego Skoszewa. Dobudowano tzw. chór Paulsdorfów po stronie północnej, podwyższono muru o 3 stopy. Dokonano renowacji drewnianej wieży szachulcowej, odeskowanej, pochodzącej z XVII wieku. W 1754 roku pomalowano wnętrza ( polichromię sufitu), którego autorem był malarz C.H. Rosenberg z Quedlinburg (Kwedlinburg). W XIX wieku, ponownie odnowiono kościół. W 1939 roku usunięto empory z prezbiterium z okazji ustawienia nowego ołtarza autorstwa rzeźbiarza Flatha z Segebergu.

fot. Zdjęcia sklepienia w nawie autorstwa C.H. Rosenberga, zdjęcia z kolekcji Wojciech Janda

fot. Zdjęcia sklepienia z 1910 roku. Zdjęcia z portalu polona.pl

W ścianie zachodniej dwukrotnie uskokowy portal półkolisty, cofnięty szczyt rozczłonkowany przez środkową lizenę, kończącą się gładko pod wierzchołkiem szczytu oraz boczne blendy w kształcie ćwierć koła. Wyraźnie widoczne stare skosy szczytu. Ściana południowa: ponad starszym murem z kamienia polnego znajduje się nowszy mur ceglany, licujący z wewnętrzną stroną, przypory sięgają do zewnętrznego uskoku, częściowo odnowione. Wschodnie przęsło ściany północnej: od wewnątrz ostrołukowy, zamknięty portal łukiem koszowym, na zewnątrz w ryzalicie zwieńczonym barokowym gzymsem, na wschód od niego nisza z trójkątnym zamknięciem. W prezbiterium lekkie zwężenie muru od wysokości podokiennika do około 3/4 wysokości ściany. Wszystkie okna z łukiem koszowym, nowoczesne. W północnej ścianie dobudówki portal o łuku odcinkowym ze starymi, podwójnymi drzwiami. Dach o konstrukcji leżącej, kryty podwójną karpiówką.

fot. Rzut kościoła i wieży w skali 1:300 z roku 1939

Wieża posiada ściany o nachylonych słupach (zbieżne ku górze) z przechodzącymi pionowymi elementami. Wewnątrz krzyżowe stężenia, bez podziału na kondygnacje. Dzwony wiszą na najwyższym poziomie belek. Cofnięty, gontowy ośmioboczny hełm ostrosłupowy na płatwiach, u dołu którego znajduje się „fartuch” z desek wyciętych w kształcie lancetowatym. Na szczycie gałka i chorągiewka pogodowa.

fot. Elementy drewniane wieży- tzw. fartuch w Koniewie. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

We wnętrzu znajduje się płaski strop z widocznymi belkami. Polichromia sufitu wykonana w technice tempery: w nawie Wielka Doksologia w wykonaniu orkiestry anielskiej czyli „Te Deum Laudamus” — hymn ułożony przez św. Ambrożego, teksty na banderolach trzymanych przez aniołów. Na stropie dobudówki północnej, w podobnym stylu, Pieśń „Magnificat” czyli hymn uwielbienia Boga przez Marię według Ewangelii św. Łukasza 1,46. Bardzo dobrze zachowane. Namalowane w 1754 roku przez malarza C. H. Rosenberga z Kwedlinburga. W prezbiterium kilka wnęk ostrołukowych, odcinkowych i prostokątnych. Jedna z tych ostatnich (w północno-wschodniej części) przedzielona drewnianą obudową na dwie części, które wewnątrz są kolorowo pomalowane w motywy wici i liści farbą olejną. Jedna z nich z kunsztowną kratą z kutej stali i przedstawieniem Chusty św. Weroniki. Na elewacji północnej znajduje się zegar słoneczny.

fot. Zegar słoneczny znajdujący się na południowej ścianie kościoła. Zdjęcie Przemysław Budziak

fot. Widok na wnętrze kościoła. Zdjęcie Przemysław Budziak

fot. Piękne zdjęcie sklepienia. Zdjęcie Przemysław Budziak

fot. Jakby ktoś chciał szczegóły. Zdjęcia Przemysław Budziak

Na wewnętrznych ścianach kościoła znajdują się zacheuszki, upamiętniające konsekracje kościoła przez ówczesnego biskupa. Jest ich 6 sztuk, malowane brązowo-czerwoną farbą, Jest to krzyż równoramienny wpisany w okrąg. Malowania pochodzą z początku XVI wieku.

fot. Zacheuszki widoczne na ścianach w kościele. Zdjęcia Przemysław Budziak

W 1939 roku w kościele znajdowało się następujące wyposażenie:

Ołtarz

Mensa z kamienia polnego i cegły, tynkowana. Wysokość 1,23 m, szerokość 1,95 m, głębokość 1,10 m. Małe prostokątne wnęki po stronie zachodniej i południowej. Dotychczasowa, prymitywna nadstawa ołtarzowa została usunięta w 1939 roku wraz ze znajdującą się za nią emporą. Składała się ona z prostej ściany z desek, przed którą stały na postumentach dwie kolumny korynckie. W górnej części środkowego pola umieszczone było słońce cymbałowe z dawnych organów, na belkowaniu wazy, a w środku anioł z puzonem. Nadstawa sięgała aż do stropu dzięki ramie obciągniętej płótnem i była pomalowana na biało-niebiesko. Na belce z tyłu wyryta inskrypcja: „Johan bernt volbrecht 1781”.

Od 1939 roku nowa nadstawa: rzeźba reliefowa, wykonana w 1934 roku przez rzeźbiarza Otto Flatha z Bad Segeberg. Drewno wiązowe, wysokość 2,18 m: krzyż, po obu stronach którego znajdują się unoszące się postacie, które były darem rzeźbiarza dla gminy. Balustrada ołtarzowa z 1763 roku o prostym podziale płycinowym z dziewięcioma obrazami olejnymi z przedstawieniami wybranego, doświadczonego i odkupionego serca, z następującymi inskrypcjami:

  1. „Będę w Chrystusie wybrany” (serce leżące na księdze w pejzażu, ręka pisze na sercu: „Jezus”)
  2. „Będę przez Słowo oświecony” (ręka podaje sercu Biblię),
  3. „Będę przez Prawo zmiękczony” (serce leżące na bloku, uderzane młotem)
  4. „Będę poddany próbie” (ręka na łopacie trzyma serce w płonącym piecu).
  5. „Wzdycham” (mężczyzna w stroju z epoki niosący krzyż, ręka Boga podaje mu krzyż)
  6. „Zostanę wyzwolony” (krzyż w krajobrazie, na nim tablica, ręka Boga wymazuje widniejące na niej słowa „morte morieris” – śmiercią zginiesz)
  7. „Jem i piję” (Zmartwychwstały stojący na studni, mężczyzna w stroju z epoki łapie Jego krew do kielicha)
  8. „Jestem karmiony” (w otwartym krajobrazie leżące serce, dwie dłonie, dwie stopy i oko)
  9. „Bądź wierny aż do śmierci” (na sarkofagu dwa serca połączone obręczą, nad nimi dłoń Opatrzności z koroną)

fot. Obraz nr.1, zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

fot. Obraz nr.9. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Ołtarz ten spłonął w latach 60-tych XX wieku. Obecny ołtarz został przeniesiony z innego kościoła.

Ambona z 1781 roku

Znajduje się przy południowej ścianie. Wykonana z drewna sosnowego. Posiada ośmioboczny kosz na gładkiej podporze z dużymi wspornikami wolutowymi i ornamentem akantu. Kosz podzielony na gładkie płyciny, na krawędziach ciężkie woluty akantowe. Prosto profilowany daszek akustyczny z lambrekinami, zawieszony u sufitu, zwieńczony aniołem z puzonem stojącym na wolutach akantu. Malowana była na biało-niebiesko, dziś na biało – zielono.

fot. Ambona w kościele w Koniewie. Zdjęcia Przemysław Budziak

Ławki

Proste rzędy ławek z drewna sosnowego w nawie i na emporach. Boki i drzwiczki na emporze północnej z dawną malaturą: na brązowym tle zielone i białe wici roślinne, do tego napisy: „Ława Panien Pańskich”, „Ława Parobków”, „Ława Kobiet Służebnych”, „Ława Mężczyzn Służebnych”. Na tylnych ściankach kilka nazwisk, m.in. „Christian Mittag 1777” oraz wyryte: „C. H. Rosenberg Anno 1754”. Po 1945 roku ławki te usunięto. Pochodzenie obecnych nieznane.

fot. Widok na wnętrze kościoła w 1939 roku. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Empory

Wykonane z drewna sosnowego na gładkich podporach. Empora wschodnia do 1939 roku znajdowała się za ołtarzem. Niegdyś stały na niej organy.

  • Zachodnia empora posiadała schody malowane farbą olejną. Na parapecie w ośmiu prostokątnych polach o wymiarach 77 cm x 54 xm znajdują się herby przodków fundatora przebudowy Erdmanna Joachima v. Paulsdorf i Hyppolity Sophii v. Flemming: Paulsdorf, Flemming, Lepel, Brockhausen, Sallern i Alvensleben. Pod nimi znajduje się łacińska inskrypcja fundacyjna z 1751 roku:

„IN HONOREM DEI et ECCLESIAE ORNAMENTUM HOC AMBONIUM SUMPTIBUS PRAE NOBILISSIMI DOMINI LOCUM TENENTIS ERDMANNI IOACHIMI DE PAULSDORF PICTUM ANNO MDCCLI MENSE OCTOBRIS”. 1751.

„Na chwałę Boga i dla ozdoby kościoła, empora ta została pomalowana kosztem wielce szlachetnego pana namiestnika Erdmanna Joachima de Paulsdorf w roku 1751, w miesiącu październiku”

fot. Empora zachodnia w roku 1910. Zdjęcie z portalu polona.pl

fot. Szczegóły empory zachodniej. Zdjęcia Przemysław Budziak

Empora północna posiada wejście od wiatrołapu portalu północnego. Schody były malowane na czarno-biało. Na drzwiach wiatrołapu znajdowały się cztery symboliczne obrazy z sentencjami:

Koszący rolnik: „Patrzcie, jak pracowity jest wieśniak, zapomina o trudzie, ciężarze i potu. Kosa go męczy, lecz on widzi błogosławieństwo. O! Chciejmy i my rozważyć ten obraz w duchu”

Mężczyzna wskazujący na uschnięte drzewo: „Po co komu marnotrawne drzewo? Pan ogrodu rzecze: Co ono zawadza ziemi? Wycinać! Nie chcę go. Prośba ogrodnika brzmi: Panie! oszczędź jeszcze rok. Może wtedy ukaże ono owoce”

Pokój, stary człowiek w fotelu: „Jak tutaj znużony starzec wspiera swe zmęczone członki i siedzi w samotności, wzgardzony i bez sił, tak stanie się z tobą i ze mną z czasem. Uczcie się, ludzie, uczcie się właściwie rozumieć zbawienie dusz”

Starzec grzejący się przy kominku: „Bądź zawsze gotowy na śmierć i wyczekuj wieczności. Gdzie podziała się wiosenna radość? Gdzie są młode lata? Nadchodzi mróz, a w starości śmierć i mary”.

fot. Fragment empory północnej. Zdjęcie z portalu polona.pl

Balustrada północna podobnie jak zachodnia, była podzielona na pola o takich samych wymiarach. Od lewej strony znajdują się:

– Ofiarowanie Izaaka

– spleciony monogram fundatora z inskrypcją: „Anno 1751 dnia 10 września”

              – Drabina Jakubowa,

              – herb fundatora von Paulsdorf

              – herb von Knuth

              – herb von Lockstädt

              – herb von Flemming

              – herb von Schönleben

Pod polami z herbami znajduje się inskrypcja: „Ku ozdobie kościoła i na pamiątkę swoich błogosławionej pamięci rodziców i dziadków, kazał to prezbiterium wymalować wysoko urodzony Pan Caspar Henning von Knuth, pan dziedziczny na Klein-Weckow roku 1754”

fot. Szczegóły empory północnej. Zdjęcia Przemysław Budziak

Epitafia

Na północnej ścianie znajdowało się epitafium Henninga v. Knuth. Wykonane było z drewna sosnowego o wymiarach wysokość 2 m, szerokość 1,50 m. Był to wysokoowalny obraz środkowy, malowany farbą olejną na desce. Przedstawiał zmarłego Henniga w zbroi, w ramie laurowej trzymanej przez dwóch rycerzy. Całość była otoczona trofeami. Na dole znajdowała się tablica inskrypcyjna z złotymi napisami na czarnym tle:

„Wielmożny pan Henning von Knuth, Jego Elektorskiej Mości Brandenburgii dobrze ustanowiony wyższy wachmistrz, Pan Dziedziczny na Koppelin i Klein Weckow, urodzony w Podanzig dnia 4 listopada roku 1653, zmarł w Brukseli dnia 8 listopada roku 1693”

Epitafium zostało usunięte po 1945 roku, jego dalsze losy są nieznane.

fot. Epitafium Henniga von Knuthe w 1939 roku. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Tablice

  • Tablica nagrobna Christoffela. Stała w północnej dobudówce. Była wykonana z drewna dębowego, o wymiarach wysokość 1,03 m x szerokość 70 cm. Była to prosta tablica z złotą inskrypcją na czarnym tle: „Tutaj leży pochowany czcigodny i uczony Pan .y… … Christoffelow, odszedł z tego świata roku 1658 dnia drugiego kwietnia w wieku 75 lat”.
  • Tablica z inskrypcją budowlaną, wisząca nad zachodnią emporą. Posiadała wymiary 1,20 m x 1,02 m z złotymi napisami na czarnym tle:

„Bogu samemu na chwałę. Pod godnym pochwały panowaniem FRYDERYKA II, Wielkiego Króla Prus i Elektora: BRANDENB. Kościół ten został podwyższony o 4 stopy, powiększony przez przebicie ku północy, opatrzony nowym dachem, ławami i podłogą, roku 1750. Ozdobiony malowaniem stropu dzięki dobrowolnej składce parafii, roku 1754. Wówczas radcą urzędu w Stepnicy (Stepenitz) był PAN C. CASTNER. Pastorzy: PAN SAMUEL SCHMALTZ, emerytowany pastor; PAN MARTIN FRIEDERICH STAMMER. Adiunkt. Zakrystian: Mstr. Christoph Schauinsland. Przełożeni: Jacob Haetcke z Schincho, Christian Wietstock z Sager, Hans Grossnick z Conow, David Schmeling z Conow. Malarz C. H. Rosenberg, Saxo Quedlinburgensis.”   

Tablica herbowa znajdowała się na północnej emporze. Wykonana z drewna sosnowego, o wymiarach 90 cm x 2,7 m, malowana farbą olejną. Pod draperia znajdowały się trzy medaliony w ramie laurowej z herbami: po lewej von Heydebreck, w środku von Knuth, po prawej von Schöning. Poniżej znajdowała się namalowana inskrypcja: „Roku 1703. We wrześniu, Pan kapitan Caspar Gerth von Knuth kazał zbudować te ławy, a także umieścić tutaj herby rodowe swoje i swoich obu małżonek”

Kolejna tablica herbowa znajdowała się również na emporze północnej. Wykonana z drewna sosnowego, o wymiarach 1,60 m x 1,06 m. Była to malowana tablica w kształcie tarczy. W środku znajdował się dwugłowy orzeł, w tarczy sercowej herb von Knuth z napisem: „Jochim Hans Knudt 1678”. Po obu stronach orła herby przodków Knutha: Knuth, Witte, Manteuffel, Mellin, v. d. Osten, Plötz, Oppenborg, Sebaden, Gandtke, Brockhausen, Glasenapp, Weier, Massow, Wedel, Kretlow i Steinwehr.

fot. Tablica herbowa Jochima von Knuthe w 1939 roku. Zdjęcie z kolekcji Wojciech Janda

Ostatnia tablica herbowa znajdował się też na północnej emporze. Wykonana z drewna sosnowego, o wymiarach 1,55 m x 1,22 m. Również wykonana w takiej formie ja wyżej opisana tablica von Knuth. W środku znajdował się ukoronowany orzeł, w tarczy sercowej umieszczony był herb sojuszniczy Adam Knuth i Elisabeth Gandtke. Wokół znajdował się rodzinne herby przodków: Knuth, Witte, Plötz, Grape, Oppenburg, Segebaden, Manteuffel, Gandtke, Mellin, v. d. Osten, Abtshagen.

Wszystkie wymienione tablice i epitafia zostały usunięte po 1945 roku. Ich los jest nieznany.

W kościele znajdowało się dwanaście konsol na wieńce pogrzebowe, które były zawieszone na ścianach. Wszystkie posiadały inskrypcjami z lat: 1773, 1819, 1823, 1832, 1833, 1837, 1841, 1844, 1848, 1852, 1853.

fot. Rysunki konsoli pogrzebowych jakie znajdowały się w kościele w Koniewie

Na wyposażeniu oprócz ław dla wiernych, znajdował się bok ławy, ustawiony przy północnej ścianie. Wykonany był z drewna dębowego, o wysokości 1,34 m. Wykonano go dla Dla Dorotei Marii Last, z domu Engelke z Paulsdorf (Skoszewo), zm. 1886.

Kielich

Wykonany ze srebra pozłacanego, o wymiarach 27,5 cm x 12,3 cm. Posiadał stopę sześcioboczną, na krawędzi zdobioną wolutami i wycięciami, na krawędzi sznury pereł. Na polach stopy trybowane narzędzia Męki Pańskiej. Trzon gładki, sześcioboczny z sześciobocznym nodusem, w rotundach kolorowe kryształy górskie. Gładka czasza osadzona w ażurowym koszyczku z trybowanego ornamentu z figurami syren. Na czaszy grawerowany herb von Knuth z inskrypcją: : „ERNST CNUTH RITMEISTER HERNACH OBERSTER LEVTENANT ANNO 1634”  – „ERNST CNUTH, ROTMISTRZ, NASTĘPNIE OBERSTER LEUTNANT, ROKU 1634”

fot. Kielich i jego szczegóły w 1939 roku. Zdjęcia z kolekcji Wojciech Janda

Patena

Wykonana z pozłacanego srebra, o średnicy 19 cm, w komplecie razem z wyżej wymienionym kielichem. Na krawędzi znajdowało się grawerowane signaculum: Baranek z kielichem i chorągwią oraz grawerowana inskrypcja w języku czeskim: „LETHA PANIE 1614 NAKLADEM THOMASSE NOWAKA ADAMA DOSSKA IANA RICHTARZIE GEST TENTO KALICH VDIELAN KZADVSSY SWA TEHO DETRA A DAWLA WE WSY ZEWSSETA NA BVDAVCZY AWIECZNY DAMATKV” – „ W roku Pańskim 1614 kielich ten został wykonany kosztem Thomasa Novaka, Adama Dosseka i Jana Richtara dla kościoła św. Piotra i Pawła we wsi Sevšeta na przyszłą i wieczną pamiątkę”. Na spodzie punca z 1806 roku. Patena była prawdopodobnie łupem wojennym i została podarowana kościołowi przez Ernsta v. Knuth wraz z kielichem.

Misa chrzcielna

Wykonana z mosiądzu, o średnicy 36 cm, trybowana i grawerowana. Na dnie Chrzest Chrystusa w otoczeniu wici roślinnej i kwiatów. Na krawędzi biegnący wkoło ornament kwiatowy i inskrypcja: „ANNO 1670. HAT DIESES BECKEN. Fr. ANNA Schütten. He. IOH. Hammermeisters. PAST. EHELICHE Haußfraw GOTT undt dieser CONOW kirchen. Zu Ehren Geschencket” – „Roku 1670 misę tę podarowała na chwałę Boga i kościoła w Koniewie pani Anna Schütten, małżonka pastora Johanna Hammermeistera”

fot. Misa chrzcielna z kościoła w Koniewie. Zdjęcie z portalu polona.pl

Torebka na jałmużnę-dzwonek

Był to czarny aksamitny woreczek ze skórzaną podszewką, posiadał srebrną obręcz o średnicy 14 cm. Obręcz trzymana przez dwa anioły, a na woreczku znajdował się haft, wykonany srebrną nicią: herb sojuszniczy von Rinnie i von Knuth oraz inskrypcja „M C F v R gb v K” i data 1764.

Nakrycie ołtarza

Było zawieszone przy epitafium von Knuthów. Wykonane z czerwonego jedwabiu ze srebrnymi frędzlami i haftowanym monogramem: „C.H.v.P S.M.v.F. ANNO 1700.

Na wieży znajdowały się trzy dzwony. Jeden wykonany z brązu i odlany przez szczecińską firmę Voss w 1881 roku. Pozostałe dwa stalowe z roku 1924.

Oprócz wymienionego powyżej wyposażenia znajdowało się ponadto:

Podstawa średniowiecznej chrzcielnicy. Stała przed północno-wschodnim portalem. Wysokość 0,64 m, śr. 0,33 m. Wykonana z granitu. Posiadała okrągły, nieco zwężający się trzon, u góry i u dołu pierścienie.

Chrzcielnica drewniana, z początku XX wieku,

Upamiętnienie wojenne z lat 1813–15, drewniana tablica znajdowała się na północnej ścianie

Upamiętnienie wojenne 1914–18, tablica drewniana

Żyrandol mosiężny, koniec XIX w

Dwa świeczniki ołtarzowe, o wysokości 92 cm, wykonany z nowego srebra (alpak), z końca XIX wieku

Kielich z pateną, wykonany z  miedzi, posrebrzany z 1886 roku

Puszka na komunikanty, posrebrzana z 1872 roku

Patena wykonana ze pozłacanego srebra

Do dziś w kościele znajdują się ograny firmy Grüneberga ze Szczecina o numerze opus 620 z roku 1910. Oprócz nich znajdują się fisharmonia firmy Ernsta Hinkel z Ulm z początku XX wieku.

fot. Organy Grüneberga z Koniewa. Zdjęcie Przemysław Budziak

Do 1945 roku, był to kościół parafialny, posiadający kościół filialny w Wiejkowie. Do parafii należały ówcześnie miejscowości: Gaulitz (Gogolice), Gross Weckow (Wiejkowo), Klein Weckow (Wiejkówko), Kunow (Koniewo), Paulsdorf (Skoszewo), Sager (Zagórze), Schinchow (Sieniechowo).

fot. Kościół w roku 1910. Zdjęcia z portalu polona.pl

Po zakończeniu II wojny światowej i przejęciu tych terenów przez Rzeczpospolitą, kościół został przejęty przez katolików. W dniu 13 października 1946 roku został poświęcony pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej. Od 1957 r. jest kościołem filialnym parafii pw. Chrystusa Króla w Żarnowie. W owym czasie usunięto wszystkie epitafia oraz tablice, barierki przed ołtarzem, ławki. W latach 1991-1993 przeprowadzono konserwację malowideł na stropie nawy. Renowację przeprowadził Stefan Wójcik ze Słupska. W 1993 położono nową posadzkę z płytek lastrykowych w nawie, naprawiono i zaimpregnowano więźbę dachową, przełożono dachówkę i wymieniono instalację elektryczną. W 1996 pomalowano wnętrze kościoła i wykonano konserwację zacheuszków. W 1997 wykonano remont wieży: zaimpregnowano elementy drewniane, wymieniono zniszczone fragmenty pokrycia hełmu, wbudowano pod wieżę nową drewnianą kruchtę i ułożono w niej ceramiczną posadzkę.

fot. Zdjęcia kościoła w Koniewie. Autor zdjęć Przemysław Budziak

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *