Nieistniejący dom zarządcy w Buku (do 1945 roku: Böck)

Budynek domu zarządcy położony był na południe od pałacu. Był dawniej budynkiem mieszkalnym należącym do folwarku C.  Budynek rycerski opisywany był w inwentarzach z lat 1671 i 1691, jako budynek dwukondygnacyjny z muru pruskiego i cegły z dachem krytym dachówką. Do roku 1939 budynek uległ kilku przebudowom. Sądzono jednak, iż ściany zamykające dwa pomieszczenia piwniczne należały do pierwotnego budynku, który w roku 1696 został zastąpiony nowym budynkiem, który przetrwał do 1945 roku. Budynek ten do roku 1770, czyli połączenia majątków służył jako rezydencja zarządcy. Choć dom na zewnątrz prezentuje się skromnie, to wewnątrz, jak pokazuje rzut parteru (poniżej), poprzez różnorodne kształty sklepień ukazuje zaskakujące, wręcz można powiedzieć, bogactwo form. Budynek ten w latach 30-tych XX wieku, uznawany był za jedyny na Pomorzu z taką formą bogactwa. Prawdopodobnie głównym inwestorem tego domu był marszałek dziedziczny Ewald von Flemming. Ostatnim jego właścicielem był hrabia von Flemming – Schnatow ( ze Śniatowa).

fot. Dwór zarządcy w 1918 roku. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

fot. Rzut parteru z roku 1922, wykonany przez Lemckego

fot. Rzut pierwszego i drugiego piętra z roku 1939, wykonany przez Bronischa

Cały budynek był konstrukcji szkieletowej z drewna dębowego z ceglanym wypełnieniem. Zbudowany na planie prostokąta o wymiarach 20,7 x 13,8 m, z osobnym budynkiem kuchni połączonym z budynkiem głównym zakrytym przejściem. Budynek posiadał wysokie podpiwniczenia. Główne wejście z dobudówką znajdowało się na północnej ścianie budynku głównego. Po prawej stronie nad głównymi drzwiami znajdował się wyryty napis:

„ANNO 1696 GOTT MIT VNS GOTT BE: WARE DIESES HAVS VND ALLE DIE DA GEHEN EIN VND AVS”

„ROKU PAŃSKIEGO 1696 BÓG Z NAMI BÓG STRZEŻ TEGO DOMU I WSZYSTKICH KTÓRZY WCHODZĄ I WYCHODZĄ”

fot. Rysunek przedstawiający belkę z napisem

 Dach był czterospadowy z podwójnym pokryciem z dachówki karpiówki.

Pomieszczenia piwniczne podzielone były ścianami działowymi z kamienia. Sufity były płaskie z odsłoniętymi belkami. W mniejszym południowym pomieszczeniu piwnicznym, znajdowała się bogato profilowana belka z ośmiokątnym wspornikiem. Ściany zewnętrzne zbudowane były głównie z kamienia.

fot. W/w wspornik belki

fot. Wnętrze z malowaniami i poniżej data 1696 nad drzwiami. Zdjęcia z 1939 roku

Budynek był dwukondygnacyjny z mocno wykrojoną górną kondygnacją. Gzymsy i belki podtrzymujące strop były profilowane i częściowo zdobione. W korytarzu widoczne były belki stropowe ze zdobieniami na spodzie listew. Piętra były połączone klatką schodową. Płyciny schodowe pod poręczami były pomalowane motywami barokowymi. Również na piętrze w dwóch pokojach, belki i belkowe zakończenia są zdobione i pomalowane w ten sam sposób.

fot. W/w belki na piętrze

fot. Rysunki Bronischa z 1939 roku ukazujące fasadę północną i południową

Wewnątrz znajdowały się płytki ceramiczne w stylu empire*.  Na gzymsach znajdowały się zdobienia z motywem roślinnym przypominającym liście palmowe. Pod motywem biegł kolorowy fryz przedstawiający liście winorośli. Fryz ten znajdował się między dwiema misami wypełnionymi gruszkami.

fot. Zdjęcia domu zarządcy z 1939 roku. Górne wykonane od strony południowej, dolne od północnej

fot. Zdjęcie z kronik Flemmingów

fot. Rysunek dworu wykonany na początku XX wieku

fot. Budynek szkoły w roku 1918. Widokówka z kolekcji Wojciech Janda

Wokół pałacu znajdowało się kiedyś więcej budynków. Poniżej załączony plan Buku z zaznaczonymi obecnymi i nieistniejącymi budynkami z roku 1922. Liczbami na czerwono, na planie oznaczono budynki, które w roku 1922 w większości już nie istniały i oznaczają:

1 – Dom pasterski i robotniczy, rozebrany około roku 1870.

2 – Stodoła – rozebrana

3 – Owczarnia -rozebrana

4 – Stara studnia -w 1922 istniała, dziś zasypana

5 – Ruiny zamku – nie istnieją

6 – Duża stodoła – rozebrana około roku 1870

7 – Dom pasterski – rozebrany około 1850 roku

8 – Dom robotniczy- rozebrany około roku 1860

9 – Owczarnia -rozebrana około 1890 roku

10 – Stodoła dworska – rozebrana około 1880 roku

11 – Dom robotniczy – rozebrany około 1860 roku

fot. Plan z 1922 roku

*Empire: Styl architektoniczny i sztuki użytkowej, który powstał w okresie I Cesarstwa Francuskiego. Charakteryzuje się symetrią, prostotą form i inspiracją sztuką starożytną.

Tłumaczenie z języka niemieckiego -Tomasz Wetta

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *