{"id":914,"date":"2026-01-13T12:20:54","date_gmt":"2026-01-13T12:20:54","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=914"},"modified":"2026-02-26T08:50:17","modified_gmt":"2026-02-26T08:50:17","slug":"wegorza-do-1945-alt-fanger-i-neu-fanger","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=914","title":{"rendered":"W\u0119gorza (do 1945 Fanger)"},"content":{"rendered":"\n

Wie\u015b jest po\u0142o\u017cona w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci gminy, 9 km od Osiny. Po po\u0142udniowych obrze\u017cach miejscowo\u015bci przep\u0142ywa rzeka Stepnica. Dzisiejsza W\u0119gorza powsta\u0142o z po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch istniej\u0105cych do 01.04.1934 wsi: Alt Fanger i Neu Fanger, kiedy to przeprowadzono zmiany administracyjne i w ich wyniku po\u0142\u0105czono wsie, nadaj\u0105c im wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0119 Fanger.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. W\u0119gorza- rok 1934. Widoczny ko\u015bci\u00f3\u0142, staw, a po prawej stronie wg opisu zdj\u0119cia widoczne gospodarstwo \u00f3wczesnego gospodarza G. Viergutza. Zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wiadomo na pewno \u017ce w tej lokalizacji wcze\u015bniej istnia\u0142y osady pochodz\u0105ce z okresu epoki br\u0105zu, datowane na 1200 r. p.n.e. W trakcie przeprowadzonych w latach 30-tych XX wieku pracach archeologicznych przez niemieckich naukowc\u00f3w odnaleziono kurhany, a w nich naczynia gliniane i inne dary grobowe. Wszystkie odnalezione artefakty trafi\u0142y przed wojn\u0105 do Muzeum w Szczecinie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Prace archeologiczne w W\u0119gorzy -rok 1939, zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widoczne odnalezione w W\u0119gorzy artefakty: dary grobowe, naczynia gliniane, a w lewym dolnym rogu widoczny rysunek zwierz\u0119cia na jednym z naczy\u0144. Zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Cz\u0119\u015bciowo zachowana nasypu kurhanowego. Zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Jedno z odnalezionych naczy\u0144 w W\u0119gorzy. Zdj\u0119cie kolekcja Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pierwsze dane o wsi (Alt Fanger) si\u0119gaj\u0105 1770 oraz 1788 r. Osadzono tu wtedy 2 ma\u0142e gospodarstwa cha\u0142upnicze (trzecie gospodarstwo powsta\u0142o dopiero w roku 1817). Nast\u0119pne dane z 1872 \u2013 wg H. Berghausa \u2013 dotycz\u0105 roku 1805. Wed\u0142ug tego autora istnia\u0142o tu wtedy 5 zagr\u00f3d ch\u0142opskich, pe\u0142no rolnych (z czego jedno gospodarstwo nale\u017ca\u0142o do pierwszego we wsi so\u0142tysa), 1 gospodarstwo \u015bredniorolne oraz 4 zagrody cha\u0142upnicze (ma\u0142orolne), po\u0142\u0105czone z jednym gospodarstwem zagrodniczym. W tej cz\u0119\u015bci starej wsi istnia\u0142a te\u017c wydzielona niewielka dzia\u0142ka ko\u015bcielna o powierzchni 28 Mg (7 ha) nale\u017c\u0105ca do filii parafialnej parafii w Strzelewie (Strelowhagen).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia dzisiejszego gospodarstwa nr 58. Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z albumu by\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w wsi W\u0119gorza przed 1945 rokiem. Opublikowane dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Pani Justynie Zehner<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu lat 1806-1816 prawie wszyscy ch\u0142opi zostali dzier\u017cawcami swoich posiad\u0142o\u015bci na prawie dzier\u017caw wieczystych. Wie\u015b stanowi\u0142a domen\u0119 pa\u0144stwow\u0105 (od 1824 r. nale\u017ca\u0142a do Urz\u0119du Inwestytury w Nowogardzie). Wed\u0142ug danych H. Berghausa, w roku 1872 wie\u015b liczy\u0142a 24 gospodarstwa rolne z 25 budynkami mieszkalnymi i 36 budynkami gospodarczymi (wolnymi od op\u0142at podatkowych).  Area\u0142 wsi wynosi\u0142 2745 Mg (686 ha).<\/p>\n\n\n\n

Wie\u015b rycerska \u2013 Neu Fanger \u2013 nazwa ta zosta\u0142a wprowadzona w 1845 roku, wcze\u015bniej nazywa\u0142a si\u0119 Fanger Antheil.<\/p>\n\n\n\n

Obok domeny pa\u0144stwowej (Alt Fanger) istnia\u0142o, od II po\u0142owy XIV w. do pocz\u0105tk\u00f3w XIX w., stare lenno rycerskie. Lenno zasiedlono w cz\u0119\u015bci je\u0144cami w\u0119gierskimi (pochodz\u0105cymi prawdopodobnie z czas\u00f3w walk ks. Ka\u017aka Wo\u0142ogojskiego z Ludwikiem W\u0119gierskim w latach 1370-1377).W okresie od XVI do XIX wieku wielokrotnie zmienia\u0142a w\u0142a\u015bcicieli. Do pocz\u0105tku XVII wieku nale\u017ca\u0142a do rodziny von Luchten. Od XVII wieku wie\u015b nale\u017cy do rodziny von Schwan, kt\u00f3ra ufundowa\u0142a ko\u015bcielne dzwony, wisz\u0105ce do dzi\u015b w ko\u015bciele.  W roku 1804 dobra te zosta\u0142y zakupione przez wysokiego urz\u0119dnika kameralnego z Nowogardu \u2013 Gottloba Andreasa Waldemanna wraz z 3 ma\u0142orolnymi zagrodami. W ten spos\u00f3b dobra rycerskie przesz\u0142y w r\u0119ce mieszcza\u0144skie. W roku 1806 dobra odziedziczy\u0142 syn Gottloba \u2013 Friedrich Wilhelm Waldemann, kt\u00f3ry po kilku latach traci je ca\u0142kowicie na skutek rozrzutnego trybu \u017cycia. Nast\u0119pne dane \u017ar\u00f3d\u0142owe z roku 1826 r. m\u00f3wi\u0105, \u017ce omawiane dobra przesz\u0142y w drodze licytacji w r\u0119ce innych w\u0142a\u015bcicieli, m.in. Christlieba Ritter z Nowogardu. Ju\u017c w roku 1830, w ramach akcji parcelacyjnej, gospodarstwo zostaje podzielone na 19 nowych siedlisk rolnych. Za\u015b do roku 1836, w wyniku dalszej parcelacji \u2013 na 24 gospodarstwa rolne. W latach 1836-1845 nast\u0119puje dalsze rozdrobnienie ziemi by\u0142ego maj\u0105tku na 35 oddzielnych gospodarstw. Oko\u0142o roku 1872 nowa wie\u015b obejmowa\u0142a \u0142\u0105cznie 468 ha grunt\u00f3w rolnych.  Zabudowa to 41 budynk\u00f3w mieszkalnych oraz 42 budynki gospodarcze. Bezpo\u015brednio przed zako\u0144czeniem II wojny \u015bwiatowej we wsi mieszka\u0142a 464 osoby i by\u0142o 76 gospodarstw rolnych. <\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu wojny, tereny te wesz\u0142y w sk\u0142ad pa\u0144stwa polskiego. 28 czerwca 1946 W\u0119gorza wesz\u0142a w sk\u0142ad nowo utworzonej Gminy Strzelewo. Poza W\u0119gorz\u0105 do gminy Strzelewo nale\u017ca\u0142y wioski: Czermnica, Karsk, Ko\u015bciuszki, Redostowo, Strzelewo, \u015awierczewo. Gmina zosta\u0142a zniesiona 29 wrze\u015bnia 1954 wraz z reform\u0105 wprowadzaj\u0105c\u0105 gromady w miejsce gmin. Wraz z reform\u0105 administracyjn\u0105 z dnia 1 stycznia 1973 wie\u015b wesz\u0142a w sk\u0142ad nowej Gminy Osina.<\/p>\n\n\n\n

W roku 2021 we wsi mieszka\u0142y 324 osoby.<\/p>\n\n\n\n

W wsi znajduje si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny pw. \u015aw. Jana Chrzciciela \u2013 Wpisany do rejestru zabytk\u00f3w Nr rej. 453. XVIII w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 orientowany, posadowiony w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wsi. Link do opisu ko\u015bcio\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 W\u0119gorza (do 1945 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Fanger)<\/a><\/blockquote>