{"id":6226,"date":"2026-09-19T07:59:18","date_gmt":"2026-09-19T07:59:18","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=6226"},"modified":"2026-09-19T07:59:18","modified_gmt":"2026-09-19T07:59:18","slug":"kosciol-katolicki-gorki-do-1945-kosciol-ewangelicki-gorke","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=6226","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki G\u00f3rki (do 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki G\u00f6rke)"},"content":{"rendered":"\n

Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1369, kiedy to wymieniany jest proboszcz w G\u00f3rkach. W roku 1474 wymieniany jest Gerd Buggenhagen, kanonik kapitu\u0142y i proboszcz w G\u00f3rkach. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wsi na ma\u0142ym wzniesieniu po \u015brodku przyko\u015bcielnego cmentarza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u00f3rkach – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zbudowany z kamieni polnych, bez prezbiterium z zamurowanym portalem ostro\u0142ukowym, przy kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 kropielnica. Ko\u015bci\u00f3\u0142 prawdopodobnie pochodzi z XV wieku. W 1594 wymieniane s\u0105 w nim dwa dzwony. Grubo\u015b\u0107 mur\u00f3w starszej cz\u0119\u015bci budowli wynosi 1,15 m, natomiast cz\u0119\u015bci dobudowanej 0,72 m. Okna, z wyj\u0105tkiem zachodniej pary, kt\u00f3ra jest zamkni\u0119ta \u0142ukiem odcinkowym, s\u0105 prostok\u0105tne. Wi\u0119\u017aba dachowa z j\u0119tkami stoj\u0105cymi z XVIII wieku. Strop w ko\u015bciele p\u0142aski, odeskowany. \u00a0Przed 1945 rokiem ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada\u0142 wie\u017c\u0119 drewnian\u0105 z prze\u0142omu XVII\/XVIII wieku, kt\u00f3ra zosta\u0142a rozebrana po 1945 roku. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Plan ko\u015bcio\u0142a w skali 1:300 z roku 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na jej szczycie znajdowa\u0142 si\u0119 sze\u015bcioboczny he\u0142m, kryty \u0142upkiem, zwie\u0144czony kul\u0105 i krzy\u017cem. W latach 1853 i 1893 przeprowadzono remont wn\u0119trza. W 1922 roku odnowiono wie\u017c\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a przed 1945 rokiem:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a z o\u0142tarzem i ambon\u0105 -rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny posiada\u0142 malowan\u0105 na bia\u0142o nastaw\u0119 z ceg\u0142y. By\u0142a ustawiona na cokole z kamienia polnego. Posiada\u0142 wysoko\u015b\u0107 113 cm, szeroko\u015b\u0107 185 cm i g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 123 cm. Na \u015bcianie p\u00f3\u0142nocnej i tylnej znajdowa\u0142y si\u0119 nisze. Za o\u0142tarzem znajdowa\u0142a si\u0119 ambona o wysoko\u015bci 310 cm, wykonana z drewna d\u0119bowego. Jej konstrukcj\u0119 tworzy\u0142y po dwie zwi\u0105zane ze sob\u0105 kolumny ustawione na postumentach. Pomi\u0119dzy nimi, po\u015brodku, znajdowa\u0142 si\u0119 p\u0142asko prze\u0142amany, wystaj\u0105cy konsolowy gzyms. Po bokach, na wysokich coko\u0142ach, umieszczone by\u0142y figury \u015bw. \u0141ukasza i \u015bw. Marka, o wysoko\u015bci 50 cm. G\u00f3rne zwie\u0144czenie stanowi\u0142o belkowanie wygi\u0119te wok\u00f3\u0142 korpusu ambony, na kt\u00f3rego bokach sta\u0142y wysokie figury \u015bw. Mateusza i \u015bw. Jana.<\/p>\n\n\n\n

Na lewo od ambony znajdowa\u0142y si\u0119 drzwi prowadz\u0105ce na schody do ambony. Nad nimi znajdowa\u0142y si\u0119 obrazy olejne przedstawiaj\u0105ce Dobrego Pasterza oraz anio\u0142a w ob\u0142okach, trzymaj\u0105cego ksi\u0119g\u0119 z napisem \u201eGesetz und Evangelium\u201d. Na obramowaniu drzwi znajdowa\u0142y si\u0119 ornamenty z li\u015bci i akantu.<\/p>\n\n\n\n

Empora po\u0142udniowa \u2013 nie istnieje<\/strong>– nowa jest przebudowana<\/p>\n\n\n\n

By\u0142a wykonana z drewna sosnowego i d\u0119bowego. Sta\u0142a na trzech podporach, ich boki by\u0142y ozdobione ornamentami reliefowymi. Na dolnej p\u0142ycie widnia\u0142a data 1661<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Jedna z podp\u00f3r z ornamentem z ko\u015bcio\u0142a w G\u00f3rkach -rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ornamenty z podp\u00f3r w ko\u015bciele w G\u00f3rkach<\/em><\/p>\n\n\n\n

Empora zachodnia i p\u00f3\u0142nocna \u2013 nie istniej\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obie by\u0142y wykonane z drewna sosnowego z balustrad\u0105 o prostym podziale na pola. Ca\u0142o\u015b\u0107 pochodzi\u0142a z XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiecznik stoj\u0105cy \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z cyny o wysoko\u015bci 31 cm. Posiada\u0142 profilowan\u0105 tralk\u0119, ustawion\u0105 na okr\u0105g\u0142ym cokoliku z trzema kulistymi n\u00f3\u017ckami. Posiada\u0142 trzy stemple \u2013 1. Gryf i 2. Waga. Pochodzi\u0142 z XVII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. \u015awiecznik z ko\u015bcio\u0142a w G\u00f3rkach – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Stemple z \u015bwiecznika<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kielich \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany by\u0142 ze srebra, wewn\u0105trz z\u0142ocony, o wysoko\u015bci 23 cm. Posiada\u0142 owaln\u0105 czasz\u0119, okr\u0105g\u0142y trzon. Nodus i stopa by\u0142y ozdobione ornamentem z li\u015bci. Kielich pochodzi\u0142 z 1806 roku. Znajdowa\u0142 si\u0119 na nim grawerowany napis:<\/p>\n\n\n\n

\u201eAMANDUS ANDREAS LEVDZOW PASTOR 1726\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Kielich z ko\u015bcio\u0142a w G\u00f3rkach -rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Patena \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonana ze srebra, poz\u0142acana, o \u015brednicy 17 cm. Wyst\u0119powa\u0142a w komplecie z w\/w kielichem. Na brzegu posiada\u0142a wygrawerowane signaculum. Posiada\u0142a znak mistrza z 1806 roku.<\/p>\n\n\n\n

Dzban komunijny \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z cyny, o wysoko\u015bci 33 cm. Dzban w kszta\u0142cie lekyta \u2013 greckiego naczynia. Posiada\u0142 stylizowane li\u015bcie na stopie i szyjce i wygrawerowany napis – \u201eKirche zu G\u00f6rke 1834\u201d czyli Ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u00f3rkach 1834. Pod spodem by\u0142 znak anio\u0142a z literami G.K.<\/p>\n\n\n\n

Lejek \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z cyny o wysoko\u015bci 19 cm i \u015brednicy 14 cm. Posiada\u0142 wygrawerowane ornamenty \u2013 okr\u0119t po\u015br\u00f3d wici ro\u015blinnych oraz napis \u201eMihr 1767\u201d<\/p>\n\n\n\n

Dzban do chrztu -nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z cyny o wysoko\u015bci 22 cm w kszta\u0142cie lekyta, widnia\u0142 napis 1834.<\/p>\n\n\n\n

Misa chrzcielna \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonana z cyny, o \u015brednicy 27 cm. Lekko wgnieciona. Na spodzie znajdowa\u0142 si\u0119 stempel: Andreas Oestmann Stettin. Pochodzi\u0142a z XVIII wieku<\/p>\n\n\n\n

Dzwon \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z br\u0105zu o wysoko\u015bci i \u015brednicy 78 cm. Na szyjce i wie\u0144cu znajdowa\u0142y si\u0119 pier\u015bcienie, korona z wzorem w jode\u0142k\u0119. Pochodzi\u0142 z XIV wieku.<\/p>\n\n\n\n

Dzwon \u2013 nie istnieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z br\u0105zu, o wysoko\u015bci i \u015brednicy 68 cm. Wykonany w 1926 roku przez St\u00f6rmera w Erfurcie.<\/p>\n\n\n\n

Chrzcielnica<\/strong> \u2013 z 1893 roku<\/p>\n\n\n\n

Organy, prospekt i mechanizm<\/strong> z 1889 roku. By\u0142y to organy wykonane przez szczeci\u0144sk\u0105 firm\u0119 Gr\u00fcneberg. Posiada\u0142y numer opus 305.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a w G\u00f3rkach z organami i prospektem<\/em><\/p>\n\n\n\n

Krucyfiks o\u0142tarzowy<\/strong>, o wysoko\u015bci 63 cm z XIX wieku<\/p>\n\n\n\n

Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca<\/strong> poleg\u0142ych w latach 1866-1871, wykonana z drewna,<\/p>\n\n\n\n

Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca<\/strong> poleg\u0142ych w latach 1914-1918 w czasie I wojny \u015bwiatowej, wykonana z drewna. Wisia\u0142a na \u015bcianie p\u00f3\u0142nocnej,<\/p>\n\n\n\n

Puszka na komunikanty<\/strong>, wykonana ze srebra, o \u015brednicy 11,5 cm i wysoko\u015bci 5 cm, pochodzi\u0142a z 1859 roku,<\/p>\n\n\n\n

Blaszany he\u0142m i 2 lance<\/strong> \u2013 pozosta\u0142o\u015bci barokowego epitafium<\/p>\n\n\n\n

Do 1945 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 nale\u017ca\u0142 do parafii w Dobberphul (Dobropole) ale obs\u0142ugiwany by\u0142 przez parafi\u0119 w Jassow (Jarszewo). Patronat nad ko\u015bcio\u0142em do roku 1923 sprawowa\u0142a rodzina von K\u00f6ller z Rekowa. Po tym roku patronat zlikwidowano.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u00f3rkach – wrzesie\u0144 2026 rok – Zdj\u0119cia Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

W trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych w 1945 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zazna\u0142 \u017cadnych uszkodze\u0144. Po przej\u0119ciu tych ziem przez pa\u0144stwo polskie, ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zaadoptowany na magazyn pobliskiej sp\u00f3\u0142dzielni rolniczej. Jako magazyn funkcjonowa\u0142 do 1957 roku, kiedy to ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 przekazany przez Prezydium WRN, parafii w Kamieniu Pomorskim. Po kapitalnym remoncie, w dniu 17 grudnia 1967 roku, ko\u015bci\u00f3\u0142 po\u015bwiecono i przy\u0142\u0105czono do parafii kamie\u0144skiej jako ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. M.B. Cz\u0119stochowskiej. Od 9 maja 1971 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 fili\u0105 parafii z Jarszewie, a od 1985 roku fili\u0105 parafii w Benicach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 widoczny w powietrza-wrzesie\u0144 2026. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Niestety ca\u0142e zabytkowe wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a uleg\u0142o zniszczeniu lub kradzie\u017cy. Mimo braku tylu element\u00f3w, ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada zw\u00f3j niepowtarzalny klimat i na sw\u00f3j spos\u00f3b jest pi\u0119kny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a – wrzesie\u0144 2026. Zdj\u0119cia Wojciech Janda<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1369, kiedy to wymieniany jest proboszcz w G\u00f3rkach. W roku 1474 wymieniany jest Gerd Buggenhagen, kanonik kapitu\u0142y i proboszcz w G\u00f3rkach. Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wsi na ma\u0142ym wzniesieniu po \u015brodku przyko\u015bcielnego cmentarza. fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u00f3rkach – rok 1939<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[126,9,119],"tags":[],"class_list":["post-6226","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-kamien-pomorski","category-koscioly","category-powiat-kamienski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6226"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6226"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6252,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6226\/revisions\/6252"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}