{"id":5801,"date":"2026-05-02T15:18:07","date_gmt":"2026-05-02T15:18:07","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=5801"},"modified":"2026-05-02T15:18:08","modified_gmt":"2026-05-02T15:18:08","slug":"kosciol-katolicki-tarnowo-do-1945-kosciol-ewangelicki-w-grossenhagen","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=5801","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 Tarnowo (do 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Grossenhagen)"},"content":{"rendered":"\n

Obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 pochodzi z XIX wieku. Ale wiadomo, \u017ce ju\u017c wcze\u015bniej sta\u0142 w tym miejscu inny, z kt\u00f3rego pozosta\u0142a wie\u017ca wzniesiona z kamienia polnego, a pochodz\u0105ca z XVIII wieku. Mia\u0142a ona masywn\u0105 podstaw\u0119 z nadstaw\u0105 zako\u0144czon\u0105 barokowym he\u0142mem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posadowiono po \u015brodku wsi, na czworobocznej dzia\u0142ce, na kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 przyko\u015bcielny cmentarz ewangelicki. Ca\u0142y teren jest ogrodzony murem z kamienia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Tarnowie. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Jest to ko\u015bci\u00f3\u0142 jednonawowy z wie\u017c\u0105. Nawa jest przykryta p\u0142askim stropem. Nad wej\u015bciem od wschodu, wbudowana jest empora ch\u00f3rowa z balustrad\u0105 z pe\u0142nymi p\u0142ycinami. Empora wsparta jest dwoma drewnianymi kolumnami. Pod empor\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 schody i zakrystia. Ca\u0142a budowla wykonana z kamienia, a wie\u017ca jest pokryta tynkiem. Obok wej\u015bcia do ko\u015bcio\u0142a na wysoko\u015bci oko\u0142o metra znajduje si\u0119 kamie\u0144 z wyrytym monogramem: \u201eH.v.P 1832\u201d(Hermann Curt von Petersdorf), co mo\u017cna przyj\u0105\u0107 jako dat\u0119 wybudowania nowego ko\u015bcio\u0142a. Obecnie wie\u017ca jest pozbawiona g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci z he\u0142mem, a pozosta\u0142o\u015b\u0107 przykryto dwuspadowym dachem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 lata 30-te XX wieku. Zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku istnienia ko\u015bcio\u0142a, patronat nad nim posiada\u0142a rodzina von Petersdorf. Na pocz\u0105tku ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 parafi\u0105, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o gospodarstwo parafialne oraz dom wd\u00f3w po pastorach, pastor\u00f3wka, dom zakrystiana oraz szko\u0142a prowadzona przez zakrystiana. Oko\u0142o roku 1860 ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 fili\u0105 ko\u015bcio\u0142a w Speck (Mosty) z pastorem Hildebrandt. W owym czasie wed\u0142ug dokument\u00f3w, budynek ko\u015bcio\u0142a by\u0142 w dobrym stanie. W 1867 roku wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a, zosta\u0142a wyremontowana kosztem 100 talar\u00f3w. Oko\u0142o roku 1860 wybudowano w ko\u015bciele organy szczeci\u0144skiej firmy Gr\u00fcneberga o numerze opus 42.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w roku 1927- zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

W roku 1910 wed\u0142ug spisu dokonanego przez Hugo Lemckego w ko\u015bciele znajdowa\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

-trzy \u015bwieczniki o\u0142tarzowe, wykonane z cyny z podw\u00f3jn\u0105 miseczk\u0105 okapow\u0105, pochodz\u0105ce z po\u0142owy XVIII wieku<\/p>\n\n\n\n

– misa chrzcielna wykonana z mosi\u0105dzu, o \u015brednicy 43 cm. Na dnie wykonane metod\u0105 trybowania Zwiastowanie Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. Ca\u0142o\u015b\u0107 otoczona ozdobnym napisem minusku\u0142owym, a na kraw\u0119dzi znajdowa\u0142 si\u0119 t\u0142oczony ornament ro\u015blinny. Misa zosta\u0142a ufundowana w 1666 roku.<\/p>\n\n\n\n

– trzy dzwony:<\/p>\n\n\n\n

1. O \u015brednicy 70 cm, z dat\u0105 zapisan\u0105 majusku\u0142\u0105 oraz ma\u0142\u0105, wyra\u017an\u0105 gotycka minasku\u0142\u0105 o wysoko\u015bci 2,5 cm: \u201e Tuum <\/em><\/strong>\u273d ob <\/em><\/strong>\u2741 presidiu<\/em><\/strong>\u0304 <\/em><\/strong>\u273d virgo <\/em><\/strong>\u2741 campana <\/em><\/strong>\u2741 resonet <\/em><\/strong>\u273d ista <\/em><\/strong>\u273d Hinc <\/em><\/strong>\u2741 no<\/em><\/strong>\u0304 <\/em><\/strong>\u273d tonitrua <\/em><\/strong>\u2741 noceat <\/em><\/strong>\u273d cu<\/em><\/strong>\u0304 <\/em><\/strong>\u273d pulsatur <\/em><\/strong>\u273d ipsa <\/em><\/strong>\u273d ANNO <\/em><\/strong>\u273d DN<\/em><\/strong>\u0304I <\/em><\/strong>\u2741 M <\/em><\/strong>\u273d V <\/em><\/strong>\u2741 XVII <\/em><\/strong>\u2741 (1517)\u201d co mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107 :<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

 „Pod Twoj\u0105 obron\u0119, Dziewico, niech brzmi ten dzwon, aby st\u0105d nie szkodzi\u0142y gromy, gdy on sam bije. ROKU PA\u0143SKIEGO 1517.”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jako znaki rozdzielaj\u0105ce wyst\u0119puj\u0105 podw\u00f3jne lilie oraz rozety. Na p\u0142aszczu dzwonu znajdowa\u0142y si\u0119 umieszczone naprzeciw siebie, wysokie na 15 cm, wymodelowane figury: Chrystus jako W\u0142adca \u015awiata oraz Maria z Dzieci\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n

2. O \u015brednicy 62 cm, bez inskrypcji i oznacze\u0144<\/p>\n\n\n\n

3. O \u015brednicy 72 cm, odlany przez Johanna Heinricha Schmidta w 1708 roku w Szczecinie<\/p>\n\n\n\n

Po roku 1945 i przej\u0119ciu tych ziem przez Rzeczpospolit\u0105 w dniu 3 kwietnia 1946 roku, po\u015bwi\u0119cono ko\u015bci\u00f3\u0142 w obrz\u0105dku katolickim i od tego momentu jest to ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny pw. \u015awi\u0119tej Rodziny, nale\u017c\u0105cy do parafii pw. \u015bw. Antoniego w Ro\u017cnowie Nowogardzkim. Nie wiadomo w kt\u00f3rym roku rozebrano g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wie\u017cy i co sta\u0142o si\u0119 z dzwonami oraz pozosta\u0142ym przedwojennym wyposa\u017ceniem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Monogram wyryty na kamieniu obok wej\u015bcia do ko\u015bcio\u0142a. Inicja\u0142y wskazuj\u0105 na \u00f3wczesnego w\u0142a\u015bciciela Hermanna Curta von Petersdorf. Zdj\u0119cie Wojciech Janda <\/em><\/p>\n\n\n\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w ko\u015bciele znajduje si\u0119 oryginalny zabytkowy o\u0142tarz z pierwszej po\u0142owy XVIII wieku, wykonany w stylu barokowym i neogotyckim. W zwie\u0144czeniu o\u0142tarza umieszczono predell\u0119 pochodz\u0105c\u0105 prawdopodobnie z barokowego o\u0142tarza poprzedniego ko\u015bcio\u0142a. O\u0142tarz wykonany jest z drewna i posiada wymiary: wysoko\u015b\u0107 2,80 m i szeroko\u015bci 85 cm. Skrzyd\u0142a boczne maj\u0105 form\u0119 ostro\u0142ukowej arkady. Zwie\u0144czaj\u0105ca o\u0142tarz barokowa prudella posada p\u0142askorze\u017ab\u0119 z dwiema postaciami anio\u0142\u00f3w po bokach znajduj\u0105cej si\u0119 po \u015brodku sceny Ostatniej Wieczerzy. W okresie powojennym w \u015brodkowym polu umieszczono obraz \u015awi\u0119tej Rodziny, a w skrzyd\u0142ach, gipsowe figury \u015bwi\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na o\u0142tarz i ambon\u0119. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Empora ch\u00f3rowa i zakrystia. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Prudella sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch przedstawie\u0144 po bokach w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 uskrzydlone postacie trzymaj\u0105ce po lewej stronie \u2013 tabliczk\u0119 z dziesi\u0119ciorgiem przykaza\u0144, a po prawej otwart\u0105 ksi\u0119g\u0119. Lewa posta\u0107 to starzec z brod\u0105, a prawa to m\u0142odzieniec o d\u0142ugich w\u0142osach. Przedstawienie to symbolizuje prawdopodobnie Prawo i Ewangeli\u0119. W \u015brodkowej scenie przedstawiono Chrystusa i Aposto\u0142\u00f3w zasiadaj\u0105cych przy p\u00f3\u0142kolistym stole. Chrystus praw\u0105 r\u0119k\u0105 podaje Aposto\u0142om chleb. Na lewym ramieniu Zbawiciela opiera si\u0119 \u015bw. Jan.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca Hermanna von Petersdofa. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po prawej stronie o\u0142tarza na \u015bcianie znajduje si\u0119 tablica z szarego granitu. Jest ona po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci Hermanna Bruno von Petersdorfa, urodzonego 10 czerwca 1844 w Tarnowie. By\u0142 on podporucznikiem Trzeciego Tury\u0144skiego Pu\u0142ku Piechoty i poleg\u0142 w dniu 12 lipca 1866 roku pod Pressburgiem (Bratys\u0142awa) podczas wojny prusko \u2013 austriackiej. Na tablicy znajduje si\u0119 nast\u0119puj\u0105cy tekst:<\/p>\n\n\n\n

„Erinnerung anHermann Bruno von Petersdorff<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

geboren hier den 20 Juni 1844<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lieutenant im 3 ten Th\u00fcringischen Regiment Nr.71,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

gefallen an der Spitze seines Sch\u00fctzenzuges in<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

siegesfreudigen Vorgehen gegen den Feind am 22-ten<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Juli 1866 in der letzten Stunde des Kampfes auf dem<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gandensenberge vor Pressburg. Seine sterbliche<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

H\u00fclle wurde von der trauernden Kameraden auf dem<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kirchhofe zu Marchegg in Nieder-Oesterreich<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

bestattet, seine Seele ging ein zu Gott, der sie<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

ihm geben und beh\u00fctet. Sein Andenken lebt in den<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Herzen Allen, die ihn kannten, den in ihm wohnten<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Friede Freundigkeit Liebe und Treue bis in den Tod\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

A po polsku:<\/p>\n\n\n\n

„Ku pami\u0119ci<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hermanna Bruno von Petersdorffa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

urodzonego tutaj dnia 20 czerwca 1844 roku<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lejtnanta w 3. Turyngskim Regimencie Nr 71,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

poleg\u0142ego na czele swojego plutonu strzelc\u00f3w w<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

zwyci\u0119skim natarciu na nieprzyjaciela dnia 22<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

lipca 1866 roku, w ostatniej godzinie walki na<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

wzg\u00f3rzach Gandensen pod Preszburgiem (Bratys\u0142aw\u0105). Jego \u015bmiertelne<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

szcz\u0105tki zosta\u0142y pochowane przez pogr\u0105\u017conych w smutku towarzyszy broni na<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

cmentarzu w Marchegg w Dolnej Austrii;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

jego dusza odesz\u0142a do Boga, kt\u00f3ry mu j\u0105<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

da\u0142 i j\u0105 chroni. Pami\u0119\u0107 o nim \u017cyje w<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

sercach wszystkich, kt\u00f3rzy go znali, gdy\u017c mieszka\u0142y w nim<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

pok\u00f3j, \u017cyczliwo\u015b\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107 a\u017c do \u015bmierci.”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bitwa pod Bratys\u0142aw\u0105, a konkretnie pod Lama\u0107, kt\u00f3re jest dzi\u015b dzielnic\u0105 Bratys\u0142awy, by\u0142a ostatni\u0105 tej wojny. W trakcie tej bitwy og\u0142oszono zawieszenie broni, a p\u00f3\u017aniej pok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Og\u00f3lny widok ko\u015bcio\u0142a. Zdj\u0119cia Wojciech Janda<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 pochodzi z XIX wieku. Ale wiadomo, \u017ce ju\u017c wcze\u015bniej sta\u0142 w tym miejscu inny, z kt\u00f3rego pozosta\u0142a wie\u017ca wzniesiona z kamienia polnego, a pochodz\u0105ca z XVIII wieku. Mia\u0142a ona masywn\u0105 podstaw\u0119 z nadstaw\u0105 zako\u0144czon\u0105 barokowym he\u0142mem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posadowiono po \u015brodku wsi, na czworobocznej dzia\u0142ce, na kt\u00f3rej znajdowa\u0142 si\u0119 przyko\u015bcielny cmentarz ewangelicki. Ca\u0142y teren … Czytaj dalej \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 katolicki \u2013 Tarnowo (do 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Grossenhagen)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,9,2],"tags":[],"class_list":["post-5801","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-maszewo","category-koscioly","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5801"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5801"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5801\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5820,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5801\/revisions\/5820"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}