{"id":5312,"date":"2026-02-01T08:10:43","date_gmt":"2026-02-01T08:10:43","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=5312"},"modified":"2026-02-01T10:21:56","modified_gmt":"2026-02-01T10:21:56","slug":"nieistniejacy-kosciol-ewangelicki-laska-do-1945-laatzig","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=5312","title":{"rendered":"Nieistniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki \u2013 Laska (do 1945 Laatzig)"},"content":{"rendered":"\n

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1288 roku. W roku 1311 wymieniany jest proboszcz z Laatzig Johannes (\u201edominus Johannes de Laceke\u201d). Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 po\u015brodku cmentarza na ma\u0142ym wzniesieniu przy drodze Wolin-Kamie\u0144 Pomorski. By\u0142a to budowla z ceg\u0142y, posadowiona na fundamentach z kamienia polnego. W \u015bcianach zachodniej, p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej znajdowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci \u015bredniowiecznej ceg\u0142y o wymiarach 28x13x8 cm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w roku 1910. Zdj\u0119cie z portalu www.polona.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nawa posiada\u0142a p\u0142aski strop i wi\u0119\u017ab\u0119 dachow\u0105 j\u0119tkow\u0105 z krzy\u017cowymi zastrza\u0142ami. W 1594 roku wymieniane s\u0105 w ko\u015bciele dwa ma\u0142e dzwony.  Po roku 1800 wzniesiono masywn\u0105, tynkowan\u0105 wie\u017c\u0119 ceglan\u0105, kt\u00f3r\u0105 w roku 1864 podwy\u017cszono, nadaj\u0105c ostateczn\u0105 form\u0119, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do 1945 roku. W 1885 roku rozbudowano ko\u015bci\u00f3\u0142 w kierunku wschodnim, podwy\u017cszono \u015bciany nawy i odnowiono wn\u0119trza. Na szczycie wie\u017cy znajdowa\u0142 si\u0119 o\u015bmioboczny he\u0142m, zwie\u0144czony kul\u0105 i wiatrowskazem z widocznym dat\u0105 \u201e1864\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Rzut ko\u015bcio\u0142a, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wi\u0119\u017aba dachowa, cz\u0119\u015bciowo sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z element\u00f3w jeszcze starszej konstrukcji, by\u0142a kryta podw\u00f3jn\u0105 karpi\u00f3wk\u0105. Wewn\u0105trz znajdowa\u0142 si\u0119 uko\u015bny sufit, oszalowany deskami z belkami i stalowymi kotwami.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Piotra. W 1939 roku by\u0142 ko\u015bcio\u0142em filialnym nale\u017c\u0105cym do parafii \u015bw. Jerzego w Wolinie. Przed rokiem 1594, by\u0142a tu samodzielna parafia, w latach 1709-1716 nale\u017ca\u0142a do parafii Kunow (Kunowo), a w latach 1818-1832 do parafii w Zebbin (Sibin). Brak zapisk\u00f3w dotycz\u0105cych finansowania budowy ko\u015bcio\u0142a. Z uwagi, i\u017c wioska nie posiada\u0142a w\u0142a\u015bciciela wioski, a wszyscy gospodarze byli wolnymi ch\u0142opami, to wiele wskazuje na to \u017ce mieszka\u0144cy finansowali budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Zreszt\u0105 jak wida\u0107 w opisie, by\u0142 on wielokrotnie przebudowywany. Darczy\u0144cami wyposa\u017cenia byli wg opisu pastorzy, kto wie czy r\u00f3wnie\u017c i oni nie dok\u0142adali si\u0119 do budowy. Je\u015bli natrafi\u0119 na jakie\u015b dokumenty potwierdzaj\u0105ce moj\u0105 tez\u0119, to oczywi\u015bcie je opublikuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Laskach rok 1939, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada\u0142 bogate wyposa\u017cenie. W 1939 roku w ko\u015bciele znajdowa\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

By\u0142 to o\u0142tarz ambonowy z 1520 roku, z nastaw\u0105 o\u0142tarzow\u0105 z 1861. Po bokach na konsolach sta\u0142y figurki aposto\u0142\u00f3w: \u015bw. Paw\u0142a i Piotra. Obie wykonane by\u0142y z drewna  d\u0119bowego o wysoko\u015bci 46 cm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Figurki aposto\u0142\u00f3w: z lewej \u015bw. Pawe\u0142, z prawej \u015bw.Piotr, zdj\u0119cie ze strony www.polona.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

Empora z po\u0142owy XVII wieku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Znajdowa\u0142a si\u0119 na zachodniej \u015bcianie. Balustrada by\u0142a podzielona poprzez arkady, rz\u0119dy cios\u00f3w, kanelury i fryzy z\u0105bkowe z ornamentem ro\u015blinnym i rollwerkiem. W \u015brodkowej cz\u0119\u015bci znajdowa\u0142y si\u0119 prostok\u0105tne pola z wici\u0105 ro\u015blinn\u0105 i g\u0142adk\u0105 tablic\u0105 z inskrypcj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Empora z ko\u015bcio\u0142a w Laskach, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u017byrandol<\/strong><\/p>\n\n\n\n

By\u0142o to \u017cyrandol o\u015bmioramienny, wykonany z mosi\u0105dzu w formie tralkowej o wysoko\u015bci 80 cm. Pochodzi\u0142 z pierwszej po\u0142owy XVIII wieku<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. \u017byrandol z ko\u015bcio\u0142a, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kielich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany ze srebra, wewn\u0105trz poz\u0142acany, o wymiarach 23 cm wysoko\u015bci i \u015brednicy 13,5 cm. Posiada\u0142 sze\u015bcioboczn\u0105 stop\u0119 z nitowanym krucyfiksem oraz grawerowane wici arabeskowe z g\u0142ow\u0105, \u015blimakiem i czaszk\u0105. Na trzonie kielicha znajdowa\u0142 si\u0119 element dekoracyjny tzw. owalny nodus z a\u017curowym ornamentem p\u0119cherzowym. Na rotulach znajdowa\u0142 si\u0119 napis: \u201eJEHSVS\u201d. Na g\u00f3rnej kraw\u0119dzi czaszy znajdowa\u0142 si\u0119 fryz palmetowy i arabeski z ptakami, waz\u0105 i uskrzydlon\u0105 herm\u0105. Na spodzie stopy znajdowa\u0142 si\u0119 napis: \u201ePASTORE IOACH DANNENWALT DIACONIS HANS BIESE IACOB WOR MICHEL BEHNE\u201d. Kielich pochodzi\u0142 z 1610 roku, zosta\u0142 odnowiony w 1897 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Kielich z ko\u015bcio\u0142a w Laskach, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Patena<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonana ze srebra, poz\u0142acana, o \u015brednicy 18 cm. Grawerowane Signaculum, na spodzie stempel: korona, \u201e800\u201d. Pochodzenie XIX wiek.<\/p>\n\n\n\n

Dzban komunijny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany z cyny, o wysoko\u015bci 29 cm. Znajdowa\u0142a si\u0119 na nim grawerowana inskrypcja: \u201eSt. Petri Kirche zu Laatzig 1834.\u201d, a pod stop\u0105 stempel: znak anio\u0142a z literami GK<\/p>\n\n\n\n

Misa chrzcielna<\/strong> o \u015brednicy 25 cm, wykonana z trybowanego mosi\u0105dzu. Pochodzenie z XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\u015awieczniki o\u0142tarzowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonane z cyny, oba o wysoko\u015bci 59 cm. Posiada\u0142y tr\u00f3jboczny cok\u00f3\u0142 na kulistych n\u00f3\u017ckach i tralkowy trzon. Na obu znajdowa\u0142a si\u0119 grawerowana antykw\u0105 inskrypcja: ST. ANDR. MEINEKE PAST. 1725\u201d oraz \u201ePROVISORES JOCHIM WOROW. CASPAR BERGKHAN CHRISTIAN MAGERITZ. 1725\u201d \u2013 \u201eStephan Andreas Meineke, pastor, 1725 rok\u201d i \u201eProwizorzy: Jochim Worow, Caspar Bergkhan, Christian Mageritz. 1725\u201d- prowizorzy to zarz\u0105dcy d\u00f3br ko\u015bcielnych, cz\u0119sto szanowani obywatele wsi, kt\u00f3rzy nadzorowali np. remonty czy finanse ko\u015bcio\u0142a. Na spodzie znajdowa\u0142 si\u0119 stempel: uskrzydlony gryf i splecione monogramy.<\/p>\n\n\n\n

Misa na ofiary<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Misa mia\u0142a \u015brednic\u0119 22 cm, wykonan z drewna z wici\u0105 ro\u015blinn\u0105 i sentencjami malowanymi na bia\u0142o, na czerwonym i br\u0105zowym tle, farb\u0105 olejn\u0105. Na spodzie znajdowa\u0142 si\u0119 napis: \u201eSt. Petri in Latzig Kirchensch\u00fcssel, verehret vom Custodi M.C.S Ao 1601 d. 8. April\u201d- \u201eMisa ko\u015bcielna \u015bw. Piotra w Latzig, podarowana przez zakrystiana M.C.S., roku 1601, dnia 8 kwietnia\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Misa na ofiary z ko\u015bcio\u0142a w Laskach, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chrzcielnica<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonana z granitu o wysoko\u015bci 55 cm i \u015brednicy 80 cm, pochodz\u0105ca z oko\u0142o XIII wieku. Sta\u0142a przed portalem wie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Chrzcielnica stoj\u0105ca przed ko\u015bcio\u0142em – rok 1939, zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Wojciech Janda <\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzwony<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonane z br\u0105zu, pochodz\u0105ce z roku 1921 i 1933. Wcze\u015bniej znajdowa\u0142 si\u0119 tam inny dzwon z 1765 roku z napisem: \u201eANNO 1765 CAMPANA HAECCE NOVAM FORMAN RECEPIT …… OPERA FUSORIS SEDINENS. J. H. SCHEEL\u201d- \u201eRoku 1765 dzwon ten otrzyma\u0142 now\u0105 form\u0119… dzie\u0142em ludwisarza szczeci\u0144skiego J. H. Scheela\u201d. Dzwon ten zosta\u0142 oddany do przetopienia na cele wojenne w 1917 roku.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz wy\u017cej wymienionego wyposa\u017cenia w ko\u015bciele znajdowa\u0142y si\u0119 jeszcze: chrzcielnica, ambona i \u0142awki z 1861 roku. Organy z 1885. Drewniane tablice wisz\u0105ce na po\u0142udniowej \u015bcianie ko\u015bcio\u0142a, upami\u0119tniaj\u0105ce poleg\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w wsi w czasie wojen: napoleo\u0144skich -1815, wojny francusko-pruskiej -1870 i I wojny \u015bwiatowej 1914\/18. Mosi\u0119\u017cny \u017cyrandol z XIX wieku o wysoko\u015bci 1 m. Kielich, patena, dzban \u2013 ca\u0142o\u015b\u0107 ze srebra, z roku 1900. Biblia z 1736 z zapiskami kroniki rodzinnej  pastora Woltersdorfa z lat 1700-1746.<\/p>\n\n\n\n

Na przyko\u015bcielnym cmentarzu znajdowa\u0142o si\u0119 sporo \u017celiwnych krzy\u017cy nagrobnych z okresu po 1850 oraz grobowiec rodziny Ferno z Hagen (Rec\u0142aw).<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 rozebrany w roku 1950.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1288 roku. W roku 1311 wymieniany jest proboszcz z Laatzig Johannes (\u201edominus Johannes de Laceke\u201d). Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 po\u015brodku cmentarza na ma\u0142ym wzniesieniu przy drodze Wolin-Kamie\u0144 Pomorski. By\u0142a to budowla z ceg\u0142y, posadowiona na fundamentach z kamienia polnego. W \u015bcianach zachodniej, p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej znajdowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci \u015bredniowiecznej ceg\u0142y o … Czytaj dalej \u201eNieistniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki \u2013 Laska (do 1945 Laatzig)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[125,9,119],"tags":[],"class_list":["post-5312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-wolin","category-koscioly","category-powiat-kamienski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5312"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5312"}],"version-history":[{"count":13,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5342,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5312\/revisions\/5342"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}