{"id":4292,"date":"2025-03-25T11:25:43","date_gmt":"2025-03-25T11:25:43","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=4292"},"modified":"2025-04-05T08:03:52","modified_gmt":"2025-04-05T08:03:52","slug":"kosciol-katolicki-w-mostach-do-1945-roku-kosciol-protestancki-w-speck","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=4292","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki: Mosty (do 1945 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki w Speck)"},"content":{"rendered":"\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 w centrum wsi, na niewielkim wzniesieniu. Stoi na terenie nieczynnego cmentarza, kt\u00f3ry otoczony jest niewielkim murem.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki zosta\u0142 wybudowany pod koniec XV wieku i pierwotnie by\u0142 prawdopodobnie budowl\u0105 salow\u0105. Do \u00f3wczesnej parafii nale\u017ca\u0142y Burowo, Danowo i Tarn\u00f3wko. W roku 1721 dobudowano do niego po stronie zachodniej drewnian\u0105 wie\u017c\u0119, o czworobocznej podstawie i o\u015bmiobocznej drugiej kondygnacji. Na  chor\u0105giewce zamontowanej na szczycie wie\u017cy widnieje napis: FREL HEVF ANNO 1721. Pod koniec XIX wieku ko\u015bci\u00f3\u0142 przebudowano. Od wschodu dobudowano pi\u0119cioboczne, ceglane prezbiterium. W ostro\u0142ukowych oknach umieszczono witra\u017ce wyobra\u017caj\u0105ce: Chrystusa Kr\u00f3la, \u015bw. Piotra i \u015bw. Paw\u0142a.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na ko\u015bci\u00f3\u0142 z powietrza-marzec 2025. Zdj\u0119cia Micha\u0142 Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 z pocz\u0105tku XX wieku. Zdj\u0119cie z ODDZG ” \u017b\u00f3\u0142ty Domek”<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na ko\u015bci\u00f3\u0142 z powietrza-marzec 2025. Zdj\u0119cia Micha\u0142 Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na przyko\u015bcielnym cmentarzu, przy wej\u015bciu do ko\u015bcio\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 dwie chrzcielnice z czerwonego granitu, wykonane w stylu roma\u0144skim. Obie pochodz\u0105 z prze\u0142omu XII\/XIV wieku. Wymiary chrzcielnic: wysoko\u015b\u0107 40 cm, \u015brednica zewn\u0119trzna 51 cm, \u015brednica wewn\u0119trzna 30 cm.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug opisu Lemckego w 1910 w ko\u015bciele znajdowa\u0142a si\u0119 ambona, nad kt\u00f3r\u0105 umieszczony by\u0142 \u015bredniowieczny krucyfiks. Ze starego barokowego o\u0142tarza przeniesiono na nowy o\u0142tarz krucyfiks i Ostatni\u0105 Wieczerz\u0119 z podstawy. Na wyposa\u017ceniu ko\u015bcio\u0142a znajdowa\u0142y si\u0119 \u00f3wcze\u015bnie trzy cynowe o\u0142tarzowe \u015bwieczniki o wysoko\u015bci 42,5 cm. Najstarszy z nich pochodz\u0105cy z 1718 roku, posiada\u0142 p\u0142ask\u0105 szerok\u0105 podstaw\u0119. Pozosta\u0142e dwa, pochodz\u0105ce z 1748 roku, posiada\u0142y tr\u00f3jdzieln\u0105 podstaw\u0119 i by\u0142y ozdobione g\u0142\u00f3wkami anio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 od strony p\u00f3\u0142nocnej. Zdj\u0119cie Micha\u0142 Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na wyposa\u017ceniu by\u0142 r\u00f3wnie\u017c kielich wykonany z bia\u0142ego srebra, wewn\u0105trz z\u0142ocony z wyrytym herbem fundatora i napisem: CARL FREIDINANDT VON STVDACH. 1682. W komplecie z kielichem znajdowa\u0142a si\u0119 patena, r\u00f3wnie\u017c wykonana z bia\u0142ego srebra.<\/p>\n\n\n\n

W wie\u017cy znajdowa\u0142y si\u0119 dwa dzwony. Pierwszy o \u015brednicy 88 cm, opasany ornamentem sznurowym, na uszkach uchwytu ornament plecionkowy. Na g\u00f3rnej kraw\u0119dzi wyryte du\u017ce litery: H.O.P.<\/p>\n\n\n\n

Drugi dzwon o \u015brednicy 84 cm, z wyrytymi mieszanymi literami du\u017cymi i ma\u0142ymi gotyckimi, oddzielone kropami: 5.V.r.B.g.a.b.u.d.e.b.m.v.l.v.i. Na uchwycie znajdowa\u0142y si\u0119 dobrze wymodelowane m\u0119skie g\u0142owy z kr\u00f3tko ostrzy\u017conymi w\u0142osami, w\u0105sami i rozwidlon\u0105 brod\u0105. Na p\u0142aszczu znajdowa\u0142y si\u0119 postacie landsknecht\u00f3w w bufiastych spodniach, o wysoko\u015bci 8 i 10 cm. Jeden ni\u00f3s\u0142 flag\u0119, a drugi lanc\u0119 z he\u0142mem i zbroj\u0105<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej i przej\u0119ciu tych teren\u00f3w przez administracj\u0119 polsk\u0105, ko\u015bci\u00f3\u0142 przej\u0105\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki i zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony w nowym obrz\u0105dku 28 czerwca 1957 roku p.w.  Matki Bo\u017cej Gromnicznej. W roku 1964 wykonano remont dachu. W roku 1996 wymieniono dach nad naw\u0105, prezbiterium i zakrysti\u0105. Wymieniono tynki wewn\u0119trzne i pomalowano je. Po\u0142o\u017cono nowe posadzki i wykonano now\u0105 instalacj\u0119 elektryczn\u0105. W 1997 roku zdemontowano ambon\u0119 i z\u0142o\u017cono ja na plebanii.<\/p>\n\n\n\n

Utworzono tutaj parafi\u0119 do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105 ko\u015bcio\u0142y filialne w Maciejewie pw \u015bw. Kazimierza i w Danowie ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. MB Cz\u0119stochowskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w latach 20-tych, XX wieku. Zdj\u0119cie z kolekcji Tomasz Wetta<\/em><\/p>\n\n\n\n

W okresie po 1945 roku na wyposa\u017ceniu znajdowa\u0142 si\u0119 dwunastoramienny \u015bwiecznik podsufitowy wykonany z mosi\u0105dzu, pochodz\u0105cy z XIX wieku. Wg spisu zabytk\u00f3w z 1968 roku znajdowa\u0142 si\u0119 na wyposa\u017ceniu, lecz ju\u017c w roku 1972 \u015bwiecznika nie stwierdzono na stanie ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w latach 30-tych XX wieku.<\/em> Zdj\u0119cie z ODDZG ” \u017b\u00f3\u0142ty Domek”<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ko\u015bciele znajduj\u0105 si\u0119 rze\u017aby, z kt\u00f3rych kilka zosta\u0142o skradzionych. Wszystkie figury wykonane w stylu manieryzmu z prze\u0142omu XVI\/XVII wieku. Znajdowa\u0142y si\u0119 one na korpusie XVII wiecznej ambony. Wszystkie figurki o wysoko\u015bci 55 cm:<\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba Chrystusa \u2013 skradziona w 2004 roku<\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba \u015bw. Marka Ewangelisty -skradziona w 2004 roku<\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba \u015bw. Mateusza Ewangelisty \u2013 skradziona w roku 2004<\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba \u015bw. \u0141ukasza Ewangelisty<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Figura \u015bw.\u0141ukasza. Zdj\u0119cie Malwina Kasica-Witkowska<\/em><\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba \u015bw. Jana Ewangelisty<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Figura \u015bw.Jana. Zdj\u0119cie Malwina Kasica-Witkowska<\/em><\/p>\n\n\n\n

Poza nimi znajduje si\u0119 w ko\u015bciele rze\u017aby w stylu barokowym z prze\u0142omu XVII\/XVIII wieku. Wszystkie rze\u017aby o wysoko\u015bci 100 cm:<\/p>\n\n\n\n

– rze\u017aba \u015bw. Piotra<\/p>\n\n\n\n

-rze\u017aba \u015bw. Paw\u0142a<\/p>\n\n\n\n

W ko\u015bciele znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c krucyfiks z pierwszej po\u0142owy XX wieku, pochodz\u0105cy z niemieckiej wytw\u00f3rni. Jego wymiary: wys. 178 cm x 98 cm. Opr\u00f3cz niego znajduj\u0105 si\u0119  w ko\u015bciele dobrze zachowany prospekt organowy. Wykonane zosta\u0142y w 1883 roku przez Gr\u00fcneberga z siedzib\u0105 w Finkenwalde (dzi\u015b Szczecin-Zdroje). Organy posiadaj\u0105 numer 248.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 w centrum wsi, na niewielkim wzniesieniu. Stoi na terenie nieczynnego cmentarza, kt\u00f3ry otoczony jest niewielkim murem. Ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki zosta\u0142 wybudowany pod koniec XV wieku i pierwotnie by\u0142 prawdopodobnie budowl\u0105 salow\u0105. Do \u00f3wczesnej parafii nale\u017ca\u0142y Burowo, Danowo i Tarn\u00f3wko. W roku 1721 dobudowano do niego po stronie zachodniej drewnian\u0105 wie\u017c\u0119, o czworobocznej podstawie … Czytaj dalej \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 katolicki: Mosty (do 1945 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki w Speck)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,9,2],"tags":[],"class_list":["post-4292","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-goleniow","category-koscioly","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4292"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4292"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4400,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4292\/revisions\/4400"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}