{"id":3332,"date":"2024-08-24T11:08:23","date_gmt":"2024-08-24T11:08:23","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3332"},"modified":"2024-12-22T17:12:53","modified_gmt":"2024-12-22T17:12:53","slug":"kosciol-katolicki-w-moraczu-do-1945-kosciol-protestancki-w-moratz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3332","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Moraczu (do 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki w Moratz)"},"content":{"rendered":"\n

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele w Moraczu pochodzi z roku 1448, kiedy to wymieniany jest ksi\u0105dz z Moratz \u2013 Heinrich Grabow. W 1491 roku po \u015bmierci \u00f3wczesnego ksi\u0119dza Ni Blafferta, niejaki Johannes Hartke zostaje mianowany na ksi\u0119dza w Moratz przez Heinricha von K\u00f6llera. Patronat nad ko\u015bcio\u0142em utrzymywali: Volling z Moratz (Moracz) i von K\u00f6ller z Dobberphul ( Dobropole), a do czasu podzia\u0142u maj\u0105tku von Flemming i von K\u00f6ller. W owym czasie ko\u015bci\u00f3\u0142 w Moraczu by\u0142 ko\u015bcio\u0142em filialnym w Baumgarten ( W\u0142odzis\u0142aw). Do czas\u00f3w reformacji w XVI wieku, w Moraczu istnia\u0142a parafia katolicka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Moraczu, rok 2024 – zdj\u0119cie Zbigniew Wilkowski<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Starsze zapisy o historii ko\u015bcio\u0142a sp\u0142on\u0119\u0142y w czasie po\u017caru parafii w Baumgarten. W 1595 roku w miejscu dzisiejszego ko\u015bcio\u0142a, sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 bez wie\u017cy, a dzwony znajdowa\u0142y si\u0119 na specjalnej dzwonnicy na terenie przyko\u015bcielnego cmentarza. W 1782 roku podpisano umow\u0119 mi\u0119dzy von K\u00f6ller-Reckow ( z Rekowa), a cie\u015bl\u0105 Marxem z K\u00f6selitz ( Kozielice), na wzniesienie nowego budynku o konstrukcji szachulcowej, wype\u0142nionej ceg\u0142\u0105, w miejscu istniej\u0105cego, wal\u0105cego si\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Zgodnie z projektem, kt\u00f3ry nie zachowa\u0142 si\u0119 do naszych czas\u00f3w, nawa mia\u0142a 42 stopy d\u0142ugo\u015bci, 25 st\u00f3p szeroko\u015bci i 14 st\u00f3p wysoko\u015bci. Zachowano star\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 z iglic\u0105 pokryt\u0105 gontem. W 1783 roku nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 uko\u0144czony. Niestety 17 maja 1877 roku, ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 wraz z wie\u017c\u0105 sp\u0142on\u0105\u0142 w wielkim po\u017carze wsi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Rysunek nowego ko\u015bcio\u0142a w skali 1:300<\/em><\/p>\n\n\n\n

W latach 1881-1882 uko\u0144czono nowy, murowany z czerwonej ceg\u0142y budynek ko\u015bcio\u0142a w stylu neogotyckim, kt\u00f3ry stoi do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na o\u0142tarz – rok 1998 – zdj\u0119cia z O\u015brodka Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. O\u0142tarz w roku 2024. Zdj\u0119cie Przemys\u0142aw Budziak<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi po \u015brodku wsi, na terenie przyko\u015bcielnego cmentarza. Jest to budowla prostok\u0105tna halowa z wg\u0142\u0119bieniem na ch\u00f3r. Zachodni szczyt jest podniesiony i przebity, aby zawiesi\u0107 dwa dzwony. Od 1535 do 1823 ko\u015bci\u00f3\u0142 nale\u017ca\u0142 do parafii ewangelickiej w Schwanteshagen ( \u015awi\u0119toszewo) , a od 1834 przynale\u017ca\u0142 do parafii w Baumgarten ( W\u0142odzis\u0142aw), a \u015awi\u0119toszewo do\u0142\u0105czono do parafii w Kantreck ( \u0141o\u017anica)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Moraczu, rok 2024. Zdj\u0119ci<\/em>a Przemys\u0142aw Budziak<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a w roku 1939:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017byrandol<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017byrandol wykonany z mosi\u0105dzu, o wysoko\u015bci 80 cm. Posiada\u0142 8 ramion i tralki. Pochodzi\u0142 z pocz\u0105tku XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Kielich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonany ze srebra, o wysoko\u015bci 21 cm. Posiada\u0142 sze\u015bciok\u0105tn\u0105 stop\u0119, ga\u0142k\u0119 w kszta\u0142cie gruszki. Na 5 powierzchniach stopy znajdowa\u0142y si\u0119 grawerowane herby i inskrypcje:<\/p>\n\n\n\n

A \u2013 Herb von Br\u00fcsewitz i napis „M B MARIA BRVSEVITZEN”<\/p>\n\n\n\n

B \u2013 Herb herb von K\u00f3ller i napis „C K CHRISTOFEL KOLLER”<\/p>\n\n\n\n

C \u2013 napis „Ao 1650”<\/p>\n\n\n\n

D – Herb vonn Pl\u0151tz i napis \u201eMARGARETA PL\u00d6TZEN”<\/p>\n\n\n\n

E – Herb von Z\u00fclstorf i napis \u201cCLAGES ZVLSTORF”<\/p>\n\n\n\n

Na sz\u00f3stym panelu znajdowa\u0142a si\u0119 p\u0142askorze\u017aba Chrystusa na krzy\u017cu z postaciami asystuj\u0105cymi.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 lekko uszkodzony, posiada\u0142 znak z 1806 roku mistrza GF R -1650.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Kielich z Moracza<\/em> – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Podstawa kielicha z pi\u0119knymi zdobieniami – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Patena<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyst\u0119powa\u0142a w komplecie z w\/w kielichem. Wykonana ze srebra, o szeroko\u015bci 15,5 cm.  Signaculum \u2013 piecz\u0119\u0107 z kreskowaniem, grawerowana. Posiada\u0142a te same znaki co i na kielichu:  znak z 1806 roku mistrza GF R -1650.<\/p>\n\n\n\n

Dzwon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dwa dzwony z br\u0105zu. Pierwszy o wysoko\u015bci 75 cm, drugi 62 cm. Oba z 1882 roku. Jeden z dzwon\u00f3w przetrwa\u0142 do dnia dzisiejszego.<\/p>\n\n\n\n

Organy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ufundowane przez miejscow\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 dla nowo wybudowanego ko\u015bcio\u0142a w 1882 roku. Prospekt organowy typu architektonicznego, z\u0142o\u017cony z szafy i obudowy instrumentu. Ograny wyprodukowane zosta\u0142y przez C.F. Voelkner w  Dunnow in Pommern ( Duninowo ko\u0142o S\u0142upska) o  numerze 170. Istniej\u0105 do dzi\u015b w dobrym stanie. By\u0142y to jedne z ostatnich organ\u00f3w wyprodukowanych w Duninowie, poniewa\u017c w roku 1906 zak\u0142ad ca\u0142y sp\u0142on\u0105\u0142 i nowy otworzono w Bydgoszczy. By\u0142a to znana firma produkuj\u0105ca od 10 do 30 organ\u00f3w rocznie. Ich organy by\u0142y instalowane w ko\u015bcio\u0142ach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Kilka znajduje si\u0119 w Poznaniu i S\u0142upsku. <\/p>\n\n\n\n

Pierwotnie przed wielkim po\u017carem w roku 1877, w ko\u015bciele znajdowa\u0142y si\u0119 organy Barnima Gr\u00fcneberga ze Szczecina o numerze 55 z roku 1862. Niestety prawdopodobnie sp\u0142on\u0119\u0142y wraz z wie\u017c\u0105 i ko\u015bcio\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ograny C.F. Voelkner z Moracza – rok 2024, zdj\u0119cie Przemys\u0142aw Budziak<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

fot. Fabryka C.F. Voelkner w Duninowie – pocz\u0105tek XX wieku. Zdj\u0119cie z portalu gp24.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Prospekt organowy, rok 2024. Zdj\u0119cie Przemys\u0142aw Budziak<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Prospekt organowy – rok 1998 – zdj\u0119cie z O\u015brodka Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em><\/p>\n\n\n\n

Chrzcielnica<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ufundowana prawdopodobnie przez lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 do nowego ko\u015bcio\u0142a w 1882 roku. Wysoko\u015b\u0107 95 cm i \u015brednica 70 cm. Wykonana ze sztucznego kamienia. Z\u0142o\u017cona z o\u015bmiobocznej, profilowanej bazy i o\u015bmiobocznego trzonu zw\u0119\u017caj\u0105cego si\u0119 do g\u00f3ry. Istnieje do dzi\u015b w dobrym stanie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Chrzcielnica -rok 2019 – zdj\u0119cie Wojciech Janda <\/em><\/p>\n\n\n\n

Po przej\u0119ciu tych teren\u00f3w przez administracj\u0119 polsk\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 przej\u0119ty przez katolik\u00f3w i 13.10.1946 roku po\u015bwi\u0119cony w obrz\u0105dku katolickim p.w. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa . Parafi\u0119 w Moraczu powo\u0142ano 25.04.1973 roku. W talach 70 – tych XX w. dobudowano zakrysti\u0119. W latach 80 -tych i 90 -tych XX w. pomalowano wn\u0119trza, u\u0142o\u017cono now\u0105 posadzk\u0119, zmieniono pokrycie dachu z dach\u00f3wki karpi\u00f3wki na blach\u0119 cynkow\u0105 i za\u0142o\u017cono ogrzewanie.<\/p>\n\n\n\n

Po zape\u0142nieniu cmentarza przyko\u015bcielnego, utworzono nowy cmentarz na po\u0142udnie od drogi prowadz\u0105cej do Przybiernowa. Utworzono go na pocz\u0105tku XX wieku. Dzi\u015b praktycznie nie ma na nim \u015bladu przedwojennych nagrobk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Mapa Moracza z 1941 roku z zaznaczonym cmentarzem<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele w Moraczu pochodzi z roku 1448, kiedy to wymieniany jest ksi\u0105dz z Moratz \u2013 Heinrich Grabow. W 1491 roku po \u015bmierci \u00f3wczesnego ksi\u0119dza Ni Blafferta, niejaki Johannes Hartke zostaje mianowany na ksi\u0119dza w Moratz przez Heinricha von K\u00f6llera. Patronat nad ko\u015bcio\u0142em utrzymywali: Volling z Moratz (Moracz) i von K\u00f6ller z Dobberphul … Czytaj dalej \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w Moraczu (do 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki w Moratz)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,9,2],"tags":[],"class_list":["post-3332","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-przybiernow","category-koscioly","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3332"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3332"}],"version-history":[{"count":18,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3332\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3966,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3332\/revisions\/3966"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3332"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3332"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3332"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}