{"id":3283,"date":"2024-10-19T14:42:20","date_gmt":"2024-10-19T14:42:20","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3283"},"modified":"2025-07-30T14:10:51","modified_gmt":"2025-07-30T14:10:51","slug":"lapidarium-goleniow-pazdziernik-2024","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3283","title":{"rendered":"Lapidarium Goleni\u00f3w – pa\u017adziernik 2024"},"content":{"rendered":"\n

Goleniowskie lapidarium powstawa\u0142o przez 4 lata. Nagrobki zgromadzone na cmentarzu komunalnym, pochodz\u0105 z cmentarzy ewangelickich znajduj\u0105cych si\u0119 przy dzisiejszej ulicy Wojska Polskiego oraz ulicy Szczeci\u0144skiej. Dzi\u015b w miejscu w\/w cmentarzy znajduj\u0105 si\u0119 parki. Wszyscy pochowani na tych cmentarzach, nigdy nie zostali ekshumowani. Cze\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w zosta\u0142a odnaleziona i uratowana, przy budowie drogi powiatowej z \u017b\u00f3\u0142wiej B\u0142oci do Niewiadowa. U\u017cyto ich jako utwardzenie drogi w latach 70-tych XX wieku, a przywieziono je z cmentarza przy ulicy Szczeci\u0144skiej. W\u0142adze Gminy Goleni\u00f3w w 2020 roku przekaza\u0142y pod lapidarium miejsce na goleniowskim cmentarzu komunalnym przy ulicy Przestrzennej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n

Od tamtego czasu sukcesywnie, kiedy na to pozwala\u0142 czas i pogoda, a po drodze jeszcze pandemia Covid 19, przewo\u017cone by\u0142y i ustawiane nagrobki. Ostanie ocala\u0142e nagrobki ustawiono na pocz\u0105tku 2024 roku. Wszystkie prace zosta\u0142y wykonane przez spo\u0142ecznik\u00f3w. Postaram si\u0119 wszystkich wymieni\u0107: m\u0142odzie\u017c z MONAR Babigoszcz, Ku\u015b Mix Schody- Mateusz Ku\u015b, Followwood , Micha\u0142 Janda, Rados\u0142aw Milczarek, Maciej Bartoszek, PRD Nowogard, PGK Goleni\u00f3w i Sylwester Kinik oraz cz\u0142onkowie stowarzyszenia Bia\u0142y Grosz – Wojciech Janda, Zbigniew Cioroch, Wies\u0142aw We\u0142nicki. Je\u015bli kogo\u015b nie wymieni\u0142em, to przepraszam, bo mog\u0142o umkn\u0105\u0107 mojej pami\u0119ci \ud83d\ude42 Uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 37 nagrobk\u00f3w i jeden krzy\u017c \u017celiwny. Ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a zwie\u0144czona g\u0142azem narzutowym z tablic\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 by\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Gollnow oraz ogrodzona s\u0142upami granitowymi po\u0142\u0105czonymi \u0142a\u0144cuchem, a obok stan\u0119\u0142a tablica z opisem lapidarium. Kamie\u0144 i tablic\u0119 ufundowa\u0142a Gmina Goleni\u00f3w. Podzi\u0119kowania dla t\u0142umacza tekstu na kamieniu, na j\u0119zyk niemiecki -J\u00f3zefa Kazaneckiego z O\u015brodka Dokumentacji Dziej\u00f3w Ziemi Goleniowskiej oraz dla tw\u00f3rcy projekty graficznego i tekstu na tablicy informacyjnej- Agnieszki Roszatyckiej – Krause.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie zdj\u0119cia w artykule autorstwa znanego fotografa Przemys\u0142awa Budziaka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Poni\u017cej lista nagrobk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w lapidarium. Starali\u015bmy si\u0119 z Tomaszem Wetta – za co dzi\u0119kuj\u0119 za pomoc, znale\u017a\u0107 miejsce zamieszkania os\u00f3b, kt\u00f3rych nazwiska widniej\u0105 na nagrobkach. Niestety nie wszystkich uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107, a cz\u0119\u015b\u0107 nazwisk by\u0142a nieczytelna. To co si\u0119 uda\u0142o odnale\u017a\u0107, poni\u017cej jest dost\u0119pne.<\/p>\n\n\n\n

Rz\u0105d 1<\/p>\n\n\n\n

1. Johanna Kasulke geb. Kobs<\/em><\/strong> 23.05.1845 \u2013 6.05.1923<\/p>\n\n\n\n

Herman Kasulke<\/em><\/strong> 04.06.1846 -24.10.1929<\/p>\n\n\n\n

Herman zam. Stepenitzerstrasse 7( ul.S\u0142owackiego od ul.Polskiej) rentier<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

2. Katharina Schroeder geb.Kundler<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

3. Klara Nehl<\/em><\/strong> 9.01. 1900 \u2013 21.04.1926<\/p>\n\n\n\n

Zam. Wolliner Chausse 2 (Woli\u0144ska)<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Rz\u0105d 2<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Erich Bayerdorf<\/em><\/strong> 16.04 \u2026.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Erich K\u00f6hler<\/em><\/strong> 11.04.190. \u2013 19.02.19..<\/p>\n\n\n\n

    Mathilde Sibell geb.Marz <\/em><\/strong>10.11.1882 \u2013 23.04.1913<\/p>\n\n\n\n

    Otto Ezirreb<\/em><\/strong> 17.10.1886 \u2013 16.11.1891<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    2. Anna Mittelhausen<\/em><\/strong> 25.05.1877-24.01.1932<\/p>\n\n\n\n

    Zam. Strandstrasse 24 (Nadrzeczna)<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    3. Famille Z\u00fchlke und Holzberg<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    4. Anna Kurzweg<\/em><\/strong> 1888-1932<\/p>\n\n\n\n

        Zam. Ihnastrasse 19 (M\u0142ynarska)<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    Rz\u0105d 3<\/p>\n\n\n\n

    1.Fredericke Ebert geb. Franck<\/em><\/strong> 18.12.1815- 06.08.1864<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    2. Willi Bartelt<\/em><\/strong> 13.01.1899 \u2013 10.10.1927<\/p>\n\n\n\n

        Gustav Bartelt<\/em><\/strong> 13.11.1874- 07.03.1929<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    3. Elizabeth Voigt geb.Huwe<\/em><\/strong> 27.04.1878 \u2013 23.06.1925<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    4. Franz Beversdorff<\/em><\/strong>  29.07.1862- 13.05.1934- rolnik , zam. Schifferstrasse 29 ( Matejki)<\/p>\n\n\n\n

          Antonie Beversdorff<\/em><\/strong> 10.02. 1862- 21.09.1926<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    5. Hermann Wachholz<\/em><\/strong> 25.12.1840- 29.11.1928<\/p>\n\n\n\n

         Berta Wachholz geb.Liebherr<\/em><\/strong> 09.10.1861- 21.02.1933 wdowa, zam. Gartenstrasse 29 ( Armii Krajowej)<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    6. Wilhelm L\u00fcdtke <\/em><\/strong>04.01.1865 \u2013 23.12.1936 , rolnik \u2013 zam. Langelhals \u2013 \u0141aniewo<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    7. Mathilde Kn\u00fcppel geb. Kopecke<\/strong><\/em> 26.08.1866- 22.06.193\u2026<\/p>\n\n\n\n

          August Kn\u00fcppel<\/em><\/strong> 04.04.1867- 19.11.1926 -mistrz rymarz , zam. Wollweberstrasse 19 ( r\u00f3wnoleg\u0142a do Ko\u015bciuszki- nie istnieje)<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Rz\u0105d 4<\/p>\n\n\n\n

    1.Luis Otto Willhelm Bader<\/em><\/strong> 24.04.1825 \u2013 16.09.1853<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    2.Karl<\/em><\/strong> \u2026\u2026..<\/p>\n\n\n\n

        Johanna<\/em><\/strong>\u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    3. Anne-Liese Neujahr<\/strong><\/em> 24.04.1924-19.07.1924<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    4. Paul Steffen<\/em><\/strong> 25.06.1901- 19.10.1921<\/p>\n\n\n\n

      Marta Steffen<\/em><\/strong> 25.09.1899- 07.07.1924<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    5.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    6.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    7. Otto Neujahr<\/em><\/strong> 04.05.1897-03.07.1924 rolnik, rodzina mieszka\u0142a ko\u0142o Modrzewia Hofe b. Ihna<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    8. Herbert H\u00f6fs<\/em><\/strong> 13.12.1907-24.11.1926<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Rz\u0105d 5<\/p>\n\n\n\n

    1. Wilhelm Sasse<\/em><\/strong> 17.12.1834-08.11.1901, miejski rolnik, pochowany 12.11.1901 na cmentarzu ko\u015bcielnym<\/p>\n\n\n\n

        Emma Sasse geb.Sasse<\/em><\/strong> 13.05.1840-10\u2026..1910<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    2. August Struck<\/em><\/strong> 25.04.1818-\u202602.1890<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    3. Wilhelmine Pittelkow<\/em><\/strong> 07.11.1845-24.07.1920<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    4. Luiza Emilie Wiktoria Ziemer<\/em><\/strong> 18.081895-17.04.1896 , c\u00f3rka pastora Otto Ziemer<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Rz\u0105d 6<\/p>\n\n\n\n

    1. Paul Bartelt<\/em><\/strong> 30.03.1857 \u2013 31.07.1932 \u2013 rze\u017anik<\/p>\n\n\n\n

        Ida Bartelt geb. Mielke<\/em><\/strong> 16.01.1862-18.07.1936<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    2. Bernard Geske<\/em><\/strong> 10.06.1833 \u2013 23.11.1897, urz\u0119dnik s\u0105dowy, pochowany 26 listopada 1897 roku<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    3. Peter Kruse<\/em><\/strong> 03.05.1773 \u2013 20.04.1854 \u2013 Kapitan statku<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    4. G.H\u2026\u2026\u2026<\/em><\/strong> 10.09.1828 \u2013 23.02.1887<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    5. Otto Martin<\/strong><\/em> 03.04.1877- 02.09.1920 \u2013 rze\u017anik<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    6. Ida Lohl geb.K\u00fchl<\/strong><\/em> 27.03.1887 \u2013 19.12.1922<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Rz\u0105d 7<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Carl Strehlow<\/em><\/strong> 25.10.1840- 17.08.1928 zam. Mauerstrasse 5( Ko\u015bciuszki piekarz lub rentier  zam.Stargarder Strasse 1 ( Dworcowa),     Anna Strehlow geb.Krause<\/strong><\/em> 15.12.1850 \u2013 26.10.1931<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
      \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      2. August Last<\/em><\/strong> 06.08.1861-18.11.1929 -inwalida ,zam. Stettinerstrasse 16 ( Szczeci\u0144ska do Cichej)<\/p>\n\n\n\n

      \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      3. Martha Maria Gottlibe Siebrecht<\/strong><\/em> 18.01.1903 \u2013 04.09.1906<\/p>\n\n\n\n

      \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      4. Karoline Dannenberg<\/strong><\/em> 02.05.1820 \u2013 15.03.1909<\/p>\n\n\n\n

      \"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

      <\/p>\n\n\n\n

      5…..<\/p>\n\n\n\n

      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Goleniowskie lapidarium powstawa\u0142o przez 4 lata. Nagrobki zgromadzone na cmentarzu komunalnym, pochodz\u0105 z cmentarzy ewangelickich znajduj\u0105cych si\u0119 przy dzisiejszej ulicy Wojska Polskiego oraz ulicy Szczeci\u0144skiej. Dzi\u015b w miejscu w\/w cmentarzy znajduj\u0105 si\u0119 parki. Wszyscy pochowani na tych cmentarzach, nigdy nie zostali ekshumowani. Cze\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w zosta\u0142a odnaleziona i uratowana, przy budowie drogi powiatowej z \u017b\u00f3\u0142wiej B\u0142oci … Czytaj dalej \u201eLapidarium Goleni\u00f3w – pa\u017adziernik 2024\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,8,39,40],"tags":[],"class_list":["post-3283","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","category-cmentarze-ewangelicie","category-goleniow","category-goleniowskie-zabytki"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3283"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3283"}],"version-history":[{"count":77,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4817,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3283\/revisions\/4817"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}