{"id":3231,"date":"2024-08-01T14:23:40","date_gmt":"2024-08-01T14:23:40","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3231"},"modified":"2025-04-19T12:08:04","modified_gmt":"2025-04-19T12:08:04","slug":"nieistniejacy-kosciol-protestancki-w-swietoszewie-do-1945-schwanteshagen","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3231","title":{"rendered":"Nieistniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki: \u015awi\u0119toszewo (do 1945 Schwanteshagen)"},"content":{"rendered":"\n

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1595 roku, cho\u0107 na pewno by\u0142 starszy. \u015awiadczy\u0142y o tym pozosta\u0142o\u015bci XV wiecznego o\u0142tarza. Ca\u0142a budowla wykonana z g\u0142az\u00f3w narzutowych. W 1595 roku wymieniana jest wie\u017ca z 3 dzwonami. Na prze\u0142omie XVII-XVIII wieku wzmiankowana jest drewniana wie\u017ca. W 1769 roku odby\u0142 si\u0119 monta\u017c galerii przez cie\u015bl\u0119 Michaela Werdorfa i stolarza Michaela Wittnebela. W 1877 odby\u0142a si\u0119 renowacja portalu po\u0142udniowego. W 1933 odby\u0142a si\u0119 ostatnia gruntowna renowacja ko\u015bcio\u0142a, mi\u0119dzy innymi boazeria wie\u017cy, przer\u00f3bki i malowanie wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w \u015awi\u0119toszewie – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Plan ko\u015bcio\u0142a z 1939 roku<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 usadowiony by\u0142 w centrum starego cmentarza z nowym murem z kamienia polnego, na dawnym ziele\u0144cu wiejskim. W zachodniej \u015bcianie znajdowa\u0142y si\u0119 segmentowe \u0142ukowe drzwi wykonane z desek. O\u015bcie\u017ca drzwi wykonane by\u0142y z kamienia polnego. Pozosta\u0142e okna i drzwi w ko\u015bciele, mia\u0142y obrze\u017ca z ceg\u0142y i by\u0142y g\u0142adko otynkowane. W \u015bcianie po\u0142udniowej znajdowa\u0142y si\u0119 dwa ma\u0142e okna, umieszczone jedne pod drugim i dwa wi\u0119ksze prostok\u0105tne okna z pochy\u0142ymi parapetami. Nad dwoma wschodnimi otworami okiennymi, kt\u00f3re by\u0142y identyczne z wi\u0119kszymi w \u015bcianie po\u0142udniowej, znajduje si\u0119 rz\u0105d 7 okien, kt\u00f3ry zajmuje prawie ca\u0142\u0105 szeroko\u015b\u0107 \u015bciany. Ramy szczyt\u00f3w ko\u015bcio\u0142a wykonane by\u0142y z drewna d\u0119bowego i uzupe\u0142nione ceg\u0142ami w r\u00f3\u017cnych wzorach. Wi\u0119\u017aba dachowa wykonana z belek kolczastych, a dach pokryty by\u0142 karpi\u00f3wk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na ko\u015bci\u00f3\u0142 w roku 1949- zdj\u0119cie zakupione na www.fotomemoria.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a posiada\u0142o p\u0142aski strop z widocznymi belkami, a \u015bciany by\u0142y g\u0142adko otynkowane. Na \u015bcianie po\u0142udniowej znajdowa\u0142y si\u0119 3 krzy\u017ce konsekracyjne. Na \u015bcianie po\u0142udniowej znajdowa\u0142y si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci gotyckich malowide\u0142 \u015bciennych ( S\u0105d Ostateczny ) oraz kartusz inskrypcyjny i palmetki z XVII wieku \u2013 wszystko to zosta\u0142o odkryte podczas remontu w 1933 roku i po remoncie ponownie zosta\u0142o zamalowane. Wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a mia\u0142a szkielet z drewna d\u0119bowego, \u015bciany szalowane i w 1939 po\u0142o\u017con\u0105 now\u0105 sosnow\u0105 boazeri\u0119. Na szczycie wie\u017cy, znajdowa\u0142a si\u0119 o\u015bmioboczna iglica z szablonowym pokryciem \u0142upkowym i g\u0142owic\u0105 z wiatrowskazem z dat\u0105 \u201e1912\u201d i krzy\u017cem.<\/p>\n\n\n\n

Wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a w 1939 roku:<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mensa wykonana z kamienia polnego o wymiarach 110 cm x 195 cm i wysoko\u015bci 110 cm. Centralny element o\u0142tarza by\u0142 wykonany z drewna sosnowego.  Nad predella ( podstaw\u0105) na kt\u00f3rej znajdowa\u0142o si\u0119 malowid\u0142o Ostatniej Wieczerzy, wykonane olejem na drewnie i oraz herby von Pl\u00f6tz i von Flemming miedzy coko\u0142ami, umieszczona by\u0142a figura Marii z Dzieci\u0105tkiem wykonana z drewna sosnowego. Powy\u017cej, mi\u0119dzy kolumnami znajdowa\u0142o si\u0119 przedstawienie Zmartwychwstania wykonane olejem na drewnie. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. O\u0142tarz – zdj\u0119cie z 1939 roku<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na belkowaniu po obu stronach g\u00f3rnego wspornika, znajdowa\u0142y si\u0119 figurki \u015bw. Piotra i Paw\u0142a o wysoko\u015bci 32 cm, pochodz\u0105ce z po\u0142owy XV wieku. Centralny element o\u0142tarza pochodzi\u0142 z oko\u0142o 1700 roku. Wcze\u015bniej w miejscu herb\u00f3w namalowanych w 1933 roku, znajdowa\u0142y si\u0119 herby von Pl\u00f6tz z napisem: „Eustachius Valentin von Pl\u00f6tz” oraz herb Flemming\u00f3w z napisem: „Anna Dorothea (von Flemming)”.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. O\u0142tarz – rok 1949- zdj\u0119cie zakupione na www.fotomemoria.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz i figura Marii z Dzieci\u0105tkiem znajduj\u0105 si\u0119 dzi\u015b w ko\u015bciele w Przybiernowie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Figurka Marii z Dzieci\u0105tkiem – zdj\u0119cie z 1939 roku. Dzi\u015b figurka znajduje si\u0119 w ko\u015bciele w Przybiernowie<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ambona<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ambona wykonana z drewna d\u0119bowego. Podstaw\u0105 ambony stanowi\u0142 sze\u015bciok\u0105tny d\u0119bowy filar z pier\u015bcieniami trzonu, cz\u0119\u015bciowo pokryty cementowym coko\u0142em. Na podstawie posta\u0107 brodatego m\u0119\u017cczyzny z r\u0119kami opartymi na udach. Ca\u0142o\u015b\u0107 wyrze\u017abiona z jednego kawa\u0142ka drewna, o wysoko\u015bci 94 cm. Na g\u00f3rze ambony za wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wtedy boazeri\u0105 znajdowa\u0142 si\u0119 starzy parapet ch\u00f3ru prezbiterialnego, podobno z p\u0142askorze\u017abami i motywami architektonicznymi z ambony podarowanej w 1622 roku, z napisem: \u201eNicolas Sieven nachgelassene Witwen hat diesen Kirchen und Predigtstuhl verehret 1622″.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Podpora ambony – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pulpit biblijny z g\u0142ow\u0105 m\u0119\u017cczyzny, wyci\u0119t\u0105 z deski jako podpor\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Podstawa ambony znajduje si\u0119 dzi\u015b w ko\u015bciele w Przybiernowie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ambona- zdj\u0119cie z 1949 roku. Zdj\u0119cie zakupione na www.fotomemoria.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

Panele<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na \u015bcianach znajdowa\u0142y si\u0119 panele z wie\u0144cami porzebowymi z lat: 1775,1812,1813,1824,1833,1835 i 1840. Na strychu znajdowa\u0142y si\u0119 kolejne z pocz\u0105tku XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Rysunki paneli<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ponadto w muzeum regionalnym znajdowa\u0142o si\u0119 8 tablic z wie\u0144cami pogrzebowymi ze Schwanteshagen z okresu po 1785 roku.<\/p>\n\n\n\n

\u015awieczniki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dwa \u015bwieczniki o wysoko\u015bci 40 cm, wykonane z cyny. Posiada\u0142y tr\u00f3jk\u0105tn\u0105 g\u0142adk\u0105 podstaw\u0119 z napisem: \u201eB. E. v. W\u00e4del VEREHRT 1740″.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiecznik stoj\u0105cy z cyny o wysoko\u015bci 50 cm z tr\u00f3jboczn\u0105 podstaw\u0105. Wed\u0142ug inskrypcji podarowany przez Jochen Heinrich Franck w 1743 roku.<\/p>\n\n\n\n

Worek dzwonkowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Worek wykonany z aksamitu z haftem wykonanym srebrn\u0105 nici\u0105 i napisem: „S F gb B 1787”.<\/p>\n\n\n\n

Dzwon<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwszy wykonany z br\u0105zu o wysoko\u015bci 55 cm i szeroko\u015bci 60 cm. Znajdowa\u0142y si\u0119 na nim ornamenty owocowe i li\u015bciaste na szyi. Na p\u0142aszczu pod girlandami owocowymi znajdowa\u0142 si\u0119 napis: \u201eDER KIRCHE ZU SCHWANTESHAGEN PATRON DER JOHANNITER RITTER HERR OTTO ERNST CARL HELLMUTH VON DEWITZ AUF CANTRECK pp. PREDIGER, HERR PREDIGER SCHWEBES ZU CANTRECK K\u00dcSTER, HERR IOHANN OTTO KIRCHENVORSTEHER ZIMMER MEISTER CHRISTIAN FRIEDRICH WENDORFF. GEGOSSEN VON DEN GEBR\u00dcDERN SCHWENN IN STETTIN 1828\u201d co w wolnym t\u0142umaczeniu znaczy: PATRON KO\u015aCIO\u0141A W SCHWANTESHAGEN RYCERZ JOHANNITER PAN OTTO ERNST CARL HELLMUTH VON DEWITZ Z \u0141O\u0179NICY s. Kaznodzieja, Pan Kaznodzieja SCHWEBES ZU CANTRECK K\u00dcSTER, MR. ODLANY PRZEZ BRACI SCHWENN W SZCZECINIE 1828.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Drugi dzwon wykonany z br\u0105zu o wysoko\u015bci 110 cm, dostarczony w 1917 roku. Kolejny dzwon wspominany przez Lemcke wykonany z br\u0105zu o wysoko\u015bci 68 cm z napisem: GODT DER HERE SCHOP MI IVRGEN TETZLAFF GHODT MI DE SEGEN DES HEREN SI BI MI PAST…. HANS DVLLE IOCHIM STRUCK, w 1939 roku nie istnia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz w\/w wyposa\u017cenia znajdowa\u0142 si\u0119 w ko\u015bciele krucyfiks o\u0142tarzowy o wysoko\u015bci 56 cm, XIX wieczna tablica \u017co\u0142nierza poleg\u0142ego w 1813 roku o wymiarach 44×79 cm. Drewniana tablica na p\u00f3\u0142nocnej \u015bcianie upami\u0119tniaj\u0105ca poleg\u0142ych w czasie I wojny \u015bwiatowej. Naczynia do komunii i chrztu ze srebra. Nowoczesne antependium o\u0142tarzowe z haftowanym monogramem: „A.h.C.B. 1829”. Nakrycie m\u00f3wnicy wykonane z aksamitu, z haftowanym napisem: „J.D.H. 1855”.<\/p>\n\n\n\n

Chrzcielnica z napisem: \u201cMartinus Timme und dessen Eheliebste Eva Albrechts diese beiden Personen haben Gott zu Ehren und dieser Kirche zur Zierde disze F\u00fcndt setzen und machen lassen 20. April 1717″<\/p>\n\n\n\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej, ko\u015bci\u00f3\u0142 praktycznie nie odni\u00f3s\u0142 uszkodze\u0144. Mimo, i\u017c sta\u0142 na terenie nale\u017c\u0105cym do ko\u015bcio\u0142a, nie zosta\u0142 przej\u0119ty przez administracj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 \u2013 nie zosta\u0142 po\u015bwi\u0119cony w obrz\u0105dku katolickim. P\u00f3\u017aniej zacz\u0105\u0142 popada\u0107 w ruin\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 wyposa\u017cenia zosta\u0142a w p\u00f3\u017aniejszych latach przeniesiona do innych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w tym rze\u017aba z pod ambony oraz o\u0142tarz i figurka Marii z Dzieci\u0105tkiem do ko\u015bcio\u0142a w Przybiernowie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w latach 60-tych i 70-tych znajdowa\u0142 si\u0119 w niez\u0142ym stanie. W 2001 roku widoczne jeszcze by\u0142y fragmenty mur\u00f3w. Dzi\u015b nie ma po nim \u015bladu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 – rok 1949- zdj\u0119cie zakupione na www.fotomemoria.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia ko\u015bcio\u0142a z 1964 roku. Zdj\u0119cia z O\u015brodka Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia resztek mur\u00f3w ko\u015bcio\u0142a z 1990 roku. Zdj\u0119cia z O\u015brodka Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em><\/p>\n\n\n\n

Z cmentarz przyko\u015bcielnego ocala\u0142o kilka nagrobk\u00f3w i krzy\u017cy, kt\u00f3re zosta\u0142y odnalezione przy okazji rewitalizacji przez cz\u0142onk\u00f3w stowarzyszenia \u2018Bia\u0142y Grosz\u201d i uczni\u00f3w szko\u0142y w Przybiernowie. Niestety od 2014 roku znikn\u0119\u0142y krzy\u017ce \u017celiwne, oczyszczony teren cmentarza zn\u00f3w jest pokryty zaro\u015blami. W miejscu cmentarza i ko\u015bcio\u0142a stowarzyszenie ustawi\u0142o ufundowan\u0105 przez nich tablic\u0119 informacyjn\u0105 z opisem historii wsi i ko\u015bcio\u0142a wraz z archiwalnymi zdj\u0119ciami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Tablica informacyjna, a w tle teren cmentarza i miejsce gdzie sta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 – rok 2024. Zdj\u0119cie Wojciech Janda <\/em><\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Tomasz Wetta<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsza wzmianka o ko\u015bciele pochodzi z 1595 roku, cho\u0107 na pewno by\u0142 starszy. \u015awiadczy\u0142y o tym pozosta\u0142o\u015bci XV wiecznego o\u0142tarza. Ca\u0142a budowla wykonana z g\u0142az\u00f3w narzutowych. W 1595 roku wymieniana jest wie\u017ca z 3 dzwonami. Na prze\u0142omie XVII-XVIII wieku wzmiankowana jest drewniana wie\u017ca. W 1769 roku odby\u0142 si\u0119 monta\u017c galerii przez cie\u015bl\u0119 Michaela Werdorfa i … Czytaj dalej \u201eNieistniej\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki: \u015awi\u0119toszewo (do 1945 Schwanteshagen)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,9,7],"tags":[],"class_list":["post-3231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-przybiernow","category-koscioly","category-powiat-goleniowski-pominiki-i-wojny-swiatowej"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3231"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3231"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4466,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3231\/revisions\/4466"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}