![\"\"](\"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/94-95-\u2014-kopia-\u2014-kopia.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nfot. Projekt Holl\u00e4nderei autorstwa mistrza budowlanego Schwatcke, 1751 r. Archiwum Pa\u0144stwowe Szczecin<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Pierwszymi osadnikami byli ch\u0142opi: Christ. Lentz, Gottfried Meckel, Gottfried Zastrow, Michael Bluhm, Hans Milbradt, Jac. B\u00f6hm, Daniel Glander oraz zagrodnicy: Ludwig Hauck (Palatyn, przeniesiony tutaj z Klein Sophienthal-Rurzyca), Ludwig Bast, Joh. Mich. Hammerschmidt, Mich. Siewert, Martin Bischoff, Erdmann Peries, Christian Felchow, Christian Zastrow, Christian Sellenthin, Hans Georg Eichel, Joh. Lange,<\/span> Georg Christ. Wiese.<\/p>\n\n\n\n fot. Pi\u0119kna zabudowa wsi na zdj\u0119ciach Przemka Budziaka<\/em><\/p>\n\n\n\n W 1753 roku, przeprowadzono inspekcj\u0119 prawie ca\u0142kowicie uko\u0144czonej kolonii przez ksi\u0119cia Moritza von Anhalt-Dessau. W 1754 przeprowadzono spis mieszka\u0144c\u00f3w. We wsi mieszka\u0142o 7 ch\u0142op\u00f3w ma\u0142orolnych z 27 morgami ka\u017cdy i 12 cha\u0142upnik\u00f3w z 7 morgami ka\u017cdy. W 1779 roku, we wsi doszcz\u0119tnie sp\u0142on\u0105\u0142 jeden z budynk\u00f3w gospodarczych i mieszka\u0142o tu 8 ch\u0142op\u00f3w ma\u0142orolnych i 12 cha\u0142upnik\u00f3w. W 1780 zrekonstruowano folwark i wydzier\u017cawiono jako maj\u0105tek dziedziczny wraz z wiosk\u0105 i Schmelzenforth na Brates. W tym samym roku we wsi by\u0142o 26 dom\u00f3w i mieszka\u0142 nauczyciel. W 1824 roku, nast\u0105pi\u0142o przej\u0119cie maj\u0105tku dziedzicznego Amalienhof przez 8 ch\u0142op\u00f3w ma\u0142orolnych i 12 cha\u0142upnik\u00f3w i podzielono grunty maj\u0105tku. W 1870 roku mieszka\u0142o we wsi 449 os\u00f3b, w\u015br\u00f3d nich 51 w\u0142a\u015bcicieli ziemskich na 3301 akrach pola.<\/p>\n\n\n\n Do \u00f3wczesnej wsi Amalienhof ( Wierzchos\u0142aw) nale\u017ca\u0142a osada Schmeltzenforth. W 1729 podczas inspekcji z urz\u0119du w Stepenitz, przeprowadzanej przez Oberpr\u00e4sident von Massow, ustalono, \u017ce w Hohen-Horst mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 ma\u0142\u0105 hodowl\u0119 owiec. W 1748 przeprowadzono pomiary na obszarze Schmeltzer Pforts przez geodet\u0119 Baltazara i zawiadomiono o za\u0142o\u017ceniu wioski dla 16 rodzin z 926 akrami. W 1753 rozpocz\u0119to oczyszczanie pod „Entreprise Schmelzerforth”. Niestety wie\u015b nie zosta\u0142a zbudowana, ale zrealizowano plan z 1751 roku, dotycz\u0105cy hodowli kr\u00f3w, nale\u017c\u0105cej do Amalienhof, kt\u00f3ra w 1780 nosi nazw\u0119 Holl\u00e4nderei Hohenhorft i Holl\u00e4nderei Schmeltzerforth.<\/p>\n\n\n\n W pierwotnym uk\u0142adzie wsi, gospodarstwa kolonist\u00f3w sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z domu mieszkalnego, po\u0142o\u017conego za ma\u0142ym ogr\u00f3dkiem od frontu. Za budynkiem mieszkalnym, znajdowa\u0142 si\u0119 budynek gospodarczy, stodo\u0142a i stajnia. Ka\u017cdy z dom\u00f3w, przeznaczony by\u0142 dla jednej rodziny. By\u0142y to budynki z muru pruskiego i ceg\u0142y, z deskowanymi szczytami i dachami krytymi strzech\u0105. Na przestrzeni lat dachy kryte strzech\u0105, wymieniono na dach\u00f3wk\u0119. W 1939 by\u0142o sporo budynk\u00f3w dobrze zachowanych mi\u0119dzy innymi domy gospodarzy: Spreemann, Albrecht, Passoth, G. Moldenhauer, W. Kell, Goedke i Lange.<\/p>\n\n\n\n W 1939 roku we wsi mieszka\u0142o 366 mieszka\u0144c\u00f3w. Wg spisu z 2022 roku, mieszka\u0142o tu 230 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n fot. Szko\u0142a i dom modlitwy. Projekt mistrza budowlanego F.W. Kn\u00fcppelna, 1760, Archiwum Pa\u0144stwowe Szczecin<\/em><\/p>\n\n\n\n We wsi od 1770 roku znajdowa\u0142 si\u0119 budynek szko\u0142y w kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 sala modlitewna, podobna do tej, kt\u00f3r\u0105 opisywa\u0142em w Budzieniu. W 1896 szko\u0142a wraz sal\u0105 sp\u0142on\u0119\u0142a. Ko\u0142o szko\u0142y znajdowa\u0142a si\u0119 dzwonnica z dwoma dzwonami, ale zosta\u0142a usuni\u0119ta podczas przebudowy szko\u0142y. W 1906 rozpocz\u0119to budow\u0119 obecnego murowanego ko\u015bcio\u0142a. <\/p>\n\n\n\n fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 -rok 2018, Zdj\u0119cia Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n Na terenie przyko\u015bcielnym znajduje si\u0119 pomnik po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym mieszka\u0144com wsi w czasie I Wojny \u015awiatowej.<\/p>\n\n\n\n fot. Pomnik poleg\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w wsi w czasie I wojny \u015bwiatowej. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n W centrum wsi znajduje si\u0119 cmentarz. Przed 1945 rokiem by\u0142 to cmentarz ewangelicki. Dzi\u015b na cz\u0119\u015bci tego cmentarza funkcjonuje wsp\u00f3\u0142czesny. Po starym cmentarzu i nagrobk\u00f3w z niego, nie ma \u015bladu.<\/p>\n\n\n\n fot. Pozosta\u0142o\u015bci cmentarza ewangelickiego – rok 1989. Zdj\u0119cia O\u015brodek Dokumentacji Zabytk\u00f3w w Warszawie<\/em><\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej, wie\u015b znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Rzeczpospolitej i otrzyma\u0142a nazw\u0119 Wierzchos\u0142aw. Zachowa\u0142a sw\u00f3j historyczny zarys typowej ulic\u00f3wki. Jej zabudowa wg mnie jest jedn\u0105 z naj\u0142adniejszych w naszej gminie i powiecie.<\/p>\n\n\n\n fot. Mapa Wierzchos\u0142awia z 1922 roku<\/em><\/p>\n\n\n\n T\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Tomasz Wetta<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wie\u015b po\u0142o\u017cona jest przy drodze \u0142\u0105cz\u0105cej Widzie\u0144sko z drog\u0105 nr 3, na R\u00f3wninie Goleniowskiej poro\u015bni\u0119tej sosnowymi i mieszanymi lasami Puszczy Goleniowskiej. W momencie zak\u0142adania wsi, otrzyma\u0142a ona nazw\u0119 na cze\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cniczki Amalii von Preu\u00dfen, siostry Fryderyka II Wielkiego, kr\u00f3la Prus. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1746 roku, kiedy to zatwierdzono plan za\u0142o\u017cenia owczarni Amalienhof … Czytaj dalej \u201eWierzchos\u0142aw (do 1945 Amalienhof)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,1,2],"tags":[],"class_list":["post-293","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-goleniow","category-uncategorized","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/293"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=293"}],"version-history":[{"count":17,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5255,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/293\/revisions\/5255"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n