{"id":2520,"date":"2024-04-08T06:45:21","date_gmt":"2024-04-08T06:45:21","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2520"},"modified":"2024-10-09T12:03:40","modified_gmt":"2024-10-09T12:03:40","slug":"kosciol-p-w-sw-katarzyny","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2520","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. Katarzyny w Goleniowie"},"content":{"rendered":"\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny, kt\u00f3ry znamy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zbudowano w XV w. cz\u0119\u015bciowo na fundamentach ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego, kt\u00f3ry wzmiankowany jest w 1271 r. Analiza mur\u00f3w wskazuje, \u017ce by\u0142 on wznoszony w dw\u00f3ch etapach. W pierwszym (I po\u0142owa XV w.) wybudowano na rzucie zbli\u017conym do kwadratu tr\u00f3jnawowy halowy korpus trzyprz\u0119s\u0142owy, wsparty na czterech filarach, powi\u0119kszony o wyd\u0142u\u017cone prezbiterium, zamkni\u0119te tr\u00f3jbocznie od strony wschodniej z przyleg\u0142\u0105 od p\u00f3\u0142nocy parterow\u0105 zakrysti\u0105 oraz postawion\u0105 na rzucie kwadratu, wysok\u0105 wie\u017c\u0105 od strony zachodniej. W drugim etapie wykonano od strony p\u00f3\u0142nocnej, cztery kaplice i podwy\u017cszono o jedno pi\u0119tro zakrysti\u0119, st\u0105d zmniejszono okno w \u015bcianie bocznej prezbiterium. Od strony po\u0142udniowej dostawiono krucht\u0119 i kaplic\u0119 oraz po obu stronach wie\u017cy wysokie kaplice. Bry\u0142a korpusu zosta\u0142a nakryta dwuspadowym dachem, ni\u017csze od korpusu, prezbiterium dachem dwuspadowym, za\u0142amanym tr\u00f3jbocznie od wschodu, a wie\u017ca g\u00f3ruj\u0105ca nad ca\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwi\u0105tyni strzelistym he\u0142mem, kt\u00f3ry znamy z mapy Lubinusa z roku 1618.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zwyci\u0119stwo reformacji i przej\u0119cie ko\u015bcio\u0142a przez protestant\u00f3w po 1534 r. doprowadzi\u0142o do jego zubo\u017cenia. Liczne po\u017cary jakie nawiedza\u0142y miasto w XVI i XVII w. nie omin\u0119\u0142y ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry dwukrotnie sp\u0142on\u0105\u0142. W 1621 r. wraz z ko\u015bcio\u0142em sp\u0142on\u0119\u0142a 1\/3 miasta a w 1686 r. niemal ca\u0142e miasto. W ostatnim po\u017carze wypali\u0142 si\u0119 ca\u0142y \u015bredniowieczny wystr\u00f3j, wszystkie architektoniczne detale, kaplice i o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny, spali\u0142y si\u0119 wszystkie dokumenty dotycz\u0105ce historii \u015bwi\u0105tyni. <\/p>\n\n\n\n

Prowadzone remonty w XVIII wieku i pocz\u0105tkach XIX wieku nie przywr\u00f3ci\u0142y ju\u017c \u015bwi\u0105tyni jej \u015bredniowiecznego wygl\u0105du, znikn\u0119\u0142o ca\u0142e wcze\u015bniejsze wyposa\u017cenie. Ze \u015bredniowiecznej p\u00f3\u017anogotyckiej \u015bwi\u0105tyni pozosta\u0142y w zasadzie tylko mury z uk\u0142adem przyp\u00f3r, profilowany portal zachodni w wie\u017cy, a we wn\u0119trzu, uk\u0142ad prz\u0119se\u0142, osie portali i okien. Zrezygnowano ze strzelisto\u015bci wie\u017cy, obni\u017caj\u0105c dach i nadaj\u0105c mu namiotowy kszta\u0142t, podobny do dzisiejszego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie XIX w. opracowano projekt remontu ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rego za\u0142o\u017ceniem by\u0142a ca\u0142kowita regotyzacja \u015bwi\u0105tyni, maj\u0105ca na celu odtworzenie wszystkich brakuj\u0105cych element\u00f3w wn\u0119trza w formach gotyckich, znanych w podobnych ko\u015bcio\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1865-1867 wykonano wszystkie detale architektoniczne okien, wej\u015b\u0107, filar\u00f3w, sklepie\u0144 i szczyt\u00f3w kaplic. Ca\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 pozostawiono w surowej cegle z wyj\u0105tkiem sklepie\u0144, kt\u00f3re otynkowano i pokryto delikatn\u0105 polichromi\u0105 z w\u0105tkiem geometrycznym i ro\u015blinnym. W ko\u0144cu lat siedemdziesi\u0105tych, wstawiono nowe witra\u017ce, o\u0142tarz, ambon\u0119, \u0142awki, kt\u00f3re otrzyma\u0142y r\u00f3wnie\u017c neogotyki charakter.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1892 r. wykonano neogotyckie zwie\u0144czenie wie\u017cy w formie wyprowadzonych z czwartej kondygnacji czterech naro\u017cnych wie\u017cyczek i czterech tr\u00f3jk\u0105tnych szczyt\u00f3w z zegarami, spomi\u0119dzy kt\u00f3rych wychodzi\u0142a wysoka o\u015bmioboczna iglica zwie\u0144czona sterczyn\u0105 w formie kuli z krzy\u017cem.<\/p>\n\n\n\n

Istniej\u0105cy obok ko\u015bcio\u0142a od czas\u00f3w \u015bredniowiecznych cmentarz (nieczynny od 1865 r.) w 1895 r. splantowano i wybrukowano kamieniem polnym.<\/p>\n\n\n\n

W marcu 1945 roku w trakcie walk o miasto ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 mocno uszkodzony, spali\u0142y si\u0119 dachy, run\u0119\u0142y sklepienia i cz\u0119\u015bci mur\u00f3w, wypali\u0142o si\u0119 wn\u0119trze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia z roku 1947. Zakupione na www.fotomemoria.pl.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wiosn\u0105 1957 roku powsta\u0142 Komitet Odbudowy \u015awi\u0105tyni z ksi\u0119dzem proboszczem S. Wieczorkiem na czele. Jeszcze tego roku rozpocz\u0119to odbudow\u0119. W trakcie odbudowy zrezygnowano z odtworzenia neogotyckiej wie\u017cy z 1892 r. przywracaj\u0105c jej form\u0119 XVIII-wieczn\u0105, w postaci niewysokiego dachu namiotowego zwie\u0144czonego krzy\u017cem oraz ozdobnego zwie\u0144czenia szczytu dachu od strony wschodniej. We wn\u0119trzu natomiast z polichromii, witra\u017cy i dawnego neogotyckiego wn\u0119trza, stawiaj\u0105c zupe\u0142nie nowy o\u0142tarz w formie krzy\u017ca, ambon\u0119 i \u0142awki. 26.XI.1961 r. ksi\u0105dz biskup Ignacy Je\u017c dokona\u0142 po\u015bwi\u0119cenia odbudowanej \u015bwi\u0105tyni. Dalsze prace wyko\u0144czeniowe przy wie\u017cy i wn\u0119trzu prowadzono do 1967 r. Obecny kszta\u0142t \u015bwi\u0105tyni posiada ze \u015bredniowiecza w zasadzie tylko mury obwodowe, natomiast wystr\u00f3j wewn\u0119trzny odtwarzany jest na planach XIX wiecznej regotyzacji.<\/p>\n\n\n\n

D\u0142u\u017csza elewacja od strony po\u0142udniowej, podzielona zosta\u0142a rytmem uskokowym przyp\u00f3r, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi umieszczone zosta\u0142y wysokie ostro\u0142ukowe okna oraz niewielka kruchta dobudowana do \u015brodkowego prz\u0119s\u0142a pomi\u0119dzy dwie przypory korpusu. Wn\u0119trze kruchty skomunikowane zosta\u0142o do naw du\u017c\u0105 koszow\u0105 arkad\u0105. Kruchta za\u0142o\u017cona zosta\u0142a na rzucie kwadratu do wysoko\u015bci 2\/3 korpusu nawowego i pokryta sklepieniem tr\u00f3juskokowym, jednym z najwspanialszych w\u015br\u00f3d tego typu rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cie z roku 1990. Autor Jacek Panek<\/p>\n\n\n\n

Elewacja \u015bciany wej\u015bciowej zwie\u0144czona jest schodkowym tr\u00f3jk\u0105tnym szczytem wype\u0142nionym dekoracyjnymi blaszkami pochodz\u0105cymi z okresu regotyzacji XIX wiecznej. \u015aciana podzielona zosta\u0142a uskokowymi przyporami na dwie cz\u0119\u015bci i wyst\u0119puje w uk\u0142adzie dwustronnym. W przyziemiu umieszczony zosta\u0142 ostro\u0142ukowy portal, posiadaj\u0105cy p\u0142ytkie o\u015bcie\u017ce z\u0142o\u017cone z dw\u00f3ch faz i jednego uskoku. Powy\u017cej dwa ostro\u0142ukowe okna, ca\u0142o\u015b\u0107 zwie\u0144czona jest ozdobnym fryzem i gzymsem wie\u0144cz\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 z zewn\u0105trz. Zdj\u0119cia autorstwa Przemys\u0142awa Budziaka<\/em><\/p>\n\n\n\n

Elewacj\u0119 \u015bciany p\u00f3\u0142nocnej tworz\u0105 zakrystia i kaplice, kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 \u0142\u0105cznie z dachami do po\u0142owy wysoko\u015bci korpusu nawowego, zosta\u0142y zwie\u0144czone tr\u00f3jk\u0105tnymi, schodkowymi szczytami. Usytuowane zosta\u0142o tu r\u00f3wnie\u017c wej\u015bcie w formie ostro\u0142ukowego portalu, nad kt\u00f3rym umieszczono trzy ma\u0142e ostro\u0142ukowe blanki. Szczyt nawy g\u0142\u00f3wnej od strony wschodniej podzielony zosta\u0142 ostro\u0142ukowymi blendami i sterczynami.<\/p>\n\n\n\n

Braki cz\u0119\u015bci wie\u017cy od strony p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej, pierwszej i drugiej kondygnacji, wype\u0142niaj\u0105 dostawione kaplice, przykryte dachami pulpitowymi. Wy\u017csze kondygnacje wie\u017cy posiadaj\u0105 ostro\u0142ukowe okna i blendy oraz dekoracyjne fryzy i gzymsy, pochodz\u0105ce z okresu XIX wiecznej regotyzacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a. Autor zdj\u0119\u0107 Przemys\u0142aw Budziak<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 1996 r. zmieniono o\u0142tarz, kt\u00f3ry zosta\u0142 wykonany wed\u0142ug konwencji sakralnej rze\u017aby gotyckiej w formie tryptyku. O\u0142tarz tworzy wysoki krzy\u017c i szafkowy tryptyk. Pod krzy\u017cem stoj\u0105 dwie postaci: Matka Boska Bolesna i \u015aw. Jan Ewangelista. Natomiast tryptyk wype\u0142nia 7 drewnianych rze\u017ab i centralnie stoj\u0105ca Matka Bo\u017ca z Dzieci\u0105tkiem w otoczeniu \u015aw. Katarzyny (patronki ko\u015bcio\u0142a), \u015bw. Agnieszki i \u015bw. Ottona z jednej strony oraz \u015bw. Barbary, \u015bw. Doroty i \u015bw. Miko\u0142aja z drugiej. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142nia misterna, cyzelowana dekoracja o motywie ro\u015blinno\u2013geometrycznym. O\u0142tarz w ca\u0142o\u015bci wyrze\u017abi\u0142 miejscowy artysta-rze\u017abiarz Stanis\u0142aw Szulc.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny, kt\u00f3ry znamy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zbudowano w XV w. cz\u0119\u015bciowo na fundamentach ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego, kt\u00f3ry wzmiankowany jest w 1271 r. Analiza mur\u00f3w wskazuje, \u017ce by\u0142 on wznoszony w dw\u00f3ch etapach. W pierwszym (I po\u0142owa XV w.) wybudowano na rzucie zbli\u017conym do kwadratu tr\u00f3jnawowy halowy korpus trzyprz\u0119s\u0142owy, wsparty na czterech filarach, powi\u0119kszony o wyd\u0142u\u017cone prezbiterium, … Czytaj dalej \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015bw. Katarzyny w Goleniowie\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,39,40,9,2],"tags":[18,17,45,31,20,23,34,26],"class_list":["post-2520","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-goleniow","category-goleniow","category-goleniowskie-zabytki","category-koscioly","category-powiat-goleniowski","tag-goleniow","tag-historia","tag-katarzyna","tag-kosciol","tag-powiat-goleniow","tag-powiat-goleniowski","tag-stowarzyszenie","tag-wojciech-janda"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2520"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2520"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3585,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2520\/revisions\/3585"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}