{"id":2518,"date":"2024-04-08T06:45:10","date_gmt":"2024-04-08T06:45:10","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2518"},"modified":"2024-04-12T16:39:49","modified_gmt":"2024-04-12T16:39:49","slug":"brama-wolinska","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2518","title":{"rendered":"Brama Woli\u0144ska w Goleniowie"},"content":{"rendered":"\n

Jedyn\u0105 ocala\u0142\u0105 do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych bram\u0105 miasta, jest Brama Woli\u0144ska. Obok niej p\u0142yn\u0119\u0142a prawa odnoga Strumienia M\u0142y\u0144skiego, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 jako fosa.<\/p>\n\n\n\n

                Jest ona usytuowana w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci obwarowa\u0144 i reprezentuje typ bramy szczytowej, nale\u017c\u0105cej obecnie do najlepiej zachowanych, w niezmienionej formie na Pomorzu Zachodnim. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a na rzucie prostok\u0105ta, zbudowana jest w 1\/4 z kamienia obejmuj\u0105cego cz\u0119\u015b\u0107 doln\u0105 do wysoko\u015bci ostro\u0142ukowego przejazdu i w trzech czwartych z ceg\u0142y. G\u0142\u00f3wna elewacja – zewn\u0119trzna i wewn\u0119trzna maj\u0105 odmienne rozwi\u0105zania kompozycyjne \u015bcian, przy czym o elewacji wewn\u0119trznej zadecydowa\u0142y bardziej wzgl\u0119dy estetyczne, a przy zewn\u0119trznej obronne. Ca\u0142a elewacja zewn\u0119trzna podporz\u0105dkowana jest rozwi\u0105zaniom obronnym i wykazuje umiarkowan\u0105 oszcz\u0119dno\u015b\u0107 detalu architektonicznego. Do wysoko\u015bci trzeciego pi\u0119tra w wyst\u0119pie muru znajduje si\u0119 nisza zamkni\u0119ta p\u00f3\u0142kolistym \u0142ukiem, w bokach, kt\u00f3rej umieszczone zosta\u0142y prowadnice. Porusza\u0142a si\u0119 w nich ci\u0119\u017cka, kuta \u017celazna krata, zwana bron\u0105. We wn\u0119ce na wysoko\u015bci pierwszej kondygnacji widoczne s\u0105 zamurowane dwa szczelinowe otwory strzelnicze, wy\u017cej cztery ceglane wsporniki a w trzeciej kondygnacji, w p\u00f3\u0142kolistym \u0142uku trzy wn\u0119ki okienne. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce pierwotnie na poziomie trzeciej kondygnacji znajdowa\u0142a si\u0119 drewniana galeria, z kt\u00f3rej obro\u0144cy mogli broni\u0107 otworu bramnego. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n

Na wysoko\u015bci czwartej kondygnacji, znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze trzy otwory okienne zako\u0144czone \u0142ukami odcinkowymi, kt\u00f3re jak mo\u017cna przypuszcza\u0107 by\u0142y dawniej strzelnicami. Ceglana elewacja wewn\u0119trzna bramy tworzy kompozycj\u0119 o charakterze wertykalnym (pionowym) podkre\u015blaj\u0105c wysoko\u015b\u0107, strzelisto\u015b\u0107 i lekko\u015b\u0107 budowli. Ca\u0142a \u015bciana zosta\u0142a podzielona lizenami (p\u0142aski lub pionowy wyst\u0119p w murze zewn\u0119trznym, kt\u00f3ry ma znaczenie konstrukcyjne) na pi\u0119\u0107 r\u00f3wnych, pionowych p\u00f3l, kt\u00f3re przechodz\u0105 w schodkowy szczyt ozdobiony \u017cabkami na kraw\u0119dziach. Ca\u0142y schodkowy szczyt wzbogacony zosta\u0142 wielobocznymi pineklami (strzeliste wie\u017cyczki o czworobocznym trzonie z daszkiem) wychodz\u0105cymi z lizen. Wysoko\u015b\u0107 ca\u0142ej bramy wynosi 26 m, a ze sterczyn\u0105 29,85 m, natomiast wysoko\u015b\u0107 otworu bramnego wynosi 5,25 m, szeroko\u015b\u0107 4,85 m, a d\u0142ugo\u015b\u0107 przejazdu 10 m.<\/p>\n\n\n\n

Zachowan\u0105 ciekawostk\u0105 w Bramie Woli\u0144skiej s\u0105 otwory w jej \u015bcianach ograniczaj\u0105cych przejazd od strony wewn\u0119trznej. W otworach umieszczano przest\u0119pc\u00f3w. Skazany w takiej niszy wystawiony by\u0142 na publiczne pot\u0119pienie. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce podpiera\u0142y go dzidy lub lance, aby nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 wychyli\u0107. W okresie kary obserwowany by\u0142 przez wje\u017cd\u017caj\u0105cych i wyje\u017cd\u017caj\u0105cych do i z miasta oraz stra\u017cnik\u00f3w. W Bramie znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce karcer, po\u0142\u0105czony ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym niewielkim otworem – lufcikiem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia nieznanego autora, g\u00f3rne z roku 1949, dolne 1974 rok, a ostanie rok 2018. Kolekcja Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bezpo\u015brednio po wojnie nazywan\u0105 j\u0105 Bram\u0105 Chrobrego. Przez wiele lat obiekt sta\u0142 niewykorzystany i niszcza\u0142. Nie potrafiono znale\u017a\u0107 dla niego sensownego przeznaczenia. Przez wiele lat Brama s\u0142u\u017cy\u0142a jako nielegalna pijalnia alkoholu, a czasami jako toaleta.<\/p>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie 1959 i 1960 r. obiekt zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo wyremontowany i w 1960 r. zorganizowano tu pod patronatem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (PTTK) Muzeum Ziemi Goleniowskiej. Na pewien czas zosta\u0142o ono zamkni\u0119te, poniewa\u017c w latach 1968 \u2013 1972 prowadzono kolejny, gruntowny remont Bramy Woli\u0144skiej. Remont przeprowadzono g\u0142\u00f3wnie wysi\u0142kiem spo\u0142ecznym goleniowskich rzemie\u015blnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cia z roku 1947. Zakupione na www.fotomemoria.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 1968 r. uruchomiono w niej Izb\u0119 Pami\u0119ci Narodowej \u2013 funkcjonowa\u0142a do 1975 r. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z obchodami 700-lecia Goleniowa.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1963-1966 siedzib\u0119 w Bramie Woli\u0144skiej posiada\u0142a Biblioteka Pedagogiczna, Zarz\u0105d Oddzia\u0142u Powiatowego Zwi\u0105zku Nauczycielstwa Polskiego oraz Klub Nauczyciela. Stan Bramy w tym czasie nie zach\u0119ca\u0142 do jej odwiedzania (brak ogrzewania, podrapane \u015bciany, dziurawe pod\u0142ogi, w\u0105skie strome schodki, brak urz\u0105dze\u0144 sanitarnych).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pomieszczenia w wyremontowanej Bramie otrzyma\u0142 Powiatowy Dom Kultury (PDK) oraz Goleniowskie Towarzystwo Spo\u0142eczno-Kulturalne. Od 1 czerwca 1975 r. swoj\u0105 siedzib\u0119 znalaz\u0142 tu Goleniowski Dom Kultury (dwie kondygnacje – kolejne dwie kondygnacje zajmowa\u0142a Izba Pami\u0119ci, gdzie by\u0142y zgromadzone dokumenty, mundury i inne pami\u0105tki z okresu 2. wojny \u015bwiatowej, dokumenty pierwszych osadnik\u00f3w ziemi goleniowskiej oraz zdj\u0119cia i eksponaty obrazuj\u0105ce rozw\u00f3j miasta po 1945 r. Izb\u0119 zamkni\u0119to. Nie wiadomo co si\u0119 sta\u0142o z jej eksponatami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Zdj\u0119cie z 1990 roku. Autor Jacek Panek<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 2003 r. dzi\u0119ki wsparciu Unii Europejskiej zabudowano przejazd Bramy Woli\u0144skiej i urz\u0105dzono w nim Sal\u0119 Historii Miasta, Centrum Informacji Turystycznej oraz Sal\u0119 Tradycji 2. Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego \u201eKrak\u00f3w\u201d. Sala Historii Miasta w 2008 r. przeniesiona zosta\u0142a do O\u015brodka Dokumentacji Dziej\u00f3w Ziemi Goleniowskiej przy ul. Pocztowej 2, podobnie jak nieco p\u00f3\u017aniej Sala Tradycji 2 Pu\u0142ku Lotnictwa My\u015bliwskiego \u201eKrak\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W latach 2014-2015 Brama Woli\u0144ska zosta\u0142a po raz kolejny, tym razem bardzo gruntownie wyremontowana.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jedyn\u0105 ocala\u0142\u0105 do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych bram\u0105 miasta, jest Brama Woli\u0144ska. Obok niej p\u0142yn\u0119\u0142a prawa odnoga Strumienia M\u0142y\u0144skiego, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 jako fosa.                 Jest ona usytuowana w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci obwarowa\u0144 i reprezentuje typ bramy szczytowej, nale\u017c\u0105cej obecnie do najlepiej zachowanych, w niezmienionej formie na Pomorzu Zachodnim. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a na rzucie prostok\u0105ta, zbudowana jest w 1\/4 z … Czytaj dalej \u201eBrama Woli\u0144ska w Goleniowie\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,39,40,2],"tags":[18,17,20,23,26,42,41],"class_list":["post-2518","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-goleniow","category-goleniow","category-goleniowskie-zabytki","category-powiat-goleniowski","tag-goleniow","tag-historia","tag-powiat-goleniow","tag-powiat-goleniowski","tag-wojciech-janda","tag-zabytek","tag-zabytki-goleniowa"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2518"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2518"}],"version-history":[{"count":9,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2615,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2518\/revisions\/2615"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}