{"id":2261,"date":"2024-03-01T10:10:19","date_gmt":"2024-03-01T10:10:19","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2261"},"modified":"2024-03-08T15:00:38","modified_gmt":"2024-03-08T15:00:38","slug":"budzien-do-1945-schutzendorf","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=2261","title":{"rendered":"Budzie\u0144 ( do 1945 Sch\u00fctzendorf )"},"content":{"rendered":"\n

Wie\u015b po\u0142o\u017cona jest na skraju Doliny Dolnej Odry, R\u00f3wniny Goleniowskiej i Puszczy Goleniowskiej. Tu\u017c przy drodze wojew\u00f3dzkiej nr.111 \u0142\u0105cz\u0105cej Goleni\u00f3w ze Stepnic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W latach 30-tych XX wieku, w wyniku przeprowadzonych na terenie wsi prac archeologicznych, odnaleziono siekiery kamienne, siekiery krzemienne i siekiery kamienne z otworem z epoki kamiennej. Odnaleziono r\u00f3wnie\u017c kopiec z urn\u0105 i skremowanymi szcz\u0105tkami z nieznanej epoki.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1786 roku, kiedy to Fryderyk II zatwierdzi\u0142 plan za\u0142o\u017cenia wsi dla 40 rodzin tzw. „bei der Stepenitzschen Bache”. Zamiast w\/w planu, osiedlono tylko 24 kolonist\u00f3w z Pomorza, Meklemburgii, Brandenburgii i Frankonii, zgodnie z planem melioracyjnym Wilhelma Sch\u00fctza. Wybudowano 12 dom\u00f3w w zabudowie bli\u017aniaczej, po po\u0142udniowej stronie drogi, a po p\u00f3\u0142nocnej wzniesiono stodo\u0142y. W 1825 roku sp\u0142on\u0119\u0142a zachodnia cz\u0119\u015b\u0107 wsi wraz ze szko\u0142\u0105 i 5 budynkami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Restauracja nale\u017c\u0105ca do Roberta G\u00f6rsa. Rok 1926. Widok\u00f3wka z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Budynek szko\u0142y z salk\u0105 modlitewn\u0105- rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 1870 roku, wie\u015b wraz z nadle\u015bnictwem Schmelzenfort  ( dzi\u015b Gaje), liczy\u0142a 297 mieszka\u0144c\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o 45 w\u0142a\u015bcicieli  ziemskich, kt\u00f3rzy posiadali w sumie 752 akry ziemi. W 1892 roku sp\u0142on\u0119\u0142a tym razem wschodnia cz\u0119\u015b\u0107 z 6 domami w zabudowie bli\u017aniaczej. Ocala\u0142 tylko dom bli\u017aniaczy o numerze 11-12.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Plan bli\u017aniaczego budynku w Budzieniu- rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wie\u015b zosta\u0142a za\u0142o\u017cona jako ulic\u00f3wka fryderycja\u0144ska. Wszystkie domy posiada\u0142y od frontu ma\u0142e ogrody. We wsi znajdowa\u0142a si\u0119 szko\u0142a, w kt\u00f3rej mie\u015bci\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c salka modlitewna. Szko\u0142a z salk\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 na zachodnim kra\u0144cu wsi od roku 1826. Pierwotnie sta\u0142a w innym miejscu, tam gdzie do 1939 roku znajdowa\u0142a si\u0119 dzwonnica.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. G\u0142\u00f3wna ulica w Budzieniu z widoczn\u0105 po lewej stronie, dzwonnic\u0105 – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jedyny zachowany pierwszy dom kolonist\u00f3w, nale\u017c\u0105cy w 1939 do L\u00fcttke i Sievert, by\u0142 konstrukcji zr\u0119bowej i kryty strzech\u0105. We wsi znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dobrze zachowane stodo\u0142y z pocz\u0105tku osadnictwa. By\u0142y to budynki o konstrukcji szkieletowej z wysokimi \u015bcianami i szerokimi nawiasami dachowymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Stodo\u0142y w Budzieniu – rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a by\u0142a budynkiem jednokondygnacyjnym z muru pruskiego z glinianymi wype\u0142nieniami. W sali modlitw, strop p\u0142aski z widocznymi belkami. W salce znajdowa\u0142 si\u0119 o\u0142tarz ambonowy i \u0142awki. Wszystko z okresu budowy szko\u0142y z roku 1826.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Szko\u0142a z sal\u0105 modlitewn\u0105. Rzut parteru w skali 1:200<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na wyposa\u017ceniu salki modlitewnej znajdowa\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n

Kielich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wysoko\u015b\u0107 20 cm, \u015brednica 12cm, wykonany z cyny. Na czaszy widnia\u0142 napis: \u201eSchitzendorff 1799\u201d<\/p>\n\n\n\n

Patena<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wykonana z cyny, o \u015brednicy 14,4 cm. Na kraw\u0119dzi napis: „Schitzendorff 1799”. Na spodzie 3 stemple Gottfried Kugellmann ze Szczecina<\/p>\n\n\n\n

\u015awieczniki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dwa \u015bwieczniki o wysoko\u015bci 26 cm, wykonane ze srebra. Na kraw\u0119dzi stopy napis: \u201eC. Foth. 1802″, a na spodzie stemple ze znakiem anio\u0142a i znak \u201eGH\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Stemple ze \u015bwiecznik\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n\n

Statki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dwa statki podwieszone pod sufitem z I po\u0142owy XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Statki, kt\u00f3re wisia\u0142y na salce modlitewnej<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na zachodnim kra\u0144cu wsi znajdowa\u0142a si\u0119 dzwonnica z dwoma dzwonami z br\u0105zu. Zbudowano j\u0105 w 1826 roku, a odnowiono w 1930.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy dzwon o wysoko\u015bci 61 cm, wg inskrypcji zosta\u0142 odlany w 1861 roku przez C.F. Vossa ze Szczecina.<\/p>\n\n\n\n

Drugi  dzwon o wysoko\u015bci 51 cm. Wykonany przez C.Vossa i syna w roku 1926. Widnia\u0142a na nim inskrypcja: \u201eZerschlagen in des Volkes N\u00f6ten \/ Ruf ich erneut zu Gott zu beten\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Dzwonnica w Budzieniu wybudowana w 1826 i wyremontowana w 1930. Zdj\u0119cie rok 1939<\/em><\/p>\n\n\n\n

Oba dzwony po wojnie zagin\u0119\u0142y, jak r\u00f3wnie\u017c wyposa\u017cenie sali modlitewnej.<\/p>\n\n\n\n

Do miejscowo\u015bci Budzie\u0144 nale\u017ca\u0142y r\u00f3wnie\u017c okoliczne osady.<\/p>\n\n\n\n

Gnageland –  dzi\u015b nieistniej\u0105ca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osada le\u017ca\u0142a przy uj\u015bciu Odry do zalewu, na p\u00f3\u0142noc od uj\u015bcia Kr\u0119py do Odry. W 1741 roku, by\u0142a to pojedyncza osada zagrodowa, a w 1939 roku opisywana jako przysi\u00f3\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n

Krampe \u2013 dzi\u015b nieistniej\u0105ca<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osada po\u0142o\u017cona tu\u017c przy uj\u015bciu Kr\u0119py do Odry. W 1939 roku by\u0142a to osada rolnicza. W jej pobli\u017cu, znajdowa\u0142a si\u0119 restauracja, dom wypoczynkowy i port dla jacht\u00f3w i kajak\u00f3w. Ca\u0142y kompleks rekreacyjny nale\u017ca\u0142 do A. Winkelmann. Wewn\u0105trz budynku, znajdowa\u0142a si\u0119 sala taneczna, pokoje go\u015bcinne, a obok domek dla w\u0119dkarzy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok na restauracj\u0119 i nabrze\u017ce w osadzie Krampe.<\/em> Widok\u00f3wka z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

Schmelzenforf –  dzi\u015b Gaje i Kolonia K\u0105ty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Gajach znajdowa\u0142a si\u0119 le\u015bnicz\u00f3wka, kt\u00f3ra istnieje do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u017c przed wiosk\u0105 znajduje si\u0119 cmentarz ewangelicki, za\u0142o\u017cony na pocz\u0105tku XIX wieku. Mimo up\u0142ywu lat, pozosta\u0142o na nim sporo dobrze zachowanych element\u00f3w grob\u00f3w by\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza ewangelickiego- rok 2024. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 1939 roku wie\u015b liczy\u0142a 224 mieszka\u0144c\u00f3w, a jej powierzchnia wynosi\u0142a 230 h. W sk\u0142ad wsi liczone by\u0142y okoliczne osady: Gnageland, Genzensruch, Krampe, le\u015bnicz\u00f3wka Schmelzenforf, osada Schmelzenfort i Waldarbeitergek\u00f6ft. Wszystkie wymienione osady opr\u00f3cz Schmelzenforf ( Gaje i Kolonia K\u0105ty) , nie istniej\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Mapa z 1925 roku z zaznaczonymi osadami, kt\u00f3re ju\u017c nie istniej\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Mapa Budzienia z roku 1925<\/em><\/p>\n\n\n\n

T\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Tomasz Wetta<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wie\u015b po\u0142o\u017cona jest na skraju Doliny Dolnej Odry, R\u00f3wniny Goleniowskiej i Puszczy Goleniowskiej. Tu\u017c przy drodze wojew\u00f3dzkiej nr.111 \u0142\u0105cz\u0105cej Goleni\u00f3w ze Stepnic\u0105. W latach 30-tych XX wieku, w wyniku przeprowadzonych na terenie wsi prac archeologicznych, odnaleziono siekiery kamienne, siekiery krzemienne i siekiery kamienne z otworem z epoki kamiennej. Odnaleziono r\u00f3wnie\u017c kopiec z urn\u0105 i skremowanymi … Czytaj dalej \u201eBudzie\u0144 ( do 1945 Sch\u00fctzendorf )\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,1,2],"tags":[28,32,17,33,19,34,26],"class_list":["post-2261","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-stepnica","category-uncategorized","category-powiat-goleniowski","tag-bialy-grosz","tag-budzien","tag-historia","tag-pomorze","tag-stepnica","tag-stowarzyszenie","tag-wojciech-janda"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2261"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2261"}],"version-history":[{"count":22,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2303,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2261\/revisions\/2303"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}