{"id":147,"date":"2025-06-25T10:36:42","date_gmt":"2025-06-25T10:36:42","guid":{"rendered":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=147"},"modified":"2025-11-27T09:29:19","modified_gmt":"2025-11-27T09:29:19","slug":"krepsko-do-1945-hackenwalde","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=147","title":{"rendered":"Kr\u0119psko (do 1945 Hackenwalde)"},"content":{"rendered":"\n

Wie\u015b jest po\u0142o\u017cona oko\u0142o 7 km od Goleniowa przy drodze nr 112 prowadz\u0105cej do Stepnicy.<\/p>\n\n\n\n

Najstarsze \u015blady osadnictwa znalezione w pobli\u017cu wioski pochodz\u0105 z epoki monolitu. Znaleziono tutaj pojedyncze od\u0142amki ceramiki i fragmenty narz\u0119dzi u\u017cywanych przez ludno\u015b\u0107 z kultury ceramiki sznurkowej kt\u00f3re wskazuj\u0105 i\u017c osadnictwo na tym terenie wyst\u0119powa\u0142o ok. 2000 lat przed Chrystusem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Widok\u00f3wka z pocz\u0105tku lat 30-tych XX wieku. Widoczna na niej piekarnia i sklep og\u00f3lny, szko\u0142a, pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 i pomnik poleg\u0142ych w I wojnie \u015bwiatowej. Widok\u00f3wka z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Od 1268 roku tereny te by\u0142y w\u0142asno\u015bci\u0105 miasta Goleni\u00f3w nadane prawem lokacyjnym. W wyniku tego Goleni\u00f3w otrzyma\u0142 120 \u0142an\u00f3w grunt\u00f3w uprawnych na p\u00f3\u0142noc od uj\u015bcia Iny, a\u017c do rzeki Kr\u0119py i dalej do Mi\u0119kowa. Obszar ten by\u0142 pod zarz\u0105dem Goleniowa do po\u0142owy XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

W 1748 roku nadworny architekt kr\u00f3la pruskiego Fryderyka II , hrabia von Hack wydzier\u017cawi\u0142 od miasta Goleni\u00f3w kilka \u0142an\u00f3w ziemi i za\u0142o\u017cy\u0142 wiosk\u0119, kt\u00f3ra nazw\u0119 wzi\u0119\u0142a od jego nazwiska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

fot. Jeden ze sklep\u00f3w. Zdj\u0119cie z kolekcji O\u015brodka Dokumentacji Ziemi Goleniowskiej „\u017b\u00f3\u0142ty Domek”<\/em><\/p>\n\n\n\n

W roku 1776 von Hack sprowadzi\u0142 do Kr\u0119pska 22 rodziny osadnicze z teren\u00f3w Polski i Nowej Marchii, g\u0142\u00f3wnie rzemie\u015blnik\u00f3w wiejskich i robotnik\u00f3w le\u015bnych. Pierwszymi osadnikami byli: Schulze Joh. Christ. Carow, Joh. Carow, Magnus Jordan (zostaje p\u00f3\u017aniej gospodarzem w Gollnow), Joh. George Gr\u00f6\u00df, Joh. Gr\u00f6\u00df, Heinrich Rodemann, Thomas Carow, Adam Carow, wdowa po Kurtzwege, Peter Bentantz lub Renfranz, Paul Garnetzky, \u017cona Ludwika Quadensa, Gottfrid Schr\u00f6ter, Christ. Sachse, Martin R\u00f6seler, Christ. Goltze, Hans Garnetzky, Gottfrid Kurtzweg, Martin Schmidt, Siegmund Carow (jako m\u0142ynarz wr\u00f3ci\u0142 do Nowej Marchii), Matth. Golcke, Ludwig R\u00f6hl.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Panorama Kr\u0119pska. Zdj\u0119cie Micha\u0142 Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu nast\u0119pnych lat wie\u015b mocno rozbudowuje si\u0119 w kierunku p\u00f3\u0142nocnym, rozproszone kolonie, kt\u00f3re to buduje miasto Goleni\u00f3w ,staj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie zn\u00f3w w\u0142a\u015bcicielem tych teren\u00f3w. Wie\u015b rozwija\u0142a si\u0119 bardzo dynamicznie 1820 roku  liczy\u0142a 66 zabudowa\u0144 gospodarczych ,a ju\u017c w 1843 roku by\u0142o ich 100. R\u00f3wnie\u017c szybko przybywa\u0142o dom\u00f3w mieszkalnych  i tak w roku 1820 by\u0142o ich 50 ,a w roku 1843 ju\u017c 65 dom\u00f3w. Wraz z rozwojem wsi przybywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144c\u00f3w jak wida\u0107 w statystykach poni\u017cej. Bardzo du\u017cy odsetek mieszka\u0144c\u00f3w wsi utrzymywa\u0142 si\u0119 z pracy najemnej tak pozarolniczej jak i w rolnictwie. W roku 1847 z pracy najemnej poza rolniczej utrzymywa\u0142o si\u0119 68 m\u0119\u017cczyzn i 69 kobiet, a z pracy najemnej na roli 8 m\u0119\u017cczyzn i 13 kobiet.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 we wsi -rok 1927. Zdj\u0119cie z kolekcji Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n

W wsi znajdowa\u0142 si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 wraz z cmentarzem, 3 wiatraki, le\u015bnicz\u00f3wka, 1 piekarnia, szewc,3 krawc\u00f3w,2 stolarzy, dw\u00f3ch murarzy ,2 kowali, gorzelnia i dwie gospody. Gorzelnia funkcjonuj\u0105ca w \u00f3wczesnym Kr\u0119psku by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 z istniej\u0105cych w goleniowskich wioskach i wytwarza\u0142a 365 litr\u00f3w rocznie, by w roku 1814 osi\u0105gn\u0105\u0107 produkcj\u0119 700 litr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Przedwojenny budynek szko\u0142y<\/em><\/p>\n\n\n\n

W roku 1932  dla mieszka\u0144c\u00f3w Kr\u0119pska nale\u017c\u0105cych do gminy ewangelicko-lutera\u0144skiej wybudowano nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 istniej\u0105cy do dzi\u015b. Gmina zosta\u0142a utworzona w 1911 roku decyzj\u0105 ministerstwa do spraw wyzna\u0144 w Berlinie. W tym czasie do nowej gminy nale\u017ca\u0142o 65 os\u00f3b, a pastorem by\u0142 Schulz. R\u00f3wnocze\u015bnie w miejscowo\u015bci funkcjonowa\u0142 g\u0142\u00f3wny ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki ulokowany w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci wsi, kt\u00f3ry by\u0142 fili\u0105 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Katarzyny w Goleniowie. Po 1945 roku nieu\u017cytkowany i zdewastowany popad\u0142 w ruin\u0119 i zosta\u0142 rozebrany w latach 50-tych XX w. Natomiast \u015bwi\u0105tynia staro lutera\u0144ska zosta\u0142a zaadaptowana przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 na ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, po\u015bwi\u0119cony w maju 1947 roku, w randze parafii od 1985 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1932 roku. Zdj\u0119cie z kolekcji O\u015brodka Dokumentacji Ziemi Goleniowskiej „\u017b\u00f3\u0142ty Domek”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po okresie wojen napoleo\u0144skich samorz\u0105d miasta Goleniowa podejmowa\u0142 kroki, maj\u0105ce na celu wzbogacenie kasy. Cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w stara\u0142 si\u0119 przerzuci\u0107 na wsie miejskie. I tak w roku 1817 obci\u0105\u017cy\u0142 kwot\u0105 500 talar\u00f3w wie\u015b Kr\u0119psko, kt\u00f3re by\u0142o zwolnione od XVIII wieku z tego \u015bwiadczenia. Ten krok miasta przerodzi\u0142 si\u0119 w sp\u00f3r s\u0105dowy trwaj\u0105cy a\u017c do 1840 roku.<\/p>\n\n\n\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Kr\u0119psku istnia\u0142y dwie gospody. Pierwsza o nazwie \u201eZiese\u201d istnia\u0142a w centrum wsi ,a druga na wylocie z wioski przy drodze w kierunku K\u0105t\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej i przej\u0119ciu tych ziem przez administracj\u0119 polsk\u0105 wioska przej\u015bciowo nazywa\u0142a si\u0119 Ho\u017ca Wola, a p\u00f3\u017aniej przyj\u0119to nazw\u0119  kr\u0119psko od przep\u0142ywaj\u0105cej obok rzeki Kr\u0119py i tak\u0105 nazw\u0119 urz\u0119dow\u0105 ma do dzisiaj. Dzi\u015b w wiosce znajduje si\u0119 szko\u0142a podstawowa im. Jana Paw\u0142a II.<\/p>\n\n\n\n

Liczba mieszka\u0144c\u00f3w na przestrzeni lat:<\/p>\n\n\n\n

1754- 100-130 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1811- 335 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1814- 283 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1820- 367 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1828- 376 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1834- 442 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1840- 564 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1843- 615 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1871- 1139 mieszka\u0144c\u00f3w w tym: 582 m\u0119\u017cczyzn, 557 kobiet,310 dzieci poni\u017cej 10 roku \u017cycia i 765 os\u00f3b powy\u017cej 10 roku \u017cycia umiej\u0105cych czyta\u0107 i pisa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

1905- 838 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1925- 810 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

1939- 713 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

2000- 352 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

2021- 570 mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

fot. Mapa Kr\u0119pska z 1900 roku<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wie\u015b jest po\u0142o\u017cona oko\u0142o 7 km od Goleniowa przy drodze nr 112 prowadz\u0105cej do Stepnicy. Najstarsze \u015blady osadnictwa znalezione w pobli\u017cu wioski pochodz\u0105 z epoki monolitu. Znaleziono tutaj pojedyncze od\u0142amki ceramiki i fragmenty narz\u0119dzi u\u017cywanych przez ludno\u015b\u0107 z kultury ceramiki sznurkowej kt\u00f3re wskazuj\u0105 i\u017c osadnictwo na tym terenie wyst\u0119powa\u0142o ok. 2000 lat przed Chrystusem. fot. … Czytaj dalej \u201eKr\u0119psko (do 1945 Hackenwalde)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,1,2],"tags":[],"class_list":["post-147","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-goleniow","category-uncategorized","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5108,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147\/revisions\/5108"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}