![\"\"](\"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/Moracz6-scaled.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nfot. Zdj\u0119cie Moracza -rok 2024. Zdj\u0119cie Zbigniew Wilkowski<\/em><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Od 1491 roku w\u0142a\u015bcicielem jest Heinrich von K\u00f6ller. W roku 1523 wymienia si\u0119 dw\u00f3ch w\u0142a\u015bcicieli: K\u00f6ller i Apenborg. W XVI wieku( wymieniani s\u0105 w latach 1515, 1518 i 1543) przewija si\u0119 przez wie\u015b kilku cz\u0119\u015bciowych w\u0142a\u015bcicieli, byli to: Witten z Tribsow ( Trzebieszewo), Br\u00fcsewitz z Kammin ( Kamie\u0144 Pomorski) i Brendem\u00fchl ( Jatki). W 1525 roku pojawia si\u0119 Jaspar Hansen Friedrich von K\u04e7ller, a w 1583 roku Carsten, Heinrich, Achim oraz Lorenz von K\u04e7ller. <\/p>\n\n\n\n fot. S\u0142up informacyjny stoj\u0105cy w 1939 roku, przy g\u0142\u00f3wnej drodze w Moraczu<\/em>. Widnieje na nim opis administracji lokalnej<\/em>, mi\u0119dzy innymi \u017ce posterunek policji znajduje si\u0119 w Czarnog\u0142owach<\/em><\/p>\n\n\n\n W 1547 pojawia si\u0119 pierwsza wzmianka o w\u0142a\u015bcicielach von Flemming. W 1595 roku wg rejestru ko\u015bcielnego we wsi znajdowa\u0142o si\u0119 18 dom\u00f3w i jeden m\u0142ynarz. W 1628 roku von Flemming p\u0142aci podatek od swoich udzia\u0142\u00f3w, 4 ch\u0142op\u00f3w ma\u0142orolnych, hodowli owiec, utworzonej przez po\u0142\u0105czenie 2 gospodarstw ma\u0142orolnych i po\u0142owy gospody. R\u00f3wnie\u017c von K\u00f6ller p\u0142aci za swoje udzia\u0142y, 3 p\u00f3\u0142rolnik\u00f3w i 2\u00bd ch\u0142opa ma\u0142orolnego. Od 1780 roku Moracz jest podzielony na 4 udzia\u0142y z 3 folwarkami i w jej sk\u0142ad opr\u00f3cz maj\u0105tk\u00f3w wchodz\u0105: m\u0142yn we wsi Erbwasserm\u00fchle, Sch\u00fcttenm\u00fchle ( Derkacz), 5 rolnik\u00f3w, 4 ch\u0142op\u00f3w ma\u0142orolnych, kowal, kierownik szko\u0142y i 28 dom\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n fot. Plan wsi z 1819 roku<\/em><\/p>\n\n\n\n fot. Widok\u00f3wka z 1910 roku. Skan ze strony timelessmoon.getarchive.net <\/em><\/p>\n\n\n\n W 1870 roku maj\u0105tek A<\/strong>, nale\u017c\u0105cy do von K\u00f6ller wraz z utworzonym w 1783 maj\u0105tkiem Friedrichshuld liczy\u0142 1462 \u0142any z 87 mieszka\u0144cami. W 1928 roku obejmowa\u0142 271 ha grunt\u00f3w i dzier\u017cawiony by\u0142 przez niejakiego Saacke, a od 1939 roku maj\u0105tkiem zarz\u0105dza\u0142 Fritz Overbeck.<\/p>\n\n\n\n fot. Dw\u00f3r folwarku A – zdj\u0119cie ze strony polska-org.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n Maj\u0105tek B<\/strong> jest wymieniany ju\u017c w 1448 kiedy to nale\u017ca\u0142 do von K\u00f6ller, wzmiankowany jest jako „Kolre tho Morawitze” . P\u00f3\u017aniej w r\u0119kach von Flemming\u00f3w kiedy to w roku 1696 przechodzi w r\u0119ce von Br\u00fcsewitza, ale ju\u017c w roku 1718 wr\u00f3ci\u0142 do Flemming\u00f3w, kt\u00f3rzy w 1729 roku sprzedali go von Pl\u00f6tzowi, p\u00f3\u017cniej w\u0142a\u015bcieielami od 1780 roku byli von K\u00f6llerowie, a w 1799 Freischulzenom von Kretlow. W 1830 Karl Retzloff ( ogrodnik rodziny von Flemming ze \u015awierzna) zakupi\u0142 i po\u0142\u0105czy\u0142 maj\u0105tki A i D. W 1870 roku maj\u0105tek A liczy\u0142 897 akr\u00f3w i 65 mieszka\u0144c\u00f3w. W 1885 roku dobra wielko\u015bci 898 m\u00f3rg ziemi dziedziczy syn Karla, Fryderyk Retzloff. W 1892 roku maj\u0105tek wielko\u015bci 222 ha ziemi nale\u017ca\u0142 do baronowej von Crailsheim. W 1905 roku w\u0142asno\u015b\u0107 niejakiego Rapr\u04d3ger. W 1910 maj\u0105tek B i D nale\u017ca\u0142y do rodziny Brennecke i liczy\u0142y 229 ha grunt\u00f3w. W 1928 roku maj\u0105tek o powierzchni 222 ha by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 Hansa Friese.<\/p>\n\n\n\n fot. Dw\u00f3r folwarku A – zdj\u0119cie ze strony polska-org.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n Maj\u0105tek C <\/strong>, dawny udzia\u0142 von K\u00f6ller\u00f3w obejmowa\u0142 w 1870 roku, 1182 akry ziemi i 72 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W 1782 roku, zgodnie z ugod\u0105 podzia\u0142ow\u0105 , maj\u0105tek C przypad\u0142 Kr\u00f3lewskiemu Du\u0144skiemu Genera\u0142owi piechoty Geogrowi Ludwig von K\u00f6ller, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 zaszczyty w du\u0144skiej s\u0142u\u017cbie wojskowej, za co zosta\u0142 wyniesiony do du\u0144skiego szlachectwa w roku 1772 pod nazwiskiem K\u00f6ller – Banner. Rodzina von K\u04e7ller-Banner posiada\u0142a maj\u0105tek do ko\u0144ca XIX wieku. W 1905 roku w\u0142a\u015bcicielem d\u00f3br by\u0142a rodzina Stuth. W 1910 roku maj\u0105tek przeszed\u0142 w r\u0119ce rodziny Kuhnert, a dobra liczy\u0142y 302 ha grunt\u00f3w. W 1928 i 1939 roku w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Karl Volling a dobra liczy\u0142y 258 ha grunt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n fot. Dw\u00f3r folwarku C- zdj\u0119cie ze strony polska-org.pl<\/em><\/p>\n\n\n\n W dniu 17 maja 1877 roku we wsi wybuch wielki po\u017car, w wyniku kt\u00f3rego sp\u0142on\u0119\u0142y 23 budynki mieszkalne, ko\u015bci\u00f3\u0142 i wie\u017ca ko\u015bcielna.<\/p>\n\n\n\n W Moraczu ju\u017c od XVI wieku istnia\u0142a szko\u0142a. W 1550 nauczyciel z Moracza Drewes Chantze wspomina\u0142 w zapiskach, i\u017c w m\u0142odo\u015bci ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y w Moratz. Szko\u0142a na wsi w XVI wieku, by\u0142a dosy\u0107 niespotykana. Tak wczesne jej istnienie mo\u017cna t\u0142umaczy\u0107, tym i\u017c tamtejsze posiad\u0142o\u015bci nale\u017ca\u0142y do znamienitych rod\u00f3w, wi\u0119c postanowiono utworzy\u0107 szko\u0142\u0119 dla jej mieszka\u0144c\u00f3w. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, i\u017c do tej szko\u0142y ucz\u0119szcza\u0142y dzieci z maj\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug dokument\u00f3w z 1588 roku, co roku w Moraczu odbywa\u0142 si\u0119 jarmark. Op\u0142aty z jego tytu\u0142y zasila\u0142y kas\u0119 von K\u00f6ller\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W 1882 roku wzniesiono nowy murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki. W roku 1939 we wsi mieszka\u0142o 291 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n link do historii ko\u015bcio\u0142a w Moraczu: http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/?p=3332<\/a><\/p>\n\n\n\n fot. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Moraczu -rok 2019. Zdj\u0119cie Wojciech Janda<\/em><\/p>\n\n\n\n Do wsi nale\u017ca\u0142y osady: Friedrichshuld i Sch\u00fcttenm\u00fcble ( Derkacz)<\/p>\n\n\n\n Friedrichshuld<\/strong><\/p>\n\n\n\n Osada po\u0142o\u017cona nad Wo\u0142czenic\u0105 na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Moracza. By\u0142 to kompleks w kszta\u0142cie litery U, z 1783 roku. By\u0142 to budynek z muru pruskiego, z dachem krytym strzech\u0105. W 1930 budynek podmurowano. Od 1930 gospodarstwo dziedziczne nale\u017ca\u0142o do G. Richtera. Dzi\u015b w tej formie nie istnieje. Znajduje si\u0119 tam kilka magazyn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Sch\u00fcttenm\u00fcble \u2013 Derkacz<\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u0142yn wodny z zabudowaniami i stawami. Dzi\u015b w tym miejscu znajduje si\u0119 kilka firm.<\/p>\n\n\n\n fot. Mapa Moracza wraz z przynale\u017cnymi do niego osadami -rok 1929<\/em><\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej Moracz przeszed\u0142 pod administracj\u0119 polsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n W dworze nale\u017c\u0105cym kiedy\u015b do folwarku B, utworzono szko\u0142\u0119. W latach 60 – tych XX wieku przeprowadzono w niej remont, w wyniku czego budynek straci\u0142 cechy stylowe. Obecnie jest to budynek mieszkalny.<\/p>\n\n\n\n W roku 2022 we wsi mieszka\u0142o 226 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n T\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego Tomasz Wetta<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wie\u015b le\u017cy w gminie Przybiern\u00f3w, przy drodze Przybiern\u00f3w\u2013Golczewo, nad rzek\u0105 Wo\u0142czenic\u0105. Nazwa wsi pochodzi z j\u0119zyka S\u0142owian wendyjskich \u2013 oznacza bagna lub z j\u0119zyka czeskiego \u2013 Moravec, Moravitze. W roku 1308 wymieniane jest jako Moratz, ale w 1427 w ksi\u0119gach klasztoru kamie\u0144skiego jako Morovitze. W czasie poszukiwa\u0144 archeologicznych w latach 30-tych XX wieku, w Moraczu … Czytaj dalej \u201eMoracz (do 1945 Moratz)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,1,2],"tags":[],"class_list":["post-1007","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gmina-przybiernow","category-uncategorized","category-powiat-goleniowski"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1007"}],"collection":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1007"}],"version-history":[{"count":18,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3359,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1007\/revisions\/3359"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/historia-zachodniopomorskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n