Ocalić od zapomnienia – Podańsko (Puddenzig) 07.05.2016

Z inicjatywy Goleniowskiego Stowarzyszenia Eksploracji Historycznej „Biały Grosz” w dniu 7.05.2016, wspólnie z mieszkańcami wsi Podańsko porządkowaliśmy XIX wieczny cmentarz ewangelicki. Cmentarz przez lata był zarośnięty i dewastowany. Wyglądał koszmarnie i były niewielkie nadzieje na uratowanie większej ilości nagrobków. Na zdjęciach poniżej jego wygląd przed Naszymi wspólnymi działaniami.

Kilka tygodni przed wspólną akcją dwóch mieszkańców wsi, podjęło się karkołomnego zadania – wycięcia wszystkich zarastających cmentarz krzaków i dzikich drzewek. Wielki szacunek za wykonanie tego zadania, które zajęło im trzy dni. Warto wymienić tych Panów z nazwiska i imienia, to Pan: Zdzisław Stefaniak oraz Marcin Stefaniak – wielkie brawa dla Panów.

Prace w/w Panów w dużym stopniu ułatwiły nam dzisiejsze działania – pozostało znaleźć ocalałe nagrobki i ustawić je od nowa. Prace rozpoczęliśmy od rana i cmentarz zaczął ujawniać nam pięknie zachowane nagrobki. Pod ziemią znaleźliśmy sporą ich ilość, większość ocalałych. Co było największym zaskoczeniem, odnaleźliśmy również 6 żeliwnych krzyży, które uniknęły zdewastowania i wylądowania na złomowisku. Wszystkie pomniki zostały oczyszczone i ustawione na swoich miejscach. Dziury po tzw. hienach cmentarnych pozasypywane. Natomiast krzyże żeliwne, najpierw zostaną poddane renowacji, a później wrócą na cmentarz, gdzie zostaną wcementowane na swoje pierwotne miejsce.

Bardzo wielkie podziękowania dla obecnych na miejscu członków Stowarzyszenia „Biały Grosz”, mieszkańców wsi Podańsko i dla Pani Sołtys Edyty Urbaniak za okazaną pomoc, zmobilizowanie mieszkańców oraz przepyszne ciasto. Mamy nadzieję na dalszą owocną współpracę w propagowaniu historii Naszego regionu. W najbliższych dniach obok cmentarza stanie tablica informacyjna z rysem historycznym wsi, starymi zdjęciami i mapą przedwojennego Podańska , którą sfinansuje Burmistrz Miasta i Gminy Goleniów – Robert Krupowicz , za co bardzo dziękujemy.

Czas na stepnickie cmentarze – Kopice, Gąsierzyno, Stepnica -kwiecień 2016

W kwietniu rozpoczęliśmy prace mające na celu ocalenie pozostałości po byłych cmentarzach ewangelickich w Kopicach, Gąsierzynie i Stepnicy. Działania prowadzimy we współpracy z gminą Stepnica i Burmistrzem Panem Andrzejem Wyganowskim. Na pierwszy ogień poszły cmentarze w Kopicach i Gąsierzynie. W Kopicach ocalały tylko 4 nagrobki, ale świetnie zachowane, wszystkie odkopaliśmy i zabezpieczyliśmy. Za to w Gąsierzynie znaleźliśmy w ziemi tylko dwa w tym jeden pęknięty – one również zostały zabezpieczone.

Całość prac ma na celu odnalezienie, wyciągnięcie, a następnie przewiezienie ich na cmentarz w Stepnicy, gdzie zostanie stworzone lapidarium dedykowane właśnie tym cmentarzom. Przewiezieniem ich do Stepnicy zajmą się w poniedziałek pracownicy gminy.

W w/w pracach uczestniczyli członkowie Stowarzyszenia „Biały Grosz” oraz trójka pasjonatów historii ze Stepnicy i w tym miejscu chciałbym im bardzo podziękować za pracę i wielkie zaangażowanie.

W kolejnym tygodniu odwiedziliśmy Stepnicę, która była ostatnim etapem Naszej akcji. Na byłym cmentarzu ewangelickim w Stepnicy, znaleźliśmy 6 nagrobków, które zabezpieczyliśmy w jednym miejscu. Nagrobki zostały przewiezione do Stepnicy, gdzie będą czekać na wykonanie lapidarium. Nie wiemy jeszcze w którym miejscu, będzie znajdować się owe lapidarium, ale mamy plan spotkać się z Panem Andrzejem Wyganowskim Burmistrzem Stepnicy i ustalić to wspólnie wraz z pasjonatami historii ze Stepnicy.

Bardzo chciałbym podziękować wszystkim za pomoc i zaangażowanie w obu akcjach: pasjonatom ze Stepnicy Piotrowi i Krzyśkowi, członkom Białego Grosza – Tomkowi, Danielowi oraz naszej członkini i fotografce Madzi.

W trakcie działań w Kopicach, porozmawialiśmy z mieszkańcami wsi i zasugerowaliśmy im, żeby odnowili swój cmentarz przedwojenny. Pomysł spodobał się mieszkańcom i na efekty nie trzeba było czekać. Wielkie ukłony dla Pana Tomasza Treli oraz Stepnickiej Organizacji Turystycznej z Panią Iwoną na czele. Oczywiście również ukłony dla wszystkich pracujących przy porządkowaniu, mieszkańców wsi.

Wspólnymi siłami usunęli krzaki, posprzątali cały teren, postawili nagrobki oraz na środku umieścili pomnik poświęcony poległym mieszkańcom Kopic, Czarnocina i nieistniejącej już wioski Śmieć w okresie I wojny światowej. Naprawdę należy się wielki szacunek dla mieszkańców, którzy się zaangażowali w działania porządkowe i renowacyjne. Oby więcej takich inicjatyw lokalnych społeczeństw. Brawo !!!

?

„Na ratunek cmentarzom” – Tarnówko- 18.04.2015

Jednym z celów statutowych Naszego Stowarzyszenia jest dbałość o stare poniemieckie cmentarze. Tym razem obraliśmy na cel strasznie zarośnięty i zaśmiecony, były cmentarz ewangelicki w miejscowości Tarnówko umiejscowiony w samym centrum wioski.

Prace związane z porządkowaniem podzieliliśmy na dwie części, ponieważ ilość krzewów i drzewek nie była możliwa do wycięcia w jeden dzień. Pierwszy raz stawiliśmy się na miejscu 11.04 2015 w sile 10 członków Stowarzyszenia. W tym dniu wycięliśmy około 70 % krzaków, co zajęło nam pełne 8 godzin intensywnej pracy. Swoimi działaniami wzbudziliśmy zainteresowanie mieszkańców, co zaowocowało rozmową z Panią Sołtys (wybrana dwa dni wcześniej) Justyną Marciniak.

Z Panią Sołtys ustaliliśmy, iż za tydzień wspólnie z Nami będą również pomagać przy porządkowaniu cmentarza mieszkańcy wsi. W dniu 18.04.2015 o godzinie 9 rano pod cmentarzem czekała już spora grupa mieszkańców wraz z Panią Sołtys. Ilość chętnych do pomocy mieszkańców była dla Nas miłym zaskoczeniem. Z tak wielkim odzewem jeszcze nie spotkaliśmy się w żadnej z miejscowości, w których rewitalizowaliśmy cmentarze, co zasługuje na najwyższy szacunek i ukłon w stronę Pani Sołtys, że zdołała w tak krótkim czasie swojej kadencji zmobilizować tylu mieszkańców. W czasie przerw mieszkańcy serwowali przepyszne ciasto oraz kawę – za co bardzo dziękujemy.

Wspólnymi siłami dokończyliśmy sprzątanie cmentarza. Mieszkańcy wycięli i wynieśli z cmentarza wszystkie krzaki, drzewka i śmieci, a Nasze Stowarzyszenia zajęło się odszukiwaniem, oczyszczaniem i stawianiem ocalałych nagrobków, postumentów i krzyży. W trakcie prac poszukiwawczych udało się odnaleźć 40 sztuk całych nagrobków, krzyży i postumentów.  Zaskoczyła nas tak duża ilość, a zarazem ucieszyła, że nie wszystko na przestrzeni 70-ciu lat zostało zniszczone.

W najbliższych tygodniach na cmentarzu stanie tablica informacyjna, na której znajdzie się rys historyczny wsi, stare zdjęcia wraz z mapą sprzed 1945 roku. Będzie to taka sama w wyglądzie tablica, jaką Nasze Stowarzyszenie postawiło w Świętoszewie. Chcielibyśmy, żeby w każdej wsi naszego powiatu stanęły takie tablice, co na pewno podniosłoby świadomość historyczną mieszkańców o swoim miejscu zamieszkania.

Podjęliśmy również próbę ratowania znajdującej się na terenie cmentarza ocalałej wieży kościoła. Zgłosiliśmy do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, fakt poważnych uszkodzeń dachu i prośbę o natychmiastową naprawę.  Po Naszej interwenci otrzymaliśmy odpowiedź, iż w najbliższych dniach w Tarnówku ma zjawić się inspektor z WKZ, który oceni zniszczenia oraz wskaże Starostwu, co należy zrobić, żeby zabezpieczyć wieżę. Najgorsze jest tylko to, iż Starosta nie musi wcale się na naprawę zgodzić. Ale nie ma, co wpadać w pesymizm i pozostaje mieć nadzieję, że sprawy potoczą się po Naszej myśli. Oczywiście ,  sprawę będziemy monitorować na bieżąco.

Druga lekcja historii – Świętoszewo – 08.11.2014

W dniu 8 listopada 2014 dokończyliśmy porządkowanie terenu starego cmentarza ewangelickiego w Świętoszewie.

Tak jak w poprzednim roku pomagali Nam uczniowie ze Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Publicznego w Przybiernowie. Opiekę nad uczniami sprawowały Panie: Krystyna Piaskowska oraz Małgorzata Łuczak.  Oczyściliśmy wspólnie drugą część cmentarza, gdzie w trakcie prac odsłoniliśmy piękne pomniki byłych mieszkańców Świętoszewa. Myślimy, że może ich być tam więcej, lecz zabrakło czasu – ale na pewno wrócimy tam wczesną wiosną i może jeszcze kilka odnajdziemy.

Po wspólnej pracy, był oczywiście zasłużony poczęstunek w postaci grochówki, którą zorganizowało Nasze Stowarzyszenie.  Na zakończenie ustawiliśmy tablicę informacyjną ufundowaną przez Goleniowskie Stowarzyszenie Eksploracji Historycznej „Biały Grosz”, na której znajduje się rys historyczny wsi oraz przedwojenne zdjęcia kościoła i wsi.

Jeszcze raz bardzo dziękujemy wszystkim uczestnikom w/w akcji za pomoc i zaangażowanie.

Czytaj dalej „Druga lekcja historii – Świętoszewo – 08.11.2014”

Cmentarz, który ożył-czyli żywa lekcja historii – 16.11.2013

Z inicjatywy Goleniowskiego Stowarzyszenia Eksploracji Historycznej „Biały Grosz”, w dniu 16 listopada 2013 roku, młodzież wraz z członkami stowarzyszenia, przypomnieli pamięć osób pochowanych na zapomnianym, a co za tym idzie zaniedbanym cmentarzu ewangelików we wsi Świętoszewo, która do roku 1945 nosiła nazwę Schwanteshagen.

Kościół w tejże miejscowości, przed wojną skupiał ewangelików, do których należał cmentarz. Jak to w życiu bywa czas mija i niestety nie o wszystkim ludzie pamiętają, zwłaszcza, że obecnie tereny należące do Polski, kiedyś zamieszkiwali obywatele niemieccy, który tutaj żyli i tutaj umierali. Po wojnie zapewne były ważniejsze problemy niż roztaczanie opieki nad cmentarzami, dlatego też wielu z nich po prostu już nie ma, a te które w jakiś sposób ocalały, czekają na to, aby ktokolwiek się o nie upomniał. Nasze stowarzyszenie stara się odnajdywać elementy, często zapomnianej historii, aby układać z nich chronologiczną całość i bronić wydarzeń historycznych od zapomnienia. Akcja sprzątania cmentarza została przeprowadzona sprawnie i w miłej atmosferze, dzięki włączeniu się do niej zastępcy wójta Przybiernowa i jednocześnie dyrektora Gimnazjum Publicznego im. Noblistów Polskich -pani Lilii Ławickiej oraz uczniów Szkoły Podstawowej i Gimnazjum Publicznego z Przybiernowa.  Ponieważ do realizacji naszego działania potrzebna była także zgoda właściciela terenu, dziękujemy proboszczowi Krzysztofowi Jęczmionce za zrozumienie i przychylność naszym poczynaniom. Łącznie osiemnaścioro uczniów z obu szkół, z oddaniem i entuzjazmem, porządkowało dawny teren cmentarza. Opiekunkami dzieci i młodzieży były panie: Małgorzata Łuczak i Krystyna Piaskowska, za co bardzo serdecznie paniom dziękujemy. Pani Krystynie dodatkowo za upieczenie pysznego ciasta dla wszystkich uczestników akcji. Dziękujemy także panom, którzy pomagali sprzątać, a następnie zajęli się wywiezieniem śmieci oraz panu kierowcy autokaru szkolnego, który przywiózł i odwiózł naprawdę uczynnych i kulturalnych uczniów przybiernowskich szkół. W czasie kilku godzin udało nam się nie tylko posprzątać teren leżący przy dawnym kościele, ale także dokonać prawdziwych odkryć. Wykopaliśmy płyty nagrobne, z których można dowiedzieć się kto spoczywał na cmentarzu. Jednak największym, najciekawszym odkryciem okazał się krzyż żeliwny, który wykopali dwaj uczniowie GP z Przybiernowa: Oskar Hoffmann i Kacper Mastalerz. Po dokładnym oczyszczeniu, czyli małej renowacji, krzyż ten zostanie ustawiony na cmentarzu przykościelnym w Przybiernowie. Gratulujemy chłopcom odkrycia! Porządkowanie cmentarza okazało się prawdziwą lekcją historii, która nie tylko przypomina o tym co było, ale która tworzy nową historię, tę pisaną przez współczesnych ludzi, dla których ważna jest pamięć o minionych latach. Z pewnością niemożliwe byłoby pielęgnowanie śladów dawnego okresu, gdyby nie ludzie dobrej woli, którym raz jeszcze dziękuje Goleniowskie Stowarzyszenie Eksploracji Historycznej „Biały Grosz”. Liczymy na dalszą współpracę zarówno z młodzieżą szkoły podstawowej jak i gimnazjum w Przybiernowie oraz wszystkimi osobami chętnymi do współpracy z naszym stowarzyszeniem.    

Renata Kronenberg

Lapidarium w Świętej – 15.06.2013

Mamy przyjemność poinformować Państwa o kolejnej akcji Naszego Stowarzyszenia zakończonej sukcesem.

Stworzenie lapidarium z cmentarzy nieistniejących miejscowości Raduń, Jedliny, Inoujście ,Kiełpnica – ( niem. Schwabach, Ihnamunde, Wolfhorst,Schwakenheim), było jednym z pierwszych celów Stowarzyszenia. Działania mające na celu wykonanie lapidarium zaczęliśmy w październiku 2012 roku, lecz ze względu na warunki pogodowe, przebrnięcie roboty papierkowej, zgrania terminów i paru innych czynników dopiero w sobotę 15.06.2013 zakończyliśmy cały projekt.

Do całkowitego zamknięcia projektu brakuje jeszcze tablicy pamiątkowej mówiącej skąd są te nagrobki i kto wykonał wszystkie prace. Napisy na tablicy będą w dwóch językach: polskim i niemieckim, a sama tablica zostanie zamontowana na postumencie.

W ostatnim etapie tych prac brali udział członkowie Stowarzyszenia, pozwolę sobie ich wymienić w kolejności alfabetycznej: Anioł, Apofis, Butek, Grzybek, Kronia, Kugel, Leszczu, Lidka, Mirek, Nikilauda, Nomad, Wojtek, Wietrzyk oraz niezrzeszony Krzysiek.

Chcielibyśmy bardzo podziękować wszystkim za pomoc i zaangażowanie w pracach końcowych jak i wcześniejszych poprzedzających zakończenie o których pisaliśmy we wcześniejszych newsach w dziale.

Oczyszczenie kamienia upamiętniającego wyjście wojsk napoleońskich z Goleniowa – 24.11.2012

Oczyszczenie kamienia upamiętniającego wyjście wojsk napoleońskich z Goleniowa – 24.11.2012

    Po uporządkowaniu dwóch cmentarzy wojennych na terenie Goleniowa, postanowiliśmy oczyścić i odsłonić zapomniany kamień.

Kamień ten 18.10.1913 roku ustawili na terenie dzisiejszego Parku im.I.Paderwskiego ówcześni mieszkańcy Gollnow w 100-ną rocznicę wyjścia wojsk napoleońskich z miasta.

      Kamień prze lata zarósł krzakami i był kompletnie niewidoczny. W trakcie prac wycięliśmy krzaki i wyrównaliśmy teren. Przy okazji oczyszczania terenu wokół pomnika, odsłoniliśmy spod ziemi kamienne słupki, na których są jeszcze otwory po ogrodzeniu oraz klinkierowe cegły które były ułożone między słupkami.

Zachęcamy do odwiedzenia tego zapomnianego miejsca i zapoznania się z jego historią, która została umieszczona na tablicy postawionej obok kamienia przez Gminę Goleniów w ramach współpracy ze Stowarzyszeniem- za co serdecznie dziękujemy.

?????????????

Pomnik pomordowanych obywateli czeskich – Goleniów dn. 20.09.2012

      Na pierwszy „ogień” Stowarzyszenie obrało sobie za cel zagospodarowanie i odnowienie zaniedbanego „Cmentarza czeskiego” za Zakładem Karnym w Goleniowie. Cmentarz powstał w połowie XIX wieku, dokonywano w tym miejscu pochówku więźniów z pobliskiego zakładu karnego, a w okresie II wojny światowej również jeńców wojennych tam przetrzymywanych.

       W więzieniu Zuchthauses Gollnow(ciężkie więzienie w Goleniowie) w okresie II wojny światowej przebywało 1376 czeskich więźniów. Wśród nich większość stanowili oficerowie armii czechosłowackiej i członkowie ruchu oporu, należący do organizacji Obrana Národa (Obrona Narodu). Z organizacji tej stracono 454 oficerów i 67 sierżantów. Więziono łącznie 1264 oficerów i 183 sierżantów. Wielu z nich przeszło także gehennę pobytu w więzieniu w Gollnow.

Po wojnie w 1948 r., aby upamiętnić zagłodzonych, maltretowanych i pomordowanych obywatel czeskich wybudowano skromny pomnik. Przetrwał on choć zapomniany i mocno zaniedbany do chwili obecnej. Dla wielu współczesnych obywateli Czech goleniowski pomnik jest symbolem, wspólną mogiłą ich bliskich, częstokroć to miejsce odwiedzają, składając tam kwiaty i paląc znicze.

          Niestety tuż przed podjęciem prac jakiś „bardzo potrzebujący” ukradł ogrodzenie z pomnika, całe szczęście, że zostawił słupki. W związku z zaistniałą sytuacją musieliśmy wykonać również ogrodzenie, które nie było w planach. Całość odrestaurowania pomnika zajęła nam dwa popołudnia, ale na pewno było warto. Efekt mówi sam za siebie i aż przyjemnie jest odwiedzić to miejsce.